Кіріспе

Су астында жұмыс істеуге қабілеттілігін бағалау шаралары

Тереңдік көрсеткіштері – су асты кемесінің су астында жұмыс істеу қабілетінің негізгі параметрлері және өлшемдері. Су асты кемелерінің сүңгі ала алатын тереңдігі олардың корпустарының беріктігімен шектеледі.

Рейтингтер

Су асты кемесінің корпусы сыртқы су қысымы ішкі ауа қысымынан артық болғанда туындайтын күштерге төтеп бере алуы керек. Сыртқы су қысымы тереңдік артқан сайын өседі, демек корпусқа түсетін күш те тереңдікпен бірге артады. Әр 10 метр тереңдік корпустың үстіне қосымша бір атмосфера қысым (1 бар, 14,7 пси, 101 кПа) түсіреді, сондықтан 300 метр тереңдікте корпус отыз атмосфералық (30 бар, 441 пси, 3000 кПа) су қысымына төтеп тұрады.

Сынау тереңдігі

Бұл – бейбіт уақытта су асты кемесінің жұмыс істеуге рұқсат етілген ең максималды тереңдігі, және ол теңіз сынақтары кезінде тексеріледі. АҚШ Әскери-теңіз күштерінің су асты кемелері үшін сынақ тереңдігі жобалық тереңдіктің үштен екісіне (0,66) орнатылса, ал Ұлыбритания Корольдік Әскери-теңіз күштері сынақ тереңдігін жобалық тереңдіктің 4/7 бөлігіне (0,57) орнатады, ал Германия Әскери-теңіз күштері оны жобалық тереңдіктің нақты жартысына (0,50) орнатады.

Жұмыс тереңдігі

Сондай-ақ ең жоғары жұмыс тереңдігі (немесе ешқашан аспау керек тереңдік) деп те аталады, бұл кез келген жағдайларда (мысалы, жағдайдай шайқас) суасты кемесіне жұмыс істеуге рұқсат етілген ең терең шек.

Жобалау тереңдігі

Суасты кемесінің техникалық сипаттамаларында көрсетілген номиналды тереңдік. Осы деректерден конструкторлар кеме қабырғасының қалыңдығын, кеменің суыру салмағын және осыған байланысты көптеген факторларды есептейді.

Қысым тереңдігі

Кейде АҚШ-та "күйреу тереңдігі" деп аталатын бұл, су астындағы су қысымының салдарынан суасты қайығының күйреп қалатын тереңдігі. Техникалық тұрғыдан алғанда, қирату тереңдігі жобалау тереңдігімен бірдей болуы керек, бірақ практикада көбінесе сәл терең болады. Бұл өндіріс тізбегі бойындағы қауіпсіздік маржаларын жинақтаудың нәтижесінде болады, онда әрбір кезеңде материалдың көзге көрінбейтін кемшіліктерін немесе өңдеу толеранттарының ауытқуларын ескере отырып, қажетті талаптардан сәл асып түсуге тырысады. Суасты қайығы, анықтама бойынша, қирату тереңдігінен асып кетсе, қирап қалады. Дегенмен, суасты қайығының қирату тереңдігі қандай болуы мүмкін деген болжам жасалса, бұл болжам кейіннен суасты қайығының нақты қирату тереңдігі деп қате түсінілуі мүмкін. Мұндай түсініспеушіліктер, аудармадағы қателіктер және әртүрлі тереңдік рейтингтерінің мағынасын түсінбеу, суасты қайықтарының қирату тереңдігінде қирамайтыны туралы көптеген қате есептерге әкелді. Екінші дүниежүзілік соғыстағы бірнеше суасты қайықтар су басу немесе механикалық бұзылулар салдарынан қирату тереңдігінен төмен түсіп, кейіннен ақаулар жөнделгеннен немесе су сорғыланғаннан кейін сәтті қайта бетке шықты. Бұл жағдайларда "қирату тереңдігі" әрқашан дұрыс аударылмаған ресми "қауіпсіз" немесе жобалау тереңдігі (яғни сынақ тереңдігі немесе максималды жұмыс тереңдігі) немесе қирату тереңдігінің бұрынғы (қате) бағасы болып табылады. Екінші дүниежүзілік соғыстағы VII және IX типтегі неміс суасты қайықтары, әдетте, тереңдікте күйреп қалады.