Кіріспе

Ресейдің Свердловск облысындағы жабық қала Новоуральск (Новоура́льск, lit. Уралдағы жаңа қала) – Ресейдің Свердловск облысындағы жабық қала. Ол Орал тауларының шығыс беткейінде, облыстың әкімшілік орталығы Екатеринбургтен солтүстікке қарай орналасқан. Халық саны:

Тарих

Бұрын ол Свердловск 44 (Свердло́вск 44) деп аталған. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде құрылып, 1954 жылы Новоуральск деп аталса да, 1994 жылға дейін жасырын сақталды. Құрылғаннан бері жабық қала статусына ие.

Әкімшілік және муниципалдық мәртебе

Әкімшілік-аумақтық бөлініс жүйесінде, ол бес ауылдық елді мекенмен бірге Новоуральск жабық әкімшілік-аумақтық құрамына біріктірілген, бұл аудандармен тең статусқа ие әкімшілік бірлік. Муниципалдық бөлім ретінде Новоуральск жабық әкімшілік-аумақтық құрамы Новоуральск қалалық округі ретінде құрылған.

Экономика

Қала торлы форматта салынған, солтүстік-оңтүстік бағыттағы орталық көшемен бөлінеді, осы көшеде негізгі әкімшілік ғимарат орналасқан. Ол әрқайсысы 10 000 гектардан тұратын бес тұрғын ауданға бөлінген. Қала экономикасында ядролық, автомобиль және құрылыс салалары басым. "Урал" электрохимия зауытының негізгі қызметі – уранды байыту, центрифуга технологиясын дамыту, сондай-ақ ядролық өнеркәсіп үшін құралдар мен өнеркәсіптік жүйелерді жасау. Зауыт 1949 жылы жұмыс істей бастады және Кеңес Одағындағы алғашқы газдық диффузиялық байыту зауыты болды. 1950 жылы техникалық қиындықтар шешіліп, UECP 90% байытылған уранның ондаған килограммасын өндіре бастады. Алғашқы зауыт, D1 деп аталған, 1951 жылы D3 зауытымен, ал 1953 жылы D4 және D5 зауыттарымен кеңейтілді. Атом өнеркәсібі министрлігінің өкілдері Свердловск-44 зауыты қару сақтауға арналған жоғары байытылған уранды өндірген жалғыз зауыт екенін мәлімдеді. Зауыт ресейлік центрифуга технологиясын дамытуға жетекшілік етті, 1996 жылдан бері жетінші буын газ центрифугаларын пайдаланады және сегізінші буын центрифугаларын жасады. UECP қазір центрифуга технологиясын қолданып, LEU өндіреді. Бұл Ресейдегі төрт байыту мекемесінің бірі. Тағы бір ірі өнеркәсіптік кәсіпорын – 1967 жылы құрылған "Урал" автокөлік зауыты. Бұл Лихачев атындағы Мәскеу автомотор зауытының еншілес кәсіпорны болды. Алайда, 2000 жылы "Урал автомотор зауыты" банкротқа ұшырады және кейіннен Ресей-Қытай бірлескен автокөлік өндіріс кәсіпорны – "Автомобильдер және Моторлар Оралы" компаниясы сатып алды.

Білім беру және мәдениет

Новоуральск қаласының білім беру нысандарына Новоуральск инженерлік-физика институты, политехникалық колледж, медициналық колледж, педагогикалық колледж кіреді. Сонымен қатар, 22 мектеп және 27 балабақша бар. Қазіргі Новоуральск қаласында екі мәдениет орталығы, аймақтағы ең жақсылары саналатын үш кітапхана, балалар өнер мектебі мен балалар музыка мектебі, екі кинотеатр, мұражай, қуыршақ театры және ойын-сауық паркі бар. Орталық қалалық кітапхана мәдени шаралардың орталығына айналып, жыл сайын 800-ден астам іс-шара өткізеді. Кітапхана толыққанды компьютерлендірілген, тегін интернетке қол жеткізу мүмкіндігі бар, ал Новоуральск тұрғындары кітапханаларын Ресейдегі үздіктердің бірі деп есептейді. Қаланың тағы бір кітапханасы тек балалар мен жастарға арналған. Қаланың мәдени өмірі қаланың өсуімен бірге дамыды. Алғашқы әлеуметтік клуб 1947 жылы ашылды, онда мыс оркестрі және драма үйірмесі сияқты түрлі клубтар болды, ал 1949 жылы кинотеатр мен кітапхана ашылды. 1950 жылы музыка мектебі, ал 1951 жылы Опера театры құрылды. Театр 600 адамға дейін сыйымды, ал труппа Ресейдің ондаған қалаларына және Уралдағы дерлік барлық қалаларға гастрольдік сапарлар жасады. "Сказка" қуыршақ театры 1957 жылы негізделді. Тарихи-өлкетану мұражайында 8000-нан астам экспонат бар.

Спорт

1998 жылы Муниципалды концерттік спорт кешені ашылды, ол жасанды мұз айдыны және хоккей алаңы бар заманауи кешен. Оны мұз стадионы, спорттық жарыс алаңы немесе 1270 орындықпен концерттер өткізу үшін пайдалануға болады. Ява Трофи яхталар чемпионаты Новоуральск қаласында төрт жыл сайын өткізіледі.