Кіріспе

Кайдун – 1980 жылдың 3 желтоқсанында қазіргі Йемендегі Әл-Хурайбаға жақын жердегі совет әскери базасына құлаған метеорит. Отын шары солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай жылжыған, ал кішкентай кратерден шамамен бір тас табылған. Кайдүннің Марстың Фобос серігінен келгендігі туралы ұсыныс бар, бірақ бұл күмәнді.

Құрамы

Оның құрамында минералдардың бірегей түрлердің аса көптігі бар, бұл оның пайда болуы туралы пікірталастарға себеп болып отыр. Ол негізінен CR2 типіндегі көміртекті хондрит материалынан тұрады, бірақ C1, CM1 және C3 сияқты басқа типтердің сынықтарын да қамтиды. Метеоритте анықталған 60-қа жуық минералдың ішінде бірнешеуі табиғатта басқа ешқайда кездеспейді, мысалы, FeTiP химиялық формуласына ие флоренскит.

Шығу тегі

2004 жылдың наурыз айында метеориттің Марстың Фобос серігінен шыққан болуы мүмкін деген ұсыныс жасалды. Фобосқа қатысты себеп – метеоритте кездесетін екі өте сирек, сілтіге бай класттардың болуы. Олардың әрқайсысы тау жынысына әртүрлі уақытта енген. Бұл, ата-аналық дененің сілтіге бай тау жынысының көзіне жақын болғанын көрсетеді, ал мұндай тау жынысы негізінен терең дифференциация процесінен пайда болады. Бұл Марс пен оның серіктеріне нұсқау береді, ал Фобос, Деимге қарағанда Марсқа жақын болғандықтан, ықтималдырақ. Дегенмен, минералогиялық және инертті газдарға жасалған зерттеулер лит фрагменттерін Марспен байланыстырмайды, себебі басқа, расталған Марс метеориттері бар, ал бұл болжамдық байланыс өте нашар. Фобос гипотезасын қолдай отырып, 2017 жылы Батыс университетінің екі ғалымы Фобостан (сондай-ақ Деймостан) шыққан метеориттердің Жерге жетіп бара алатынын анықтады.