Кіріспе

Тенино – АҚШ-тың Вашингтон штатындағы Тёрстон округіне қарасты қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 1 870 адамды құрайды. 1906 жылы құрылған қала, алғашқыда осы аймақта тұратын жергілікті американдықтар үшін азық-түлік даласы ретінде пайдаланылған жерге орналасқан. Қала тас карьерлеу экономикасының негізінде өсті, жергілікті құмтас Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы бірнеше мемлекеттік және университет ғимараттарының құрылысында қолданылды. Тасқа деген сұраныстың азаюына байланысты, қаладағы тастап кетілген карьердің бірі қоғамдық бассейнге айналдырылды. Қаланың орталық ауданы тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енгізілген. Тенино Ұлы депрессия кезінде азаматтар үшін ағаш ақшаны ресми валюта ретінде қолдануымен танымал болды, бұл практика COVID-19 пандемиясы кезінде қысқа мерзімге қайта жаңғыртылды. Алғашқыда американдық қоныс аударушылар жергілікті тұрғындармен құрылған және күтілген ашық далаларға қызығушылық танытты. Жазбаларға сәйкес, алғашқы қоныс аударушылар қауымы қазіргі қаладан оңтүстікке қарай орналасқан даланың маңында шоғырланған. Алғашқы тұрғындар 1860 жылдары алғашқы пошта бөлімі мен мектебіне жақын жердегі көмір кенін еске түсіре отырып, «Көмір банкі» деген ат қойды. Кейіннен ол Тенино деп аталды. Аймақ құмтасқа бай және Макинтош формациясы деп аталатын геологиялық қабаттың бір бөлігі болды. 19 ғасырдың соңында бірнеше құмтас карьерлеу компаниялары Батыс жағалаудағы ірі ғимараттарды салу үшін құрылыс материалы ретінде тасты тасымалдай бастады. Тенино құмтасынан салынған ғимараттар 1889 жылғы Сиэтлдегі Ұлы өрттен және 1906 жылғы Сан-Франциско жер сілкінісінен зардап көрмеді, бұл материалдың сұранысын арттырды. Соңында Тенио құмтасы Олимпиядағы Ескі Капитолий ғимаратының және Терстон округінің Ескі сотының құрылысында, Сиэтлдегі қайта жаңартылған қоғамдық кітапханада қолданылды. 1970 жылдардың ортасынан бері АҚШ армиясы Тениноның географиялық картасын карта оқу оқу құралы ретінде пайдаланып келеді, себебі картада әртүрлі символдар бейнеленген.

21 ғасыр

Тенино өзінің тарихи орталығын, қазір Ұлттық тарихи орындар тізіліміне енгізілген тарихи ауданын сақтап отыр. Бірақ қала көбінесе "жатақханалар қауымы" ретінде танылады, оның көптеген тұрғындары жұмыс істеу үшін Олимпия және Такома сияқты ірі қалаларға көлікпен қатынайды. 2023 жылы қалада Тенино қалалық паркіне жақын орналасқан, жыныстық қылмыстар жасағандарға арналған мемлекеттік тапсырыс бойынша салынатын уақытша орталық құруға қарсылық білдіріп, наразылық акциялары өтті. Құрылыс операторы қауымдастықтың бірнеше апталық наразылығынан кейін жобаны тоқтатты. Осы наразылықтарға байланысты, штат заң шығарушы органында жыныстық қылмыстар жасағандардың тұрғын үйіне қатысты қатаң талаптар мен жақсырақ байланыс саясатын енгізетін бірнеше заң жобалары ұсынылды. 2023 жылдың шілде айында Тениноның құрылғанына 150 жыл толуына арналған мерейтой тойланды. Күндізгі іс-шарада шеру және сауда орындары ұйымдастырылды, ал ең қызықтысы – қаладағы жабық қиылыста суретшілермен бірлесіп боялған "туған күн қағазы" болды. Сол кездегі АҚШ Өкілдер палатасының депутаты Мари Глюсенкамп Перес Тениноға қауымдастықты және оның жетістіктерін құрметтеу үшін жасаған сөзінің Конгресс жазбасының көшірмесін табыс етті. Желтоқсан айында штат заң шығарушы органында Тенино құмтасын штат тасы деп жариялайтын заң жобасы енгізілді. Дегенмен, бұл ағаштан жасалған ақшаның көп бөлігі қолданылған жоқ, себебі ол құнды коллекциялық затқа айналды. Тенино 2020 жылы COVID-19 пандемиясы кезінде жергілікті тұрғындарға тарату мақсатында ағаштан жасалған валютаны қайта басып шығара бастады. Бағдарламаны қайта жаңарту Вашингтон штатының аудиторымен мақұлданды және 2020 жылдың мамыр айында іске қосылды.

Атау шығу тегі

Солтүстік Тынық мұхиты темір жолы 1872 жылы келген кезде стансасы үшін қолданған Тенино атауының шығу тегі бір ғасырдан астам уақыт бойы пікірталас тудырып келеді. Бір ғасыр бойы айтылған екі негізгі теория бойынша, Тенино – Чинук жаргонындағы жолдың саласы немесе бұрылысын білдіретін сөз, немесе теміржолда локомотивтерді, шекара белгілерін немесе вагондарды нөмірлеу үшін қолданылған T9o немесе 1090 коды болған. Бұл екі теория да ондаған жылдар бойы жоққа шығарылған, бірақ нақты шығу тегінің анық дәлелі болмағандықтан, қайта-қайта айтылып келеді. Тенино қаласының тарихшысы Ричард Эдвардс жариялаған «Тениноның аталған себебі» атты зерттемесінде 1872 жылдың қазан айының басында Тынық мұхиты жағалауы комитетінің сапары туралы айтылады. Бұл комитет, соның ішінде Солтүстік Тынық мұхиты темір жолының президенті Касс, Орегон бу кемелер компаниясының кемелерімен Колумбия өзенімен жол тартқан. Орегон Steam Navigation Company компаниясының Жоғарғы Колумбия және Жылан өзендерінде жүзген кемелерінің бірі «Тенино» деп аталған. Сол жылдың басында Солтүстік Тынық мұхиты темір жолы Калама және Пьюгет-Саунд желісін, сол кезде салынып жатқан трансконтиненталдық теміржолға қосу мақсатымен OSN компаниясының бақылау үлесін сатып алған. 1872 жылдың 12 қазанында Орегон штатының Портленд қаласында өткен кездесуде Джон Эйнсворт және OSN компаниясының басқа да өкілдері ортақ мүдделері туралы баяндама жасады, ал президент Касс Ходжден станциясының жанындағы уақытша солтүстік терминалды «Тенино» деп атауды ұсынды. Келесі айда Олимпия, Вашингтон газетінде жарияланғандай, бұл байланыс «ескі Тенинодан» (Жылан өзенімен ең шығысқа дейін саяхаттаған рекордын сақтаған OSN кемесі) Теміржолдың сол кездегі солтүстік-батыс аялдамасы болған Тениноның «жаңа қаласына» саяхаттауға мүмкіндік берді. 1873 жылдың басында Солтүстік Тынық мұхиты темір жолы және жергілікті фермер Стивен Ходжден Тёрстон округінде Тенино қаласын құру үшін жер тізімін жасады. 1873 жылдың соңында теміржолдың қаржылық қолдауы қиын жағдайға түсіп, OSN компаниясындағы үлесі қарыз үшін сатылды, бұл теміржолдың «Тенино» кемесімен тікелей байланысын тоқтатты. «Тенино» кемесінің өзі Орегон штатындағы Даллз маңында бір кезде өмір сүрген Тенино тайпасының құрметіне аталған, ал олардың ұрпақтары қазір Уорм-Спрингс тайпаларының құрамында. 1890 жылдары Тениноға адамдардың көптеп келуіне, құмтас карьерлерінің ашылуына байланысты, атаудың шығу тегі туралы сұрақ қайтадан туындады. Алыстағы өзендегі кеме ұмытылып, көптен бері жоғалып кеткендіктен, жергілікті тұрғындар оның шығу тегі туралы мифтер ойлап тапты. ХХ ғасырдың басында баспасөз бұл атаудың шығу тегін құпия деп сипаттады. Атау 1873 жылға дейін «T 9 O» деген қысқартылған түрінде де ресми емес қолданысқа ие болды.

География

АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 1.44 шаршы миль (4 км²) құрайды, бәрі де құрлық.

2000 жылғы халық санағы

2000 жылғы халық санауы бойынша қалада 1447 адам, 575 үй шаруашылығы және 396 отбасы тұрды. Халық тығыздығы – 615 тұрғын үй, орташа тығыздық – көрсетілмеген. Қала тұрғындарының этникалық құрамы: 90,53% ақ нәсілді, 0,83% афроамерикалық, 1,17% американдық үндістер, 3,11% азиялық, 0,07% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 1,94% басқа нәсілдер және 2,35% екі немесе одан көп нәсілге жататындар. Кез келген нәсілге жататын халықтың 3,80% -ы испаниялық немесе латын американдықтарды құрады. 575 үй шаруашылығының 37,7% -ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрады, 48,7% -ы бірге тұратын жұбайлар, 15,7% -ы күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 31,0% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 27,3% жеке адамдардан тұрады, ал 13,6% -ында 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,52 адам, ал отбасының орташа мөлшері 3,01 адамды құрайды. Қаладағы халықтың жас бойынша таралуы: 18 жасқа дейінгілер – 29,8%, 18-24 жас аралығындағылар – 7,6%, 25-44 жас аралығындағылар – 29,4%, 45-64 жас аралығындағылар – 18,9%, 65 жасқа толған және одан асып кеткендер – 14,3%. Орташа жас – 34 жас. Әр 100 әйелге 91,4 еркек келеді. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 89,2 еркек келеді. Үй шаруашылығының орташа жылдық табысы 34 526 доллар, ал отбасының орташа жылдық табысы 41 208 долларды құрайды. Ер адамдардың орташа табысы 31 058 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 25 972 долларды құрайды. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 18 244 доллар. Отбасылардың 5,0% және халықтың 9,1% кедейлік шегінен төмен жатыр, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 12,4% және 65 жасқа толғандардың 9,9% кедейлікте өмір сүреді.

Экономика

Тениноның негізгі экономикалық өнімдерінің бірі – ауыл шаруашылығы, әсіресе тұтынуға арналған мал шаруашылығы. Аймақтағы ет өңдеу зауытының жабылуынан кейін қала және округ жергілікті экономиканы қолдау мақсатында кеңейтілген бизнес-парк құру жоспарларын бастады. "Southwest Washington Agricultural Business & Innovation Park" деген атпен 2023 жылы құрылыс жұмыстары басталды, жоспар бойынша оған мал сою цехы, азық-түлік өңдеу кәсіпорындары, іс-шаралар орталығы және шағын бизнестерді орналастыруға арналған ғимараттар салынуы тиіс. Құрылыстың келешек кезеңдері үшін мемлекеттік заң шығарушы органнан 1,25 миллион доллар қаржы бөлінді, ал федералдық деңгейде тағы 4,4 миллион доллар қарастырылуда.

Мерекелер мен іс-шаралар

1968 жылы Тенино қаласының әкімі пионерлік тарихты және мәдениетті құрметтеу туралы жарлық жариялағаннан кейін, қалада жыл сайынғы "Орегон жолы күндері" фестивалі өткізіле бастады. Ағаш кесу, ұсталық, теміржол жұмыстары және пионерлердің тұрмысы сияқты көрсетулер көбінесе осы шараның басты бөлігі болып табылады. "Қара ұнтақпен ату", тарихи көрмелер, тікелей музыка, ас-су, көне автомобильдер көрмесі және шеру мерекелік тойды аяқтайды. Жергілікті фермерлер базары және тастар мен әшекей тастар көрмесі сияқты бірнеше ұйымдар да қала бойынша бір уақытта іс-шаралар өткізеді. Тенино фермерлер базары жыл сайын мамыр айының басынан қыркүйек айының соңына дейін өтеді. Ол Вашингтон штаты фермерлер нарығы қауымдастығының құрамына кіреді және Аналар күні мен Әкелер күніне арналған арнайы іс-шаралар ұйымдастырады.

Тарихи ғимараттар мен нысандар

2020 жылы Тенино Вашингтон штатының Өнер комиссиясы арқылы мақұлдау алып, "Тенино шығармашылық өнер ауданы" құрылды. Тарихи қала орталығы, бизнес ауданы және Тенино қалалық саябағының барлығы кіретін бұл аймаққа әртүрлі форматтағы қоғамдық өнер туындылары орналастыру жоспарлануда, оның ішінде фрескалар, металл баннерлер мен Тенино тарихын көрсететін таңбалар бар. Өнер туындылары негізінде қазына іздеу ойыны ұйымдастырылады. Де Бирс әулетінің мұрагері Ребекка Л. Оппенгеймер Тениноның жанында Меркаба атты салтанатты үй салдырды. 2023 жылы ол бұрынғы бала актер Скотт Страдерге 2,3 миллион долларға сатылды.

Саябақтар мен демалыс

Қоғамдағы ең үлкен парк – Тенино қалалық паркі. Парк қала орталығынан оңтүстікке қарай орналасқан, ал аймақтан Йелм–Рэйнье–Тенино жолы өтеді. Паркте Тенино тас карьерінің қоғамдық бассейні, жаңартылған карьер үйі және Тенино депосы мұражайы, сондай-ақ түрлі доп алаңдары мен демалыс аймақтары бар. 2011 жылы «Біздің паркті сақтаңыз» қозғалысы кезінде парк аумағының артындағы жерлер мен жолдарды ағаш кесуден сақтау үшін жер аумағы кеңейтілді. Майтаун қауымдастық ойын алаңы деп аталатын жаңа ойын алаңы 2023 жылы ашылды. 2024 жылы консервациялық қорынан түскен қаражатты пайдалана отырып, жақын орналасқан ормандық жер учаскесі қосылып, аумақ тағы да кеңейтілді.

Атауы Сурет Мекенжайы NRHP тізімінде ме?

Тениноның орталық тарихи ауданы – Сассекс көшесінің екі жағында екі блокқа созылған, бір жарым блок тереңдігі бар, шамамен үш акр көлемінде. 25 маусым 2004 жыл. Сассекс көшесі – қоғамның басты тас жолы, сонымен қатар 507 мемлекеттік тас жолының бөлігі.

Тенино депосы – Тенино қалалық паркі. 27 желтоқсан 1974 жыл. Тенино депосы, қазір мұражай, Тенино тас компаниясы карьерінің жанындағы Тенино қалалық паркіне көшірілді. Депоны көшіру кезінде, жаңа орны карьер жұмысына қатысты маңызды археологиялық ескерткіштердің жойылмауы немесе өзгертілмеуі үшін тексерілді.

Hercules Sandstone Company кеңсесі – бастапқыда Тениноның батысындағы Hercules Sandstone Company карьерінің жанында орналасқан. 1922 жылы ғимараттың әрбір тасы нөмірленіп, бөлек жылжытылып, Суссекс және Ходжен көшелерінің бұрышындағы қазіргі орнында қайта құрастырылды. Қазіргі уақытта бұл Тенино қалалық әкімдігі.

Тенино тас компаниясы карьері – 2712 Хьюстон көшесі, 1891 жыл. 28 шілде 1983 жыл. Тенино қалалық паркінде орналасқан карьер қазір Мемориалдық бассейн.

Тикнор мектебі – 3212 SE Skookumchuck Road, қазір 399 Park Avenue West, 1934 жыл. 10 мамыр 1990 жыл. Қазір Тенино қалалық саябағында орналасқан, мектеп 2002 жылы Тёрстон округінің инкорпорированный емес аймағынан Тенино қалалық саябағына, Тенино депосының жанына көшірілді.

Тикнор сарайы – 6710 Skookumchuck Road, 1860 жыл.

Colvin Farmstead (Colvin House) – 16828 Old Highway 99, 1877 жыл. 23 маусым 1988 жыл.

Hercules#2/Eureka Quarry – 4220 SE Old Military Road, 1891 жыл.

Тейлор фермасы – 2400 SE 180th Avenue, 1902 жыл.

Морган Дэвис сарайы – S Skookumchuck Road, Джонсон Крикпен қосылатын жерде, 1910 жыл.

Engstrom House/Weber House – 3741 SW 143rd Ave, 1910 жыл.

Вайолет Прери Гранж – 17104 SE Violet Prairie Road, 1935 жыл.

Ада курорты – 4005 SE 120th Avenue, 1939 жыл.

Линклатер ранчосы – 13911 Military Road Southeast.

Бронсон курорты – 4122 SE 119th Avenue, 1915 жыл. Оффут көлінде орналасқан.

Оффут көлі курорты – 4005 SE 120th Avenue, 1939 жыл.

Медиа

Тәуелсіз фильм "Тау", Джефф Голдблум қатысқан, ішінара Тенино қаласында түсірілді.