Екінші дүниежүзілік соғысындағы 4-ші украин майданы

Кіріспе

4-ші Украина майданы (Четвёртый Украинский фронт) – Екінші дүниежүзілік соғыста Шығыс майданда шайқасқан Қызыл Армияның екі стратегиялық әскер тобының атауы. Алғашқы майдан 1943 жылғы 20 қазанда Оңтүстік майдан деп қайта аталды және Төменгі Днепр стратегиялық шабуыл операциясына, Киевтің екі шайқасына, сондай-ақ Қырым стратегиялық шабуыл операциясына қатысты. Қырым азат етілгеннен кейін 1944 жылғы мамыр айында майдан таратылды. Екінші рет 4-ші Украина майданы 1944 жылғы 4 тамызда 1-ші Украина майданының сол қанатын бөліп шығару арқылы құрылды. Майдан Карпат шабуылына Дукла өтеқасы шайқасымен бірдей уақытта қатысты. Содан кейін майдан Шығыс, Солтүстік және Орталық Словакиядағы шайқастарға, сондай-ақ Польша-Моравия шекарасындағы Моравия-Острава шабуыл операциясына және Еуропадағы Екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы шайқасы болған Прага шабуылына қатысты. 4-ші Украина майданының әрекеттері Чехословакияны азат ету үшін маңызды болды. 1-ші Чехословакия армия корпусы да 1944 жылдың қарашасынан 1945 жылдың мамырына дейін майдан құрамында қызмет етті.

The 4th Ukrainian Front (Четвёртый Украинский фронт) was the name of two distinct Red Army strategic army groups that fought on the Eastern Front in World War II. The front was first formed on 20 October 1943, by renaming the Southern Front and was involved in the Lower Dnieper Strategic Offensive Operation, two battles of Kiev and the Crimean Strategic Offensive Operation. After the liberation of Crimea, the front was disbanded in May 1944. For the second time the 4th Ukrainian Front was created on 4 August 1944, by separating the left wing of the 1st Ukrainian Front. The front took part in the Carpathian Offensive simultaneously with the Battle of the Dukla Pass. Afterwards, the front was involved in the battles in East , North and Central Slovakia, as well as in the Moravian Ostrava Offensive Operation on the Polish Moravian borders and finally in the Prague Offensive which was the final battle of World War II in Europe. The actions of the 4th Ukrainian Front were important for the liberation of Czechoslovakia. The 1st Czechoslovak Army Corps also served within the front from November 1944 until May 1945. 35th Tank destroyer Artillery Brigade, 530th Tank Destroyer Artillery Regiment, 4th Guards Mortar Brigade (13th, 30th, 31st Guards Mortar Regiment), 2nd, 4th, 19th, 21st, 23rd, 67th Guards Mortar Regiments, 270th Guards AA Artillery Regiment (from 18th Anti Aircraft Artillery Division), 1069th AA Artillery Regiment (from 2nd Division), 1485th Anti Aircraft Artillery Regiment
19th Tank Corps (79th, 101st, 202nd Tank Brigades, 26th Motorized Rifle Brigade, 867th, 875th SP Artillery Regiments, 91st Motorcycle Battalion, 1511th Tank Destroyer Artillery Regiment, 179th Mortar Regiment, 1717th AA Artillery Regiment)
6th Guards Tank Brigade, 52nd Motorcycle Regiment, 5th Separate Armored Car Battalion, 46th and 54th Separate Armored Train Battalions
7th Engineer Sapper Brigade, 2nd Pontoon Bridge Brigade, 3rd Guards, 65th, 240th Separate Engineer Battalions, 17th Guards Mine Battalion, 102nd Pontoon Bridge Battalion (from 5th Pontoon Bridge Brigade)
2nd Guards Army
13th Guards Rifle Corps
3rd Guards Rifle Division
24th Guards Rifle Division
87th Guards Rifle Division
54th Rifle Corps
126th Rifle Division
315th Rifle Division
387th Rifle Division
55th Rifle Corps
87th Rifle Division
347th Rifle Division
116th Fortified Region
2nd Guards Breakthrough Artillery Division (4th Guards Light Artillery Brigade, 114 Gun Artillery Brigade, 5th Guards Howitzer Artillery Brigade, 20th Guards High Power Howitzer Artillery Brigade, 33rd Mortar Brigade)
Independent (Army) units: 1095th, 1101st Gun Artillery Regiments, 331st Howitzer Artillery Regiment, 315th and 317th Artillery Battalions of High Impact (heavy artillery), 113th Guards, 14th 1250th Tank Destroyer Artillery Regiments, 133rd Guards, 483rd Mortar Regiments (MRL), 76th AA Artillery Division (223rd, 416th, 447th AA Artillery Regiments), 591st, 1530th AA Artillery Regiments
1452nd SP Artillery Regiment, 512 Independent Tank Battalion
43rd Special Purpose Engineer Brigade, Independent 258th and 255th Engineer Battalions
51st Army:
1st Guards Rifle Corps (33rd Guards, 91st, 346th RD),
10th Rifle Corps (216th, 357th, 279th Rifle Divisions),
63rd Rifle Corps (263rd, 267th, 417th Rifle Divisions)
77th Rifle Division
78th Fortified Region
26th Artillery Division (75th Light Artillery Brigade, 56th Gun Artillery Brigade, 77th Howitzer Brigade)
Independent (Army) units: 6th Guards Gun Artillery Brigade (from 2nd Guards Breakthrough Artillery Division), 105th High Impact Howitzer Artillery Brigade (from 7th Breakthrough Artillery Division), 647th, 1105th Gun Artillery Regiments, 85th Guards, 1231st Howitzer Artillery Regiment, 207th Guards Howitzer Artillery Regiment (from 5th Guards Howitzer Artillery Brigade), 5th Guards, 15th, 21st Tank destroyer Artillery Brigades, 764th 1246th Tank destroyer Artillery Regiment, 19th Mortar Brigade, 125th Mortar Regiment. Anti Aircraft Artillery forces
2nd Anti Aircraft Artillery Division (1086th, 1113th, 1117th AA Artillery Regiment)
15th Anti Aircraft Artillery Division (281st, 342nd, 723rd, 1264th AA Artillery Regiments)
18th Anti Aircraft Artillery Division (160th and 166th Guards, 297th AA Artillery Regiments) 77th Guards Artillery Regiment
32nd Guards Tank Brigade, 22nd Guards Separate Tank Regiment, 30th and 33rd Separate Armored Train Battalions
12th Assault Engineer Brigade, 63rd Engineer Sapper Brigade, 5th Guards, 1504 Separate Engineer Battalions, 275th Separate Sapper Battalion

35-ші танкке қарсы артиллерия бригадасы, 530-шы танкке қарсы артиллерия полкі, 4-ші гвардиялық миномет бригадасы (13-ші, 30-шы, 31-ші гвардиялық миномет полкі), 2-ші, 4-ші, 19-шы, 21-ші, 23-ші, 67-ші гвардиялық миномет полктері, 270-ші гвардиялық зениттік артиллерия полкі (18-ші зениттік артиллерия дивизиясынан), 1069-шы зениттік артиллерия полкі (2-ші дивизиядан), 1485-ші зениттік артиллерия полкі.

19-шы танк корпусы (79-шы, 101-ші, 202-ші танк бригадалары, 26-шы мотоатқыштар бригадасы, 867-ші, 875-ші ЖӨА артиллерия полктері, 91-ші мотоцикл батальоны, 1511-ші танкке қарсы артиллерия полкі, 179-шы миномет полкі, 1717-ші зениттік артиллерия полкі).

6-шы гвардиялық танк бригадасы, 52-ші мотоцикл полкі, 5-ші жеке бронеавтомобиль батальоны, 46-шы және 54-ші жеке бронепоезд батальондары.

7-ші инженерлік-сапер бригадасы, 2-ші понтондық көпір бригадасы, 3-ші гвардиялық, 65-ші, 240-шы жеке инженерлік батальондары, 17-ші гвардиялық миналық батальон, 102-ші понтондық көпір батальоны (5-ші понтондық көпір бригадасынан).

2-ші гвардиялық армия.

13-ші гвардиялық атқыштар корпусы.

3-ші гвардиялық атқыштар дивизиясы.

24-ші гвардиялық атқыштар дивизиясы.

87-ші гвардиялық атқыштар дивизиясы.

54-ші атқыштар корпусы.

126-шы атқыштар дивизиясы.

315-ші атқыштар дивизиясы.

387-ші атқыштар дивизиясы.

55-ші атқыштар корпусы.

87-ші атқыштар дивизиясы.

347-ші атқыштар дивизиясы.

116-шы бекітілген аймақ.

2-ші гвардиялық тесіп өту артиллерия дивизиясы (4-ші гвардиялық жеңіл артиллерия бригадасы, 114-ші қарулы артиллерия бригадасы, 5-ші гвардиялық қауқарлы артиллерия бригадасы, 20-шы гвардиялық жоғары қуатты қауқарлы артиллерия бригадасы, 33-ші миномет бригадасы).

Жеке (Армия) бөлімдері: 1095-ші, 1101-ші қарулы артиллерия полктері, 331-ші қауқарлы артиллерия полкі, 315-ші және 317-ші жоғары әсерлі (ауыр артиллерия) артиллерия батальондары, 113-ші гвардиялық, 14-шы 1250-ші танкке қарсы артиллерия полктері, 133-ші гвардиялық, 483-ші миномет полктері (ЖСҰ), 76-шы зениттік артиллерия дивизиясы (223-ші, 416-шы, 447-ші зениттік артиллерия полктері), 591-ші, 1530-шы зениттік артиллерия полктері.

1452-ші ЖӨА артиллерия полкі, 512-ші жеке танк батальоны.

43-ші арнайы мақсаттағы инженерлік бригадасы, жеке 258-ші және 255-ші инженерлік батальондары.

51-ші армия:

1-ші гвардиялық атқыштар корпусы (33-ші гвардиялық, 91-ші, 346-шы АД).

10-шы атқыштар корпусы (216-шы, 357-ші, 279-шы атқыштар дивизиялары).

63-ші атқыштар корпусы (263-ші, 267-ші, 417-ші атқыштар дивизиялары).

77-ші атқыштар дивизиясы.

78-ші бекітілген аймақ.

26-шы артиллерия дивизиясы (75-ші жеңіл артиллерия бригадасы, 56-шы қарулы артиллерия бригадасы, 77-ші қауқарлы артиллерия бригадасы).

Жеке (Армия) бөлімдері: 6-шы гвардиялық қарулы артиллерия бригадасы (2-ші гвардиялық тесіп өту артиллерия дивизиясынан), 105-ші жоғары әсерлі қауқарлы артиллерия бригадасы (7-ші тесіп өту артиллерия дивизиясынан), 647-ші, 1105-ші қарулы артиллерия полктері, 85-ші гвардиялық, 1231-ші қауқарлы артиллерия полкі, 207-ші гвардиялық қауқарлы артиллерия полкі (5-ші гвардиялық қауқарлы артиллерия бригадасынан), 5-ші гвардиялық, 15-ші, 21-ші танкке қарсы артиллерия бригадалары, 764-ші 1246-шы танкке қарсы артиллерия полкі, 19-шы миномет бригадасы, 125-ші миномет полкі. Зениттік артиллерия күштері.

2-ші зениттік артиллерия дивизиясы (1086-шы, 1113-ші, 1117-ші АА артиллерия полкі).

15-ші зениттік артиллерия дивизиясы (281-ші, 342-ші, 723-ші, 1264-ші АА артиллерия полктері).

18-ші зениттік артиллерия дивизиясы (160-шы және 166-шы гвардиялық, 297-ші АА артиллерия полктері). 77-ші гвардиялық артиллерия полкі.

32-ші гвардиялық танк бригадасы, 22-ші гвардиялық жеке танк полкі, 30-шы және 33-ші жеке бронепоезд батальондары.

12-ші шабуыл инженерлік бригадасы, 63-ші инженерлік-сапер бригадасы, 5-ші гвардиялық, 1504-ші жеке инженерлік батальондары, 275-ші жеке сапер батальоны.

Операциялар

Фронттың алғашқы операциялары – Төменгі Днепр стратегиялық шабуыл операциясы және Киев стратегиялық шабуыл және Киев стратегиялық қорғаныс операциялары болды. 1944 жылдың басында, немістер бақылауындағы Қырымға десанттан кейін, 4-ші фронт, оның ішінде 2-ші гвардиялық армия, 51-ші армия және Жеке жағалау армиясы сол жерде бекінген 17-ші армияны талқандаған Қырым стратегиялық шабуыл операциясы басталды. 5-ші шок армиясы мен 28-ші армия да сол кезде фронт құрамында болды, бірақ АҚШ әскери карталарында олардың шайқасқа қатысқандығы көрсетілмеген.