Лалм, Норвегия: шағын ауыл, халық саны 328. Орта ғасырда Ладальм деп аталған, мал азығы сақтау ортасы. Оттадален аңғарында, Лалмсватнет көлінің жанында орналасқан.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тиранадағы ауыл, Албания. Vågå муниципалитетіндегі ауыл, Норвегия.
the village in Tirana, Albania
Village in Vågå, Norway
Лалм – Норвегияның Иннланд округіндегі Vågå муниципалитетіне қарасты ауыл. Ауыл Оттадалында, Лалмсватнет көлінің оңтүстік жағында орналасқан, ал Лалмсватнет көлі – Отта өзеніндегі көл. Ауылдың халқы (2021) 328 адамды құрайды, халық тығыздығы – .
Lalm is a village in Vågå Municipality in Innlandet county, Norway. The village is located in the Ottadalen valley, at the southern end of the lake Lalmsvatnet, a lake on the Otta River. The village has a population (2021) of 328 and a population density of .
Атауы
Орта ғасырларда бұл жер Ладалм деп аталған. Атаудың себебі – осы жерде қысқы шөп және мал азығы сақталып тұрған.
In the Middle Ages the place was known as Ladalm. The name is a reference to the fact that winter hay and feed for animals was stored there.
Тарих
Орта ғасырдың басынан бастап Лалм ерте кездегі өнеркәсіп орталығы болып қалыптасты.
From early in the Middle Ages Lalm was established as an early industrial center.
Дәнекерлеу тас өндірісі
Жазбаша деректерге сүйенсек, 15 ғасырда Лалмда диірмен тастары өндірілген, алайда бұл өндіріс викингтер дәуіріне дейін соңғы болуы мүмкін. Квеннберге – шамамен «диірмен төбесі» деп аударылатын жер – Норвегия бойынша және тіпті халықаралық деңгейде диірмен тастарын жеткізіп тұрған. Квеннберге 1987 жылы мәдени мұра ретінде қорғауға алынды. 1640 жылға дейін Толстад пен Квеннберге патшалық меншігінде болды. Жер иесі әр төртінші диірмен тасын төлем ретінде алғанда, кез келген адам өндіре алатын диірмен тастарының саны шексіз болды. 1830 жылдардан бастап бұл кәсіп шаруалар үшін қысқы жұмыс түріне айналды. Осы кезеңде халық саны күрт өсті және халықтың ауыл шаруашылығы есебінен күнкөрісі қиын болды. Квеннбергедегі бұл іс 1870 жылдардың соңына дейін жалғасты. Østerdalsbanen темір жолы салынғаннан кейін, Селбудан келген диірмен тастары Шығыс Норвегиядағы диірмен тастары нарығын толық басып алды. Сонымен қатар, диірмен тастарын өндіруге қажетті құралдарды жасау үшін балшықтан темір рудасы өндірілді. Мелинген маңында темір өндірісінің іздері табылды. Мәла аймағында да қыш өндірісі болды, себебі аймақта қыш көптеп кездеседі.
Written sources indicate that in the 15th century there was millstone production at Lalm, although it is possible the production dates back to the Viking era. From Kvennberget—which translates roughly to the mill hill—millstones were delivered around Norway and even internationally. Kvennberget gained protected status as a cultural treasure in 1987. Until 1640 Tolstad and Kvennberget were krongods. Anyone was free to produce as many millstones as they could as long as the land owner received every fourth millstone as payment. Starting in the 1830s this business was popular for farmers as winter work. The population increased greatly during this time and it was difficult for the population to subsist on farming. The business in Kvennberget lasted until the end of the 1870s. After the Østerdalsbanen railroad was built, millstones from Selbu took over the millstone market in eastern Norway. At the same time iron was produced from bog ore to supply tools for the millstone production. Near Melingen there are indications of iron production. Also in the area around Mela there was pottery production since the area has a good supply of clay.
Тас өндіру
Шамамен бір ғасыр бұрын Baarstad фермасында сабын тасын өндіру басталды. Baarstad айналасындағы аймақтың ірі жұмыс берушісіне айналды және өндіріс шамамен бір ғасырға созылды, сабын тас қоры таусылғанға дейін. 1850 жылдары аудандағы жолдар жақсартылды, ал 1896 жылы теміржол Оттаға дейін ұзартылды. Бұл сабын тас бизнесі үшін жағдайды жақсартты. 1896 жылы Norsk Kleber og Skiferforretning құрылды, одан кейін көп ұзамай бірнеше басқа фирмалар да құрылды. Бұл фирмалар сабын тас және талк өнімдерін өндірді. Бизнес ең өркенді кезеңінде 1920 жылдары Østlandske Stenexport компаниясы Оттада болат қорыту зауытын салды. Кейіннен бұл ғимарат Отта сүт зауытына айналдырылды. Сабын тас өндірісі бірте-бірте төмендеп, қазіргі деңгейге жетті. Ағаш пештері мен каминдерге арналған сабын тастың өндірісі әлі де шектеулі. A/S Granit әлі де ағаш пештері мен каминдерді өндіреді. 1995 жылдың күзіне дейін сабын тас негізінен Åsårberget-тен өндірілді, бірақ қазір компания Bårstad және Nyseterberget-тен де сабын тас өндіруде.
About a century ago the production of soapstone began at the farm Baarstad. Baarstad became a large employer for the surrounding area and the production lasted about a century until the soapstone supply was exhausted. During the 1850s the roads in the district were improved and in 1896 the railroad was extended to Otta. This resulted in improved conditions for the soapstone business. In 1896 Norsk Kleber og Skiferforretning was established and several other firms followed soon thereafter. The firms produced soapstone products as well as talcum. At the height of the activity in the business a steel mill was built by Østlandske Stenexport in the 1920s in Otta. The building was later converted to the Otta Dairy. Gradually the soapstone production declined until it reached the current level. There is still limited production of soapstone for wood stoves and fireplaces. A/S Granit still produces wood stoves and fireplaces. The soapstone was until the fall of 1995 extracted mostly from Åsårberget, but the company is now extracting soapstone from both Bårstad and Nyseterberget.
Электр энергиясын өндіру
Оттаелваның оңтүстік жағында, Эйдефоссен шарлауының жанында А/С Эйдефосс гидроэлектр станциясы орналасқан. Электр станциясы 1917 жылдан бері электр энергиясын өндіріп келеді. Кәсіпорын 1916 жылы құрылған, ал бір жылдан кейін электр энергиясын өндіру басталды. 1920 жылы екінші генератор қосылды, содан бері электр станциясы жыл сайын шамамен 10 гигаватт-сағат электр энергиясын өндіреді. Алғашқы электр энергиясы Вагомодан Оттаға дейінгі электр желісі арқылы берілді. 1983 жылы 72 миллион норвегиялық крона инвестиция салғаннан кейін жаңартылған станция өндіріске кірісті. Қазіргі уақытта Эйдефоссен электр станциясы жыл сайын 72 гигаватт-сағат өндіреді. Электр станциясы Лесья, Довре, Сел, Ваго және Лом округтарының бес көршілес округі А/С Эйдефосс компаниясына бірлесіп иелік етеді. Әр округ компанияның акцияларының 20 пайызына ие.
On the southside of Ottaelva by the Eidefossen waterfall is A/S Eidefoss hydroelectric powerplant. The powerplant has produced electricity since 1917. The business was established in 1916 and the year after electricity production commenced. In 1920 a second generator was added and from then on the powerplant produced about 10 gigawatt hours of electricity annually. The first electricity production was transmitted to a power line from Vågåmo to Otta. In 1983 a repowered plant began production after an investment of 72 million Norwegian kroner. Currently the Eidefossen powerplant produces 72 gigawatt hours annually. The powerplant is owned jointly by the five neighboring counties: Lesja, Dovre, Sel, Vågå og Lom eier A/S Eidefoss. Each county owns 20% of the shares in the company.
Мәдениет
Лалм қоғамдық орталығы 1958 жылы ашылды және айналағы ауданның тұрғындары жиналатын орын болып табылады. Орталықта мәдени шаралар ұйымдастырылады, сондай-ақ жергілікті марш-оркестрі Lalm Musikkforening және жасөспірімдер оркестрі Lalm Ungdomsbrass осы орталықта орналасқан.
Lalm community center opened in 1958 and is a gathering point for the surrounding community. The center hosts cultural events and is the home of the local marching band Lalm Musikkforening and the local youth brass band Lalm Ungdomsbrass.
Спорт және демалыс
Лалм спорт клубы 1936 жылы құрылған және бүгінде 200-ден астам мүшесі бар. Лалмда футбол мен жеңіл атлетикаға арналған спорт орталығы, жарықтандырылған жүгіру және шаңғы жолы, сондай-ақ шағын тау шаңғысы трассасы бар.
Lalm athletic club was founded in 1936 and today has over 200 members. Lalm has an athletic center for football and track and field as well as a lit running and ski path and a small downhill ski area.