Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1973 жылғы банк тонауы
1973 bank robbery
Норрмальмсторг тонауы – 1973 жылдың тамызында Швецияның Стокгольм қаласындағы Норрмальмсторг алаңында болған банк тонауы және кепілге алу дағдарысы. Бұл Швецияда тікелей телеарнадан көрсетілген алғашқы қылмыс болды. Ол ең әйгілісі Стокгольм синдромы терминінің пайда болуымен байланысты. Бұл оқиға бойынша, кепілге алынған адамдар ұстаушыларымен байланыс орнатып, полициямен ынтымақтасудан бас тартқан. Дегенмен, кепілге алынғандар полицияға сенімсіздік танытқан, себебі полиция олардың қауіпсіздігіне қатысты тәуекелге баруға дайын болған деген де пікір бар. Полиция дағдарыс басталғанына бес күннен кейін көз жасы ағызатын газбен шабуыл жасады, содан кейін тонаушылар қолдарынан айырылды. Олссон тонау үшін 10 жылға сотталды, ал Олофссон ақталды. Кепілге алынғандардың күтпеген әрекеттері оқиғаға академиялық және қоғамдық қызығушылықты арттырды, оның ішінде 2003 жылғы швед телефильмі "Норрмальмсторг", 2018 жылғы канадалық "Стокгольм" фильмі және 2022 жылғы швед Netflix телесериалы "Clark".
The Norrmalmstorg robbery was a bank robbery and hostage crisis that occurred at the Norrmalmstorg Square in Stockholm, Sweden, in August 1973 and was the first crime in Sweden to be covered by live television. It is best known as the origin of the term Stockholm syndrome. In the popular account, the hostages then bonded with their captors and refused to cooperate with police. However, it has also been argued that the hostages were simply distrustful of the police given the latter's willingness to risk the hostages' safety. Police finally mounted a tear gas attack five days into the crisis, and the robbers surrendered. Olsson was sentenced to 10 years for the robbery, and Olofsson was ultimately acquitted. The counter intuitive actions of the hostages led to a great deal of academic and public interest in the case, including a 2003 Swedish television film titled Norrmalmstorg, a 2018 Canadian film titled Stockholm and a 2022 Swedish Netflix television series Clark.
Оқиғалар
Ян Эрик Олссон 1973 жылғы 23 тамызда Стокгольмдегі Норрмальмсторгтағы «Кредитбанкен» банкіне кіріп, оны тонауға тырысқан кезде түрмеден демалыста болған. Жылдамдап швед полициясына хабар беріліп, олар оқиға орнына жетті. Олссон оқ атып, Ингемар Варпефелдт деген полицейдің қолына жарақат келтірді, ал тағы біреуін креслоға отырып ән айтуға мәжбүрледі. Олар 3 миллион швед кронасы, екі мылтық, бронежилет, каска және «Ford Mustang» көлігін талап етті. Олссонды бастапқыда басқа бір қашқан қылмыскер, Кадж Ханссон деп жаңылыстырды, ол да банк тонаумен айналысқан. Олссон бұрын да бірнеше рет қарулы тонау және зорлық-зомбылық жасаған, алғашқы қылмысын 16 жасында жасаған. Үкімет Олофссонды полициямен келіссөздер жүргізу үшін байланыс құралы ретінде әкелуге рұқсат берді. Кепілге алынған Кристин Энмарк Олссон мен Олофссонның қасында қауіпсіз сезінгенін, бірақ полиция күш қолданып жағдайды ушықтырып жіберуінен қорқыныш білдірді. Олссон мен Олофсон кепілдерді ұстаған банк ішіндегі қақпаны барикадалады. Келіссөзшілер оларға қашу үшін көлік беруге келісті, бірақ егер олар қашуға тырысса, кепілдерді алып кетуге рұқсат берілмейтінін айтты. Олссон Швеция премьер-министрі Олоф Пальмеге қоңырау шалып, кепілдерді өлтіретінін мәлімдеді және біреуін мойнынан қысып, бұл қаупін растады. Ол телефонды түйіп қойғанда оның айқайы естілді. Олофссон қақпаның ішінде жүріп Роберта Флакстің «Killing Me Softly» әнін шырқады. Бірақ 28 тамызда полиция көзден жас шығаратын газ қолданды, Олссон мен Олофсон бір сағаттан кейін қарсылық көрсетпей ұсталды. Кепілдердің ешқайсысы қанағаттандыратын жарақат алмады.
Jan Erik Olsson was on leave from prison on August 23, 1973 when he went into Kreditbanken on Norrmalmstorg, Stockholm and attempted to rob it. Swedish police were notified shortly after and arrived on the scene. One officer, Ingemar Warpefeldt, suffered injuries to his hand after Olsson opened fire, while another was ordered to sit in a chair and sing a song. along with three million Swedish kronor, two guns, bulletproof vests, helmets and a Ford Mustang. Olsson was initially misidentified as Kaj Hansson, another escaped prisoner, and someone who specialized in bank robberies. Olsson was a repeat offender who had committed several armed robberies and acts of violence, the first when he had been 16. The government gave permission for Olofsson to be brought as a communication link with the police negotiators. The hostage Kristin Enmark said that she felt safe with Olsson and Olofsson but feared that the police might escalate the situation by using violent methods. Olsson and Olofsson barricaded the inner main vault in which they kept the hostages. Negotiators agreed that they could have a car to escape but would not allow them to take hostages with them if they tried to leave. Olsson called Swedish Prime Minister Olof Palme, said that he would kill the hostages and backed up his threat by grabbing one of them in a stranglehold. She was heard screaming as he hung up. Olofsson walked around the vault and sang Roberta Flack's "Killing Me Softly". Nonetheless, on August 28 police used tear gas, and Olsson and Olofsson surrendered after an hour. None of the hostages sustained permanent injuries.
Салдары
Олсон мен Олофсон екеуі де кінәлі деп танылды, ал Олофсон ұры үшін ұзақ мерзімге бас бостандығынан айырылды. Бірақ ол Олссонға көмектеспегенін, керісінше, жағдайды сабырлы ұстап, кепілдерді құтқаруға тырысқанын мәлімдеді. Кейіннен ол Свеа апелляциялық сотында ақталып, бұрынғы жазасының қалған бөлігін ғана өтеді. Ол Кристин Энмарк кепілді бірнеше рет кездестірді, ал олардың отбасылары достық қарым-қатынас орнатты. Ол сондай-ақ бірнеше қылмыс жасады. Олсон 10 жылға бас бостандығынан айырылды. Ол өзін тартымды санаған әйелдерден көптеген мақтау хаттары алды. Кейін ол, кейбір мәліметтерге сәйкес, бұрынғы кепілдердің бірі емес, бір әйелге кездесуге келісті. Бостандыққа шыққаннан кейін, оның тағы да қылмыс жасағаны айтылады. Швеция билігінен қаржылық қылмыстар бойынша 10 жыл қашқаннан кейін, ол 2006 жылы полицияға өздігінен барып тапсырды, бірақ қудалау тоқтатылғанын естіді. Кепілдер ұстаушыларына деген ықылас танытты, бұл оқиғаға академиялық қызығушылықты тудырды. Швециялық криминолог Нильс Бежеро «Норрмальмсторг синдромы» (әдеби мағынасында «Норрмальмсторг синдромы»), кейін «Стокгольм синдромы» деп аталатын термин енгізді. Олсонның қастандықтарына қарамастан, кепілдер полицияға да, бір-біріне де зорлық көрсетпеді. 2013 жылы Швецияға қайтып келді. Олсонның «Стокгольм синдромы» атты өмірбаяндық кітабы 2009 жылы Швецияда жарық көрді. Роберт Будро режиссерлік еткен 2018 жылғы канадалық «Стокгольм» фильмінде ұры туралы фантастикалық оқия баяндалады. «Criminal» подкасты «Кепіл» атты эпизодында Олофссонмен Норрмальмсторг тонауы туралы сөйлесті. 2022 жылы Netflix Джонас Акерлунд режиссерлік еткен және Билл Скарсгард Кларк Олофссон рөлінде ойнаған «Clark» атты алты бөлімді сериал шығарды.
Both Olsson and Olofsson were convicted, and Olofsson was sentenced to an extended prison term for the robbery. He claimed, however, that he had not helped Olsson but had only tried to save the hostages by keeping the situation calm. He was later acquitted in the Svea Court of Appeal and served only the remainder of his prior sentence. He went on to meet the hostage Kristin Enmark several times, and their families became friends. He also committed several more crimes. Olsson was sentenced to 10 years in prison. He received many admiring letters from women who found him attractive. He later got engaged to a woman who was not, despite what some state, one of the former hostages. After his release, he is alleged to have committed further crimes. After having been on the run from Swedish authorities for ten years for alleged financial crimes, he turned himself in to police in 2006, only to be told that the charges were no longer being actively pursued. The hostages sympathised with their captors, which has led to academic interest in the matter. The Swedish term Norrmalmstorgssyndromet (lit. "the Norrmalmstorg syndrome"), later known as Stockholm syndrome, was coined by the criminologist Nils Bejerot. The hostages, although they were threatened by Olsson, never became violent toward the police or toward each other. and moved back to Sweden in 2013. Olsson's autobiography Stockholms syndromet was published in Sweden in 2009. A fictionalized version of the robbery is told in Stockholm, a 2018 Canadian film directed by Robert Budreau. The podcast Criminal spoke with Olofsson about the Norrmalmstorg robbery in the episode "Hostage". In 2022, Netflix produced a six episode series named Clark, directed by Jonas Åkerlund and starring Bill Skarsgård as Clark Olofsson.