Франтишек Білек: Суретші, мүсінші және сәулетші өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Чех архитектор, график және мүсіншісі Франтишек Билек (6 қараша 1872, Чынов – 13 қазан 1941, Чынов) – модерн және символизм стиліндегі чех мүсіншісі және архитектор.

Өмірбаян

Әкесі дөңгелек жасаушы еді. Ол Табордағы бастауыш мектепті бітіріп, Прагадағы Көркемсурет академиясында профессор Максмилиан Пирнерден сурет салуды оқыды. Бірақ түс соқырлығы анықталғандықтан, ұстаздарының кеңесімен Мемлекеттік өнеркәсіп мектебіне ауысып, Йозеф Маудерден мүсін өнерін үйренді. Оның кіші інісі Антонин де мүсінші болды. 1891 жылы ол меценат, бизнесмен Войтех Ланнадан стипендия алып, бұл оған Париждегі Коларосси академиясында Жан Антуан Иньяльбермен бірге оқуға мүмкіндік берді. Ұзақ өтпей ол Альфонс Муха сияқты сол жерде тұратын чех суретшілерінің қатарына қосылды. Оның алғашқы туындылары діни сезімдерінен шабыттанды. Олардың ішінде "Голгота, бас сүйектерінің тауы" және "Егін салу – күнәміздің жазасы" атты жұмыстар бар еді. Алайда, Прагадағы стипендия комиссиясы, төрағасы Йозеф Вацлав Мыслбекпен бірге, бұл жұмыстарды жақсы қабылдамады және стипендияның зыянға кеткенін айтты. Оның демеушісі Ланна да көңілі қалды және қаржыны кері қайтарып алды. Бір жылдық әскери қызметтен кейін, 1893 жылы ол Чýновқа оралып, жеке шеберханасын ашты. 1898 жылы ол үлкен студиясы бар, өзі жобалаған үй салды. Ол ешқандай бірлестікке немесе комиссияға мүше болмай, жеке жұмыс істеді. 1902 жылы Берта Нечасоваға үйленді және көп ұзамай Прагаға көшіп келді. Ол Манес көркемсуретшілер одағының мүшесі болды. Ескі қала қабырғалары бұзылғанда, ол Градчаны ауданында жер сатып алып, 1911 жылы Вилла Билек салды, ол табиғи ортада еркін орналасқан. Оның католицизмге қатысы терең болғанымен, әрқашан келіспеушіліктерге толы болды. 1921 жылы ол отбасымен бірге Чехословакия гусит шіркеуіне өтті. Келесі жылдары ол түрлі қауымдар үшін көптеген рәсімдік заттар мен кішкентай мүсіндер жасады. 1928 жылы ол Таборда Ян Гусқа ескерткіш орнатты. 1930 жылдардың басында оның денсаулығы күрт нашарлады. Праганы неміс әскері басып алғаннан кейін, ол отбасымен бірге Чýновқа қайтып келді. Ол жергілікті зиратқа жерленген, ал оның "Қабірлер үстіндегі дұға" (1905) атты мүсіні ескерткіш ретінде орнатылған. Өсиеті бойынша, вилласын мұражай етуді тіледі. 1963 жылы оның жесірі Берта мүлікті ресми түрде сыйға берді. Бүгінде ол Астана галереясының филиалы ретінде тұрақты көрме өткізіп келеді. Чýновтағы отбасылық үйін оның немересі Алена сыйға берді, ол да оның туындыларын көрсетуге арналған. Фасады мистикалық мәтіндермен бірге оның рельефтерімен безендірілген.

His father was a wheelwright. He graduated from primary school in Tábor, then went to study painting with Professor Maxmilián Pirner at the Academy of Fine Arts Prague. As it turned out, he was color blind so, on the advice of his teachers, he transferred to the State Industrial School, where he studied sculpture with Josef Mauder. His younger brother, lt=Antonín, would also become a sculptor. In 1891, he received a scholarship from a patron, the businessman lt=Vojtěch Lanna, which enabled him to study in Paris at the Académie Colarossi, with Jean Antoine Injalbert. He soon became part of a group of Czech artists living there, including Alfons Mucha. His initial works were inspired by his religious feelings. They included a "Golgotha, Mountain of Skulls", and one titled "Plowing is Our Penalty for Guilt". These were not well received by the scholarship commission in Prague, headed by Josef Václav Myslbek, who said the scholarship had been wasted. His patron, Lanna, was also displeased and withdrew his funding. After completing a year of military service, he returned to Chýnov in 1893 and set up his own workshop. In 1898, he built a home, of his own design, which included a larger studio. He worked alone, belonging to no associations or commissions. In 1902 he married Berta Nečasová and, shortly after, moved to Prague. There, he became a member of the Mánes Union of Fine Arts. When the old city walls were demolished, he bought some land in the Hradčany district where, in 1911, he designed and built the Villa Bílek; set freely in a natural environment. His relationship to Catholicism, though deep, had always been fraught with disagreements. In 1921, he and his family converted to the Czechoslovak Hussite Church. Over the following years, he designed numerous ceremonial objects and small sculptures for various congregations. In 1928, he created a monument to Jan Hus in Tábor. In the early 1930s, his health went into a serious decline. Following the German occupation of Prague, he and his family returned to Chýnov. He is buried in the local cemetery, with one of his own statues ("Prayer Over the Graves", 1905) serving as a monument. In his will, he expressed the wish that his villa be used for a museum. In 1963, his widow Berta made a formal donation of the property. Today, there is a permanent exhibition operated by the lt=Gallery of the Capital City. The family home in Chýnov was donated by his granddaughter, Alena, and has also been devoted to his works. The façade is decorated with his reliefs, accompanied by mystical texts.