Америкалық ғарыш инженеры және суретші Фрэнк Малинаның өмірі мен еңбектері

Кіріспе

Американдық әуе-ғарыш инженеры және суретші Фрэнк Джозеф Малина (2 қазан 1912 жыл - 9 қараша 1981 жыл) - американдық әуе-ғарыш инженеры және суретші, алғашқы ракеталар саласындағы новаторлық еңбегімен белгілі.

Ерте өмір

Малина Техас штатының Бренхем қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Моравиядан шыққан. Франк 1934 жылы Техас A&M университетінде механикалық инженерия мамандығы бойынша білім алды. Сол жылы ол Калифорния технология институтында (Caltech) механикалық инженерияны оқуға стипендия алды, онда 1940 жылы докторлық дәрежесін қорғалды. 1935 жылы, Caltech-те аспирант болып оқып жүргенде, Малина аэронавтика профессоры Теодор фон Карманды ракеталар мен ракеталық қозғалтқыштарды зерттеуге рұқсат беруге көндірді. Бұл зерттеудің ресми мақсаты – сынау ракетасын жасау еді. Малина мен бес әріптесі (соның ішінде Джек Парсонс және Хсю Шэнь Цзиен) ракеталық қозғалтқыштардың дизайнын сынақтан өткізген кездегі қауіпті тәжірибелері мен сәтсіздіктеріне байланысты Caltech-те «Өлім отряды» деп белгілі болды. Малинаның тобы операцияларын Caltech-тің негізгі кампусынан Арройо Секоның шеткері аймағына көшіруге мәжбүр болды. Осы орын және Малина жүргізген зерттеулер кейіннен Реактивтік қозғалтқыш зертханасына (JPL) айналды. 1939 жылы Société astronomique de France (Француз астрономиялық қоғамы) Малинаға планетаралық саяхаттар мен астронавтиканы зерттеуге қосқан үлесі үшін Prix d'Astronautique сыйлығын табыс етті. 1947 жылы, ракета зерттеулері қарқынды дамыған кезде, Малинаның көп саяхаттары мен әкімшілік жұмысы, сондай-ақ ғылыми зерттеулерге емес, қару-жарақ жүйелеріне бағытталған көптеген ракеталық зерттеулерді ұнатпауы оны мансабын қайта қарастырып, Aerojet компаниясын тастауға итерді. Малинаның 1930 жылдары аспирант кезінде Коммунистік партияға, Caltech-тің «122-бөліміне» және еңбек қозғалысына қатысқандығы ФБР-дің назарын аударды. 1968 жылы Парижде ол «Леонардо» атты халықаралық рецензияланған ғылыми журналын құрды, онда суретшілер өздерінің туындылары туралы мақалалар жазады және заманауи өнер мен ғылым мен жаңа технологиялардың өзара әрекеттесуіне назар аударды. 2023 жылға дейін «Леонардо» журналы Халықаралық өнер, ғылым және технология қоғамы Leonardo/ISAST жобасы ретінде жарияланып келеді. 1990 жылы Малина Халықаралық ғарыш даңқы залына енгізілді.

Malina was born in Brenham, Texas. His father came from Moravia. Frank's formal education began with a degree in mechanical engineering from Texas A&M University in 1934. The same year he received a scholarship to study mechanical engineering at the California Institute of Technology (Caltech), where he obtained his doctoral degree in 1940. In 1935, while a graduate student at Caltech, Malina persuaded Professor of Aeronautics Theodore von Kármán to allow him to pursue studies into rocketry and rocket propulsion. The formal goal was development of a sounding rocket. Malina and five associates (including Jack Parsons and Hsue Shen Tsien) became known at Caltech as the "Suicide Squad" because of their dangerous experiments (and failures) when testing rocket motor designs. Malina's group was forced to move their operations away from the main Caltech campus into the more remote Arroyo Seco. This site and the research Malina was conducting would later become the Jet Propulsion Laboratory (JPL). In 1939, the Société astronomique de France (French Astronomical Society) awarded Malina the Prix d'Astronautique for his contribution to the study of interplanetary travel and astronautics. During 1947, with rocket research in high gear, Malina's demanding travel and administrative schedule, along with a dislike of so much rocketry research being devoted to weapons systems and not scientific research, caused him to re evaluate his career and leave Aerojet. Malina's interest in the Communist Party, Caltech's "Unit 122," and labor activism while he was a graduate student in the 1930s had also attracted the attention of the FBI. In 1968 in Paris he founded Leonardo, an international peer reviewed research journal that featured articles written by artists on their own work, and focused on the interactions between the contemporary arts with the sciences and new technologies. The Leonardo journal is still published as of 2023 as a project of Leonardo/ISAST, the International Society for the Arts, Sciences and Technology. In 1990, Malina was inducted into the International Space Hall of Fame.

Өлім және отбасы

Малина екі рет үйленді. 1939 жылы ол француз католик иммигранттарының қызы Лильян Даркуртқа үйленді; олар 1945 жылы ажырасты (кейін ол жарнама саласындағы Лестер Вундерманға үйленді). Фрэнк Малина 1981 жылы Франциядағы Париж қаласына жақын Булонь-Билланкурда қайтыс болды. Оның әйелі Марджори Дакворт Малина 2006 жылы қайтыс болды. Олардың ұлдары Роджер мен Алан Малина сәйкесінше Даллас, Техас штаты аймағында және Португалияда тұрып жұмыс істейді.