Кіріспе

Энтони М. Уилан (ағылш. Anthony M. Whelan; 1952 жылдың 20 қарашасында туған) – ағылшын футболшысы, бұрынғы кәсіби ойыншы. Қазір «Манчестер Юнайтед» академиясының оқу-жаттығу бөлімінің директорының орынбасары болып жұмыс істейді. 9-дан 16 жасқа дейінгі жасөспірімдердің футбол дамыту бағдарламасына жауапты.

Ерте мансап

Уилан Ланкаширдің Салфорд қаласында дүниеге келді және Оңтүстік Манчестердің Уайтеншоу ауданында «Манчестер Сити» клубының жанкүйері болып өсті. Ол қысқа мерзімге Солтүстік Манчестердегі Блэклидегі Сент-Энтони орта мектебінде оқыды. Содан кейін отбасы Партингтонға көшкеннен кейін Уилан Урмстондағы Сент-Пол орта мектебінде білім алды, онда мектеп командасының капитаны болды, сондай-ақ жергілікті мектеп оқушыларының құрама командасы – «Стретфорд Бойз» командасының да капитаны болды. «Стретфорд Бойз» командасы үшін ойнағанда, Уиланды «Манчестер Юнайтед» клубының скауты Джо Армстронг байқап, 1967 жылы оны жасөспірімдер формасына қол қоюға шақырды. 1968 жылдың шілдесінде мектепті бітіргеннен кейін ол шәкірттік кәсіби формаға қол қойды және 1969 және 1970 жылдары жартылай финалға жеткен Англия Футбол қауымдастығының (FA) жастар кубогында ойнаған жасөспірімдер командалары арқылы өркендеді. Сондай-ақ, олар 1969 жылдың мамырында Швейцарияның Цюрих қаласында өткен беделді «FC Blue Stars» жастар турнирін жеңіп алды. 1969 жылдың желтоқсанында ол толық кәсіби футболшы ретінде келісімшартқа отырды және 1970 жылдың мамырында, бар болғаны 17 жасында, бірінші команданың үш апталық Бермуда, Канада және АҚШ турнесіне қатысуға шақырылды, онда ол «Айнтрахт Франкфурт» және Бермуда ұлттық футбол құрамасымен кездесті. Клубтағы қалған уақытын ол бірінші команданың резервінде өткізді, ол 1971–1972 жылдары резервтік команданың ең көп гол соққан ойыншысы болды.

Манчестер Сити мен Рочдейл

1973 жылдың ақпан айында Уилан «Болтон Уондерерс» клубымен келісімшарт жасауға айналдырмалы тұрғанда, анасына «Манчестер Сити» командасының бас жаттықтырушысы Малкольм Эллисоннан телефон қоңырауы келіп түсті. Оған клубта бір айлық сынақтан өту ұсынылды, және үш апта ішінде оған кәсіби келісімшарт ұсынылып, 17 наурызда Фрэнсис Лимен бірге «Уэст Хэм Юнайтед» клубына қарсы дебюттік ойынында алаңға шықты. Алайда, Уилан келесі 16 айда «Сити» сапында бар болғаны бес ойын өткізіп, 1974 жылдың шілдесінде «Рочдейл» клубына ауысты. «Рочдейл» сапындағы алғашқы маусымында Уилан клубтың «Жылдың үздік ойыншысы» атанды. Екінші маусымында ол «Кардифф Сити» клубының Клайв Чарльзбен бірге PFA дивизиондық сыйлығын алған тұңғыш қара нәсілді футболшы болды, осылайша әріптес футболшылардың құрама командасына енді. «Рочдейл» клубының негізгі құрамында 130 ойында 20 гол соқты.

Лос-Анджелес Скайхокс

1976 жылы жаттықтырушы Рон Ньюман Уиланды Америка футбол лигасының жаңа құрылған «Лос-Анджелес Скайхокс» командасына ойнауға шақырды. Уилан тез арада жанкүйерлердің сүйіктісіне айналды және оның жылдамдығы мен тегінің ойнауына байланысты «Wheels» деген лақап атымен белгілі болды. Орта алаң мен шабуылшы ретінде ойнаған Уилан команданың ASL чемпионатын жеңіп алғанда үшінші орынды гол соққан ойыншы болып табылды.

Солтүстік Америка футбол лигасы

Англияда қысқа уақыт болғаннан кейін Уилан 1977 жылғы сәуірде Америка Құрама Штаттарына қайта оралып, 1977 жылдан 1979 жылға дейін және 1982 жылдан 1983 жылға дейін Солтүстік Америка футбол лигасының «Форт-Лодердейл Страйкерс» клубында ойнады. Осы кезеңде олар Шығыс дивизионының жеңімпазы атанды және 1978 жылы Америка конференциясының финалына өтті. Клубтағы екі мерзімінде ол жүзден астам ойын өткізіп, 1982-1983 жылдары жастар дамуының директоры қызметін атқарды. Сонымен қатар, ол 1978 жылы жастарға көрсеткен қызметі үшін Флорида штатының Плантация қаласының құрметті азаматтығымен марапатталды. Уилан «Форт-Лодердейл Sun Sentinel» газетінің «All Strikers Team» құрамасына да іліккен (1 желтоқсан 1983 ж.), оған Джордж Бест, Герд Мюллер, Теофило Кубильяс және Брайан Кидд кірді. Уилан 1980 және 1981 маусымдарында «Атланта Чифс» клубына трансферленді және оларға 1981 жылы жабық және ашық ареналардағы дивизиондық титулдарды жеңіп беруге көмектесті. Америкадағы карьерасы барысында ол NASL-де 170-тен астам матчта ойнады. Уилан 1978 жылы екі ұлттық телеарнада көрсетілген ойындарда «Ең құнды ойыншы» (MVP) сыйлығын жеңіп алды.

Үлкен жабық футбол лигасы

Атланта Чифс франшизасы 1981 жылы таратылғаннан кейін Уилан 1981-1982 жылғы маусымды MISL лигасында «Филадельфия Февер» командасы үшін өткізді, бірақ маусым соңында команда таратылды.

Жаттықтырушылық мансап

1983 жылғы қарашада Англияға оралғаннан кейін Уилан 1987 және 1990 жылдар аралығында «Манчестер Сити» клубының қоғамдық футбол бағдарламасында жартылай уақытпен жас ойыншыларды жаттықтыруын жалғастырды. 1990 жылғы қыркүйекте Брайан Кидд оны «Манчестер Юнайтед» клубының дарынды ойыншыларды дамыту орталығына жаттықтырушы ретінде шақырды, ал академия құрылғаннан кейін 1998 жылғы қыркүйекте толық уақытты штатқа қабылданды. Уиланның өзі футболшы ретінде ойнаған кезеңін қоса алғанда, ол 20 жылдан астам уақыттан бері клубпен байланыста болып келеді. Осы жылдар ішінде Уилан бірнеше жаттықтырушылық біліктілік алды, сондай-ақ Ашық университетінен гуманитарлық ғылымдар бакалавры, ал Манчестер Метрополитен университетінен әлеуметтану магистрі дәрежесін алды. Ол сонымен қатар Фил Василидің «Бірінші қара футболшы: Артур Уортон 1865–1930. Естелік жоқ» (1998) кітабына алғысөз жазды және «Бейбстің тууы: Манчестер Юнайтедтің жастар саясаты 1950–1957» кітабының авторы, онда жастар дамуының әсері және «Манчестер Юнайтед» клубындағы «Бэбс» командасының құрылысы зерттеледі. 2008 жылғы наурызда «The Voice» журналы оны ағылшын футболындағы ең беделді 30 қара нәсілді адамның тізіміне енгізді, оның жас дарынды ойыншыларды дамытудағы еңбегі ескерілді. 2008 жылғы қазанда ол «Kick It Out» ұйымынан Лордтар палатасында өткен шарада тізімге енгені үшін марапат алды. 2015 жылы Уилан «Премьер лига академиясының мектеп оқушылары – футболшыларға рухани көмек көрсету (әсіресе «Манчестер Юнайтед» клубына қатысты)» тақырыбындағы кәсіби докторлық диссертациясын сәтті қорғады. 2020 жылғы шілдеде Уилан «Манчестер Юнайтед» академиясындағы рөлі мен жастарға жаттықтырушылық жасауға қосқан үлесі үшін Премьер лигадан «Эмонн Долан» сыйлығын алды.