Кіріспе

Британдық физик Генри (Соломон) Липсон CBE FRS (11 наурыз 1910 – 26 сәуір 1991) – британдық физик. 1954–1977 жылдары Манчестер ғылым және технология институтында физика профессоры қызметін атқарды, содан кейін зейнеткер профессор атанды.

Өмірбаян

Липсон Англияның Ливерпуль қаласында, Польшадан келген еврей иммигранттарының отбасында дүниеге келген. Оның әкесі Флинтширдегі Шотон зауытында болат жұмысшысы болған. Оның анасы білімнің маңыздылығына ерекше мән беріп, ол Хаварден грамматикалық мектебінде оқығанын қамтамасыз етті, онда ол стипендия мен үздік оқушы ретінде Ливерпуль университетінде физиканы оқуға мүмкіндік алды. 1930 жылы ол үздік дипломмен бітіріп, Ливерпульде рентгендік сәулелерді дифракциялау арқылы кристалл құрылымдарын зерттеумен шұғылданды.

Ливерпуль университеті

Рентген сәулелерінің дифракциясын қолдана отырып, кристалл құрылымдарын зерттеу оның басты ғылыми қызығушылығына айналды. Осы зерттеу барысында ол Арнольд Биверспен бірігіп жұмыс істеді және профессор Лоуренс Брэггтен кеңес алды (ол Манчестерде маңызды кристаллографиялық орталық құрған еді). Ливерпульде жұмыс істегенде, жеткілікті қаржысы болмаса да, Биверс пен Липсон көптеген құралдарын өздері жасады және есептеуге көмектесетін Биверс-Липсон жолақтарын (Beevers Lipson Strips) ойлап тапты. Бұл жолақтар компьютерлер кеңінен қолданысқа енгенге дейін жиі пайдаланылды және олардың есімдерін осы салада жақсы таныстырды.

Кембридж университеті

1936 жылы Брэгг Липсонды Манчестерге көшіруге шақырды, ол кейін Брэггтің Теддингтонға, ал содан кейін, 1937 жылы Брэгг Кавендиш профессоры болғанда, Кембриджге көшкен жеріне ілесіп барды. 1937 жылы Теддингтон қаласында ол Дженни Розентальмен (1910 жылдың 23 қаңтары – 2009 жыл) үйленді.

Іс жүзінде Липсон Кембридждегі кристаллография тобының басшысы болды және жас ғалымдарды тәрбиелеуде маңызды рөл атқарды. Кавендиште болғанда ол П. П. Эвальдпен байланысқа түскеннен кейін рентген кристаллографиясында Фурье түрлендіруінің маңыздылығына көз жеткізді.

Манчестер ғылым және технология институты

Ол 1939 жылы Ливерпуль ғылым докторы (DSc) және 1942 жылы Кембридж магистрі (MA) дәрежелерін алды, бірақ ол Кембридж университетінің өміріне толыққанды енбеді және 1945 жылы физика кафедрасының меңгерушісі болып Манчестер технологиялық колледжіне (кейін Манчестер ғылым және технология институты университеті) көшті. Бұл лауазымға ешқандай атақ немесе мәртебе берілмеген, бірақ оның басшылығымен ол кристаллографиялық зерттеулердің әлемдік орталығына айналды, бұл орталық Фурье түрленуіне негізделген рентгендік дифракцияға оптикалық тәсілдерді енгізуде алғашқы болып табылды. 1954 жылы ол профессор атанды, ал 1957 жылы Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды. Липсон дарвинизмді сынады, бірақ түрлердің эволюцияға ұшырағанын жоққа шығармады. "New Scientist" журналы оның сөзін келтірді: "Мен Жаратылыс кітабындағы жаратылыс туралы айтылғандарды құлшынысқа толы қиялдан артық деп есептемеймін. Менің жаратылыс туралы түсінігім одан да күрделі, бірақ ол ғылыми емес болғандықтан (оны тексеруге болмайтындықтан), мен оны мұнда кеңінен түсіндірмеймін".