Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1857 жылғы Үндістан көтерілісіндегі Канпур шайқасы. Каунпурдың екінші шайқасы – 1857 жылғы Үндістан көтерілісінің маңызды шайқасы. Ол көтерілісшілердің бастаманы қайтару және Каунпур (қазіргі Канпур) мен Лакхнау қалаларын қайтарып алудың соңғы мүмкіндігін жоққа шығарды.
Battle during Indian Rebellion of 1857 at Kanpur
The Second Battle of Cawnpore was a battle of Indian Rebellion of 1857 that was decisive by thwarting the rebels' last chance to regain the initiative and to recapture the cities of Cawnpore (now Kanpur) and Lucknow.
Өмірбаян
1857 жылы Шығыс Үндістан компаниясына қарсы көтеріліс кезінде Канпур (кейін Каунпур деп аталатын) көтерілісшілердің басшысы Нана Сахибтің қолына түсті. Генри Хавелок басқарған Компания күштері 17 шілдеде қаланы қайта басып алды. Каунпурға келгеннен кейін көп ұзамай Хавелок Авадтағы (сол кезде Оудх деп аталған) британдық резиденці Генри Лоуренстің қайтыс болғаны туралы хабар алды, сондай-ақ Компания күштері Лакхнауда қоршауға алынып, жеңіліске ұшырағанын білді. Хавелок Лакхнауға көмек көрсетуге тырысты. Ол өзінің жолын бөгеген көтерілісшілермен шайқасып, Үннао (немесе Унао) және Баширатганж (немесе Баширатгунж) жерлерінде жеңіске жетті, бірақ көп шығынға ұшырады. Бірақ көп ұзамай Гвалиор армиясы да Компания билігіне қарсы көтерілгенін естіді. Хавелок өзінің күштері Лакхнауға жеткенше күресуге жеткіліксіз екенін түсінді және 13 тамызда күш-қуатты күту үшін Каунпурға қайтып келді. Британдық күштер күшейгеннен кейін Ганг өзенінен көпір салуға кірісті, бірақ көтерілісшілер солтүстік жағалаудан көпірге шабуыл жасады. Хавелок құрылысты қамтамасыз ету үшін Брейзердің сикх полкін жіберді. Сикх полкі көтерілісшілерді кері шегінуге мәжбүр етті, ал көпір одан әрі бұзылмай аяқталды. Содан кейін Хавелок пен генерал-лейтенант сэр Джеймс Оутрам басқаратын британдық армия Лакхнауға бет алды. Олар қалаға кіре алды, бірақ өздері қоршауға алынды. Генерал Колин Кэмпбелл, Үндістанның жаңа Бас қолбасшысы, Лакхнауға екінші рет көмек көрсету үшін Каунпурда тағы бір үлкен күш жинады. Кэмпбелл өзінің негізгі күшін Лакхнауға бастап бара жатқанда, Виндхэм бригадирі Чарльз Эш Виндхэмнің басқаруында 1500 сарбазды Каунпурда, Ганг арқылы кемелердің маңызды көпірін және оны қорғау үшін салынған бекіністі ұстауға қалдырды. Виндхэм Қырым соғысында көрсеткен батырлығымен танымал болды және Севастопольдегі ресейлік бекіністің атынан "Редан" Виндхэм деп аталды. Алайда, Кэмпбелл Виндхэмге оның жеке бастамасын жүзеге асыру мүмкіндігін жоққа шығаратын нақты нұсқаулар берді. Темірде Нана Сахибтің лейтенанты Тантия Топе Каунпурды қайта басып алу үшін әскер жинады. Бұл әскердің ядросы Гвалиор контингенті болды. Бұл Гвалиор билеушісінің қызметіндегі әскерлер тобы болды, бірақ ол Шығыс Үндістан компаниясының Бенгалия президенттік армиясы сияқты жұмысқа алынып, ұйымдастырылды. Гвалиор контингенті маусым және шілде айларында британдық офицерлерге қарсы көтеріліс жасаған еді. Содан бері олар келесі әрекеттері туралы шешім қабылдамай, Тантия Топе оларды 10 қарашада Джумна өзені арқылы Калпиге алып барғанша күтіп келді. Тантия Топе Калпиде 3000 сарбаз бен 20 қарудан тұратын гарнизон қалдырды, ал өзі 6000 сарбаз бен 18 қарумен өзеннен өтті. 24 қарашада Кэмпбеллмен байланыссыз, ол Кэмпбеллдің нұсқауларын елемеуге және ол бекініске қауіп төндірер алдында Тантия Топеге шабуыл жасауға шешім қабылдады. 26 қарашада көтерілісшілердің 2500 сарбазынан, 500 атты әскерінен және 6 ауыр қаруынан тұратын алғы шеп Каунпурдың батысындағы Панду-Нади өзеніне жетті. Виндхэм оларға қарсы 1200 жаяу әскері, 200 атты әскері және 12 зеңбірекпен шабуыл жасады. Ол көтерілісшілерді кері шегіндіріп, олардың үш қаруын басып алды. 27 қарашаның түскісіне дейін Виндхэм өзінің бекінісіне қайта шегінді. Көтерілісшілер Битхурға баратын жолда орналасқан ғимараттан тыс қалған барлық жүкті және жабдықты басып алды, сондай-ақ Ганг арқылы кемелердің маңызды көпіріне қауіп төндірді.
During the 1857 uprising against the East India Company, Kanpur (then spelled Cawnpore) had fallen to the rebel leader Nana Sahib. The Company forces led by Major General Henry Havelock recaptured the town on 17 July 1857. Soon after he arrived at Cawnpore, Havelock received news that Henry Lawrence, the British Resident in Awadh (referred to at the time as Oudh) had died, and that the Company forces were besieged and facing a defeat at Lucknow. Havelock decided to attempt to relieve Lucknow. He fought against the rebel forces blocking his way, winning victories at Unnao (or Unao) and Bashiratganj (or Bashiratgunj), though at a high cost in casualties. However, he was soon informed that the Gwalior army had also rebelled against Company rule. Havelock realized that his forces were not strong enough to fight their way to Lucknow, and returned to Cawnpore on 13 August to await reinforcements. Once reinforced, the British forces began constructing a bridge over the Ganges River, but the rebel soldiers attacked the bridge from the northern bank. Havelock sent Brasyer's Sikhs regiment to cover the construction. The Sikh regiment forced the rebel soldiers to retreat, and the bridge was completed without further interference. The reinforced British army under Havelock and Lieutenant General Sir James Outram then set out for Lucknow. They were able to enter the city, but became besieged themselves. Another, larger, force under General Colin Campbell, the new Commander in Chief, India, gathered in Cawnpore to make a second relief of Lucknow. While he led his main force to Lucknow, Campbell left a detachment of about 1,500 men under Brigadier Charles Ash Windham to hold Cawnpore, the vital bridge of boats across the Ganges, and the entrenchment constructed to protect it. Windham had a reputation for bravery gained in the Crimean War, and was nicknamed "Redan" Windham, after a Russian fortification at Sevastopol. However, Campbell left Windham with very precise instructions which appeared to deprive him of any opportunity to exercise his own initiative. Meanwhile, the Nana Sahib's lieutenant, Tantya Tope, had gathered an army to recapture Cawnpore. The core of this army was the Gwalior Contingent. This was a body of troops in the service of the ruler of Gwalior, but which was recruited and organised on the same lines as the Bengal Presidency Army of the East India Company. The Gwalior Contingent had mutinied against their British officers in June and July. They had since remained undecided as to their next course of action until Tantya Tope took charge of them, and led them to Kalpi on the Jumna River on 10 November. Tantya Tope left a garrison of 3,000 men and 20 guns in Kalpi, while he himself crossed the river with 6,000 men and 18 guns By 24 November, without communications with Campbell, he nevertheless decided to ignore Campbell's instructions and attack Tantya Tope before he could threaten the entrenchment. On 26 November, a rebel advance guard of 2,500 men, 500 cavalry and 6 heavy guns had reached a river, the Pandu Nadi, west of Cawnpore. Windham moved forward to attack them with 1,200 infantry, 200 cavalry and 12 guns. He drove back the rebels, capturing three of their guns By midday of 27 November, Windham had been driven back into his entrenchments. The rebels captured all the baggage and stores which had been left outside the entrenchments in a building on the road to Bithoor and were threatening the vital bridge of boats over the Ganges.
Азаматтарды эвакуациялау
Осы уақытта Кемпбелл Лакхнаудан 3000 сарбазымен және Лакхнаудан эвакуацияланған 2000 науқас, жарақаттанған және жауынгер емес адамдар бар конвоймен кері шегінді. 26 қарашада ол Каунпур бағытынан артиллериялық оқ атуын естіді. Көпір мен Каунпурдың қауіпсіздігі үшін алаңдап, Кемпбелл конвойды қорғау үшін жаяу әскерін қалдырып, атты әскері мен атты артиллериясымен алға жылжиды. 28 қарашада Ганг өзенінің солтүстік жағалауына жеткенде, көпір бұрынғыдай тұрды. Уиндэм бекіністі ұстап тұрды, бірақ Тантия Топе әскері Каунпур қаласын және қала мен Ганг арасындағы аумақты басып алды. Кемпбелл келесі күні көпірден өтті. Ол өзеннің солтүстік жағалауына артиллериясын орналастырып, көпірге қауіп төндіріп тұрған көтерілісшілерге оқ атып, содан кейін конвойдың көліктерін және басқа да құралдарын көпірден ақырындап өткізді. Бұл процеске үш күн кетті. Бірнеше офицер Кемпбеллге солтүстік жағалау эвакуацияланғаннан кейін шабуыл жасауға кеңес берсе де, Кемпбелл барлық жауынгер емес адамдарды өзенмен қауіпті жерден шығарып тастағанша тағы бес күн күтті. Кейіннен Кемпбелл сақтығымен және ойластыру қабілетімен танылды, оны сыни тұрғысынан "Жылдам емес түйе" деп атады.
Meanwhile, Campbell was withdrawing from Lucknow with 3,000 troops and a convoy containing 2,000 sick, wounded and non combatants who had been evacuated from Lucknow. On 26 November, he heard artillery fire from the direction of Cawnpore. Fearing for the safety of the bridge and Cawnpore, Campbell left his infantry to protect the convoy and moved ahead with his cavalry and horse artillery. To his relief, when he arrived on the north bank of the Ganges on 28 November, the bridge was still intact. Windham held the entrenchment, but the Tantya Tope's army had occupied the city of Cawnpore and the ground between the city and the Ganges. Campbell crossed the bridge the next day. He deployed his artillery on the north bank of the river to fire on the rebels threatening the bridge, and then slowly filed the carts and other vehicles of the convoy across the bridge. The process took three days to complete. Although several officers urged Campbell to attack as soon as the north bank was evacuated, Campbell delayed for another five days while all the non combatants were ferried down river to safety. Campbell was later to be known for his caution and deliberation, becoming irreverently known as "Sir Crawling Camel".
Тантия Топе жеңілді
Көтерілісшілер британдықтардың позицияларына шабуылдауды жалғастырды. 4 желтоқсанда олар өзен арқылы жалыны бар салаларды жіберіп, көпірді жоюға тырысты. 5 желтоқсанда британдықтардың барлық желісіне жасалған шабуыл тойтарылды. Кемпбелл 35 зеңбірекпен 5600 күшпен күшейтілген соң, енді өзінің шабуылын жасауға дайын болды. Көтерілісшілердің саны 14000 адамға жетеді, олардың қарулы күштері 40-қа жуық зеңбірек құрады. Олардың сол жағы, соның ішінде Нана Сахибтің бір бөлігі Ганг өзеніне тірелген және өзеннен бастау алатын каналмен қорғалған. Олардың орталық бөлігі Каунпур қаласының өзі болды, оның қалың қабырғалары мен тығыз, тар көшелері бар еді. Олардың оң жақ қанаты, Гвалиор жасағын қамтыған, шашыраңқы әк пештері мен кірпіш үйінділері бар ашық далаға орналасқан. Гвалиор жасағы ыдырап, қашқан кезде, Нана Сахибтің өзінің қолдары мен жақтастары қаланың солтүстігінде жеңіліске ұшырады. Кемпбеллдің атты әскерінің күшпен жүргізген қуғыны көтерілісшілердің барлық зеңбірек пен арбасын басып алуға мүмкіндік берді. Бітхурда Нана Сахибтің қазынасы келесі күні құдыққа жасырылған күйі табылған.
The rebels had continued to make some attacks on the British positions. On 4 December, they attempted to destroy the bridge by floating blazing rafts down the river. An attack on the entire British line on 5 December was beaten off. Campbell was now ready to make his own attack, having received 5,600 reinforcements with 35 guns. The rebels numbered 14,000 with up to 40 guns. Their left, which included some of the Nana Sahib's retainers, rested on the Ganges and was protected by a canal running from the river. Their centre held the city of Cawnpore itself, which had thick walls and a warren of narrow streets. Their right wing, which included the Gwalior Contingent, occupied an open plain with scattered lime kilns and brick mounds. As the Gwalior Contingent broke and fled, the Nana Sahib's own retainers and adherents were defeated north of the city. The pursuit by Campbell's cavalry was pressed as hard as possible, capturing almost every gun and cart from the rebels. At Bithoor, the Nana Sahib's treasury was captured the next day, concealed in a well.
Нәтижелер
Көтерілісшілер Каунпорға ең тиімді мүмкіндікте, олардың ең сергекті және харизматикалық көшбасшыларының бірінің басшылығымен шабуыл жасады, бірақ олар жеңіліске ұшырады. Осы сәттен бастап Үндістанға британдық күштердің саны күрт өсіп, көтеріліс сөзсіз жеңіліске тартты, алайда Тантия Топе және басқа да бейілді көшбасшылар бір жылдан астам қарсылық көрсетуді жалғастырды.
The rebels had attacked Cawnpore at the most favourable possible moment, under one of their most dynamic and charismatic leaders, and yet they had been defeated. From this point on, increasing numbers of British reinforcements were to arrive in India and the rebellion was doomed to defeat, although Tantya Tope and other determined leaders continued to resist for more than a year.