Кіріспе

2000 жылғы шведтік қылмыс ісі. Даниэль Юхани Вретстрем (1983 жылдың 15 қазаны – 2000 жылдың 9 желтоқсаны) – фин тегіндес швед ұлтшылы, Салемде, Швецияда өлтірілген «ақ күш» идеологиясын ұстанатын скинхед.

Өмірбаян

Ретстрем "Vit Legion" ("Ақ легион") ақ күшті рок тобында барабан ойнады. Ол анасы Биргитта мен әпкесі Сарамен бірге тұрды. Оның ортаңғы аты Юхани оның Финляндиядан иммигрант екенін көрсетеді. Биргиттаның сөзінше, Ретстремге ADHD диагнозы қойылған. Ол оны "ізденуші" деп сипаттады, ол Пятидесятниктер шіркеуіне қатысты.

Өлтіру

Салемдегі пәтерлік тойда болған жанжалдан кейін, тергеу куәгерлерінің сөзінше, Ретстрем бір қызды шапалақтап, мас және көңілі қалған күйінде, жергілікті жастар орталығына жақын автобус станциясында жастар тобымен төбелес болды. Бұл белсенділер Ретстремді өз істерінің шейіті деп есептейді. Неонацистік "Қан мен Ар-намыс" тобы оны "біздің буынның Хорст Весселі" деп атап, кек алуға ант берді.

Бұл кісі өлтіру шведтік БАҚ-та, саяси басылымдарда және швед қоғамында көптеген қызу пікірталастар мен мақалалардың тақырыбы болды, ал кісі өлтірудің себептері мен мотивтері бүгінге дейін талқыланып келеді. Оңшыл радикалдар көпмәдениеттілік пен солшыл саясатты айыптап, Ретстремді нацист деп көрсеткен БАҚ-қа наразылық білдірді, ал көптеген журналистер мен газеттер партиядағы төбелесті мотив ретінде жиі атады. Полицияның ресми тергеуі төбелес пен кісі өлтіруге не себеп болғанын анықтауға мүмкіндік бермеді, өйткені көптеген күдіктілер және оқиғаның әртүрлі нұсқаларын айтқан көптеген куәгерлер болды. "ЭКСПО" расизмге қарсы журналының редакторы Стейг Ларссон, ұйымның Ретстремді өлтіруді қорғамағанын мәлімдеп, түрік туған журналист Курдо Баксидің қылмыскерлерді бірінші болып айыптағанын көрсетті.

Сот іс жүргізуі

Қылмыскерлер ұсталды, сотқа тартылды және жас ерекшеліктеріне байланысты көпшілігі жасөспірімдерге арналған түзету мекемелеріне немесе қоғамдық жұмыстарға жіберілді. Wretström-ді пышақтап өлтірген күдіктінің қылмыс жасаған сәтте ақыл-есі дұрыс емес деп танылды және психиатриялық күтімге жіберілді. Оған жаңа жеке бастық беріліп, 4 жылдан кейін босатылды.