Топпениш қаласы: суреттермен безенген тарих және Якама үндістерінің мұрасы
Toppenish, Washington
Топпениш, Вашингтон штатындағы қала. 8854 халқы бар, Якама үнді қорығында орналасқан. 75-тен астам суреттерімен әйгілі, жыл сайынғы өнер шаралары өтеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Топпениш ( /t//ɒ//p//p//ə//n//ɪ//ʃ/ ) – Вашингтон штатының Якима округіндегі қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша қала халқы 8 854 адамды құрайды. Қала 1855 жылы құрылған Якама үнді резервациясының ішінде орналасқан. Топпениш өзін «қабырға суреттерінің қаласы» деп атайды, себебі қаланың ғимараттарын 75-тен астам қабырға суреті әшекейлейді. Алғашқы «Жерді тазалау» суреті 1989 жылы салынған, сондай-ақ қалада жыл сайын атпен жүргізілетін экскурсиялар мен өнер шаралары ұйымдастырылады. Барлық қабырға суреттері тарихи тұрғыдан нақты және 1840-1940 жылдар аралығындағы аймақтың көріністерін бейнелейді.
Toppenish ('/t//ɒ//p//p//ə//n//ɪ//ʃ/) is a city in Yakima County, Washington. As of the 2020 census, the city population was 8,854. It is located within the Yakama Indian Reservation, established in 1855. Toppenish calls itself the city of Murals, as it has more than 75 murals adorning its buildings. The first, "Clearing the Land", was painted in 1989, and the city hosts horse drawn tours and annual art events. All murals are historically accurate and depict scenes of the region from 1840 to 1940.
Тарих
Вашингтон келісімінде Якама үнді резервациясы үшін бөлінген барлық аумақ тайпа атынан бірлесіп ұсталды. Жердің ешқайсысы жеке меншікте болған жоқ. 1855 жылғы келісім бойынша, АҚШ үкіметі, тағы он үш тайпаның өкілдері және бас Камиакин, Якама ұлты өздерінің отанынан 16920 шаршы миль (43,823 км²) жерді бас тартты. Осы жерді тапсырғанға дейін, бұл аймақта тек үндістер ғана тұрған. Біраз уақыт бойы оларға көп кедергі келтірмеді, бірақ 1883 жылы аймаққа теміржол салынды. Көбірек ақ нәсілділер аймаққа қоныс аударып, егістік жер іздеді және Колумбия өзенінің жағасындағы ескі қоныстардағы шаруаларға қосылды. 1887 жылғы Доуес заңы – үндістердің еуропалық-американдық өмір салтына бейімделуін күштеп жүзеге асыруға бағытталған федералды заңнаманың бір бөлігі болды. Атап айтқанда, ол үнді резервацияларының тайпалық жерлерін бөліп, тайпа мүшелерінің әрбір отбасына үлестіруге арналған, еуропалық-американдық үлгідегі жеке шаруашылықты ынталандыру және меншік құқығының батыстық түсініктерімен таныстыру мақсатында жасалған. Үкімет артық деп жариялаған жерлер кез келген адамға сатылатын болды, ал еуропалық-американдықтар Батыста көп жылдар бойы жер талап етіп келді. Әр түрлі шарттар бойынша үнді жер иелеріне өздерінің учаскелерін сатуға рұқсат етілді. Жозефин Боузер Лилли Якама резервациясында жер алған үндістердің арасында болды. Үнді және еуропалық тегінің араласуымен, Якама тайпасымен байланысы бар ол "Топпеништің анасы" деп танылады. Ол жерінің солтүстік бөлігін учаскелерге бөлді. Бұл учаскелер Якама ұлтының резервациясында сатылған алғашқы жерлер болды. Топпеништің алғашқы дамуына үлкен үлес қосқан Уильям Лесли Ширер (31 қазан 1862 – 5 маусым 1922) болды. 1897 жылы Топпениште шіркеу болмағандықтан, Ширер Солтүстік Тынық мұхиты теміржол компаниясынан рұқсат алып, діни қызметтер өткізу үшін жүк вагонын ұсынды. Содан кейін ол бірінші методист шіркеуін ұйымдастыруға көмектесті және сенімді ретінде шіркеуді салуға арналған ғимараттың құрылысына белсенді қатысты, сондай-ақ жеке мектеп салынғанша бұл ғимарат мектеп сыныптары ретінде пайдаланылды. Ғимарат 1898-1899 оқу жылына дейін аяқталды. Теміржолдағы жұмысынан кеткеннен кейін, Ширер Фрэнк Дж. Лемонмен серіктестік құрып, 1905 жылы Топпеништің алғашқы дәріханасын ашты. Шамамен бір жылдан кейін Ширер оны сатып, жаңадан құрылған Якима өнімдері және сауда компаниясына көшті, оның серіктестері Джордж Планке, А. В. Макдональд және М. Макдональд болды. Компания Сатус станциясының жанындағы 1700 акрлық шаруашылықты дамыту үшін жер сатып алып, тағы да көп сальваторекті жалға алды. Ширер Сатус-Крик өзенінен шаруашылыққа су жеткізу үшін арналар жүйесін салғызды. Топпениш 1907 жылдың 29 сәуірінде ресми түрде құрылды және оның негізін Джонни Барнс қалады. Қала Якама ұлтының резервациясының шекарасында орналасқан.
All territory set aside for the Yakama Indian Reservation by the Treaty of Washington was held communally in the name of the tribe. None of the land was individually owned. The treaty of 1855, between the United States government, representatives from thirteen other bands, tribes, and Chief Kamiakin, resulted in the Yakama Nation relinquishing 16920 square miles (43,823 km2) of their homeland. Prior to their ceding the land, only Native Americans had lived in the area. For a time they were not much disturbed, but the railroad was constructed into the area in 1883. More white settlers migrated into the region, looking for farming land, and joined the ranchers in older settlements bordering the Columbia River. The Dawes Act of 1887 was part of federal legislation designed to force assimilation to European American ways by Native Americans. Specifically, it was designed to break up the communal tribal land of Native American reservations and allot portions to individual households of tribal members, in order to encourage subsistence farming in the European American style and familiarity with western conceptions of property. Lands declared excess by the government to this allotment were available for sale to anyone, and European Americans had been demanding more land in the West for years. Under varying conditions, Native American landowners were to be allowed to sell their plots. Josephine Bowser Lillie was among Native Americans granted an allotment of land within the Yakama Reservation. Of mixed Native American/European ancestry and Yakama identification, she is known as "The Mother of Toppenish." She platted the north of her land. These tracts became the first deeded land to be sold on the Yakama Nation Reservation. A driving figure in Toppenish's early development was William Leslie Shearer (October 31, 1862 – June 5, 1922). Since Toppenish had no church in 1897 Shearer obtained permission from the Northern Pacific Railroad Company and offered the freight room for religious services. Following this, he helped organize the first Methodist Church and, as trustee, was instrumental in the construction of a building that would house the church and also serve as school classrooms until a separate schoolhouse could be built. The building was completed in time for the 1898 1899 school term. After leaving the employment of the railroad, Shearer, with Frank J. Lemon as his partner, opened Toppenish's first drugstore in 1905. About a year later, Shearer sold out, turning his attention to the newly organized Yakima Produce and Trading company, with George Plank, A. W. McDonald and M. McDonald as partners. The company bought some acreage and leased more sagebrush land to develop the 1700 acre ranch near Satus Station. Shearer had a system of irrigation ditches constructed leading from Satus Creek to the acreage. Toppenish was officially incorporated on April 29, 1907, and founded by Johnny Barnes. The city lies inside the boundaries of the Yakama Nation's Reservation.
Этимология
Якама тайпасының сахаптин тіліндегі Тápniš сөзі Топпенш атауының болуы мүмкін көзі болып табылады. Бұл сөз "сыртқа шығып тұрған, ілгекті" деген мағынаны білдіреді және Вашингтон штатындағы Уайт-Сванның оңтүстігіндегі қырқада болған көшкін туралы естелік сақтайды. Уильям Брайттың сөзіне сәйкес, "Топпенш" атауы сахаптин сөзі /txápniš/ -тен шыққан, ол көшкін мағынасын білдіреді, /txá/ - "көзімен", /pni/ - "лақтыру, алып шығу", және /ša/ - "ағымдағы уақыт" деген сөздерден құралған.
Tẋápniš in the Sahaptin language of the Yakama is the likely source of the name Toppenish. The word means ‘protruded, stuck out’ and recalls a landslide that occurred on the ridge south of White Swan, Washington. According to William Bright, the name "Toppenish" comes from the Sahaptin word /txápniš/, referring to a landslide, from /txá /, "accidentally", / pni /, "to launch, to take forth and out", and / ša/, "continuative present tense".
География
Топпениш (46.378880, 120.311823) координаталарында орналасқан. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 5,4 шағын километрді құрайды, барлығы құрлықтан тұрады.
Toppenish is located at (46.378880, 120.311823). According to the United States Census Bureau, the city has a total area of 2.09 square miles (5 km2), all of it land.
2000 жылғы халық санағы
2000 жылғы санақ бойынша қалада 8946 адам, 2275 үй шаруашылығы және 1874 отбасы тұрды. Халық тығыздығы бір шаршы мильге 4762,7 адам (1837,3/км²) құрады. 2440 тұрғын үй бірлігі болды, олардың орташа тығыздығы бір шаршы мильге 1299,0 (501,1/км²) шамасында. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 31,48% ақ нәсілді, 0,56% қара немесе афроамерикалық, 7,90% американдық индейлер, 0,37% азиялық, 0,02% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 55,95% басқа нәсілдерден және 3,72% екі немесе одан көп нәсілдерден. Халықтың 75,72% өзін испан немесе латиноамерикандық деп санады. 2275 үй шаруашылығының ішінде 52,1%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрады, 59,1%-ы бірге тұратын жұбайлар, 16,3%-ында күйеуі жоқ әйелдер және 17,6%-ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 14,4%-ы жеке адамдардан тұрады, ал 7,1%-ы 65 жасқа толған және жалғыз тұратын азаматтардан. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 3,88 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 4,26 адамды құрады. Қаладағы халықтың жас бойынша таралуы: 38,8% - 18 жасқа дейінгілер, 11,7% - 18-24 жас аралығындағылар, 27,5% - 25-44 жас аралығындағылар, 14,2% - 45-64 жас аралығындағылар және 7,9% - 65 жасқа жоғары. Орташа жас 25 жасқа тең. Әр 100 әйелге 106,7 еркек келеді. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 103,5 еркек келеді. Үй шаруашылығының орташа табысы 26 950 доллар, ал отбасының орташа табысы 28 228 долларды құрады. Ер адамдардың орташа табысы 22 264 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 19 704 долларға тең. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 9101 доллар. Отбасылардың 29,2%-ы және халықтың 32,0%-ы кедейлік шегінен төмен тұрады, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 38,1%-ы және 65 жасқа жоғары азаматтардың 14,8%-ы.
As of the 2000 census, there were 8,946 people, 2,275 households, and 1,874 families residing in the city. The population density was 4,762.7 people per square mile (1,837.3/km2). There were 2,440 housing units at an average density of 1,299.0 per square mile (501.1/km2). The racial makeup of the city was 31.48% White, 0.56% Black or African American, 7.90% Native American, 0.37% Asian, 0.02% Pacific Islander, 55.95% from other races, and 3.72% from two or more races. 75.72% of the population identified as Hispanic or Latino. There were 2,275 households, out of which 52.1% had children under the age of 18 living with them, 59.1% were married couples living together, 16.3% had a female householder with no husband present, and 17.6% were non families. 14.4% of all households were made up of individuals, and 7.1% had someone living alone who was 65 years of age or older. The average household size was 3.88 and the average family size was 4.26. In the city, the age distribution of the population shows 38.8% under the age of 18, 11.7% from 18 to 24, 27.5% from 25 to 44, 14.2% from 45 to 64, and 7.9% who were 65 years of age or older. The median age was 25 years. For every 100 females, there were 106.7 males. For every 100 females age 18 and over, there were 103.5 males. The median income for a household in the city was $26,950, and the median income for a family was $28,228. Males had a median income of $22,264 versus $19,704 for females. The per capita income for the city was $9,101. About 29.2% of families and 32.0% of the population were below the poverty line, including 38.1% of those under age 18 and 14.8% of those age 65 or over.
Білім
Мемлекеттік мектептер Топпениш мектеп округі басқаруында, оның кеңсесі осы жерде орналасқан. Якима ұлты сондай-ақ Топпенишке іргелес Якама ұлты тайпалық мектебін де басқарады.
Public schools are operated by the Toppenish School District, whose offices are located here. The Yakima Nation also operates the Yakama Nation Tribal School, which is adjacent to Toppenish.