Кіріспе

4-ші Украина майданы (Четвёртый Украинский фронт) – Екінші дүниежүзілік соғыста Шығыс майданда шайқасқан Қызыл Армияның екі стратегиялық әскер тобының атауы. Алғашқы майдан 1943 жылғы 20 қазанда Оңтүстік майдан деп қайта аталды және Төменгі Днепр стратегиялық шабуыл операциясына, Киевтің екі шайқасына, сондай-ақ Қырым стратегиялық шабуыл операциясына қатысты. Қырым азат етілгеннен кейін 1944 жылғы мамыр айында майдан таратылды. Екінші рет 4-ші Украина майданы 1944 жылғы 4 тамызда 1-ші Украина майданының сол қанатын бөліп шығару арқылы құрылды. Майдан Карпат шабуылына Дукла өтеқасы шайқасымен бірдей уақытта қатысты. Содан кейін майдан Шығыс, Солтүстік және Орталық Словакиядағы шайқастарға, сондай-ақ Польша-Моравия шекарасындағы Моравия-Острава шабуыл операциясына және Еуропадағы Екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы шайқасы болған Прага шабуылына қатысты. 4-ші Украина майданының әрекеттері Чехословакияны азат ету үшін маңызды болды. 1-ші Чехословакия армия корпусы да 1944 жылдың қарашасынан 1945 жылдың мамырына дейін майдан құрамында қызмет етті.

35-ші танкке қарсы артиллерия бригадасы, 530-шы танкке қарсы артиллерия полкі, 4-ші гвардиялық миномет бригадасы (13-ші, 30-шы, 31-ші гвардиялық миномет полкі), 2-ші, 4-ші, 19-шы, 21-ші, 23-ші, 67-ші гвардиялық миномет полктері, 270-ші гвардиялық зениттік артиллерия полкі (18-ші зениттік артиллерия дивизиясынан), 1069-шы зениттік артиллерия полкі (2-ші дивизиядан), 1485-ші зениттік артиллерия полкі.

19-шы танк корпусы (79-шы, 101-ші, 202-ші танк бригадалары, 26-шы мотоатқыштар бригадасы, 867-ші, 875-ші ЖӨА артиллерия полктері, 91-ші мотоцикл батальоны, 1511-ші танкке қарсы артиллерия полкі, 179-шы миномет полкі, 1717-ші зениттік артиллерия полкі).

6-шы гвардиялық танк бригадасы, 52-ші мотоцикл полкі, 5-ші жеке бронеавтомобиль батальоны, 46-шы және 54-ші жеке бронепоезд батальондары.

7-ші инженерлік-сапер бригадасы, 2-ші понтондық көпір бригадасы, 3-ші гвардиялық, 65-ші, 240-шы жеке инженерлік батальондары, 17-ші гвардиялық миналық батальон, 102-ші понтондық көпір батальоны (5-ші понтондық көпір бригадасынан).

2-ші гвардиялық армия.

13-ші гвардиялық атқыштар корпусы.

3-ші гвардиялық атқыштар дивизиясы.

24-ші гвардиялық атқыштар дивизиясы.

87-ші гвардиялық атқыштар дивизиясы.

54-ші атқыштар корпусы.

126-шы атқыштар дивизиясы.

315-ші атқыштар дивизиясы.

387-ші атқыштар дивизиясы.

55-ші атқыштар корпусы.

87-ші атқыштар дивизиясы.

347-ші атқыштар дивизиясы.

116-шы бекітілген аймақ.

2-ші гвардиялық тесіп өту артиллерия дивизиясы (4-ші гвардиялық жеңіл артиллерия бригадасы, 114-ші қарулы артиллерия бригадасы, 5-ші гвардиялық қауқарлы артиллерия бригадасы, 20-шы гвардиялық жоғары қуатты қауқарлы артиллерия бригадасы, 33-ші миномет бригадасы).

Жеке (Армия) бөлімдері: 1095-ші, 1101-ші қарулы артиллерия полктері, 331-ші қауқарлы артиллерия полкі, 315-ші және 317-ші жоғары әсерлі (ауыр артиллерия) артиллерия батальондары, 113-ші гвардиялық, 14-шы 1250-ші танкке қарсы артиллерия полктері, 133-ші гвардиялық, 483-ші миномет полктері (ЖСҰ), 76-шы зениттік артиллерия дивизиясы (223-ші, 416-шы, 447-ші зениттік артиллерия полктері), 591-ші, 1530-шы зениттік артиллерия полктері.

1452-ші ЖӨА артиллерия полкі, 512-ші жеке танк батальоны.

43-ші арнайы мақсаттағы инженерлік бригадасы, жеке 258-ші және 255-ші инженерлік батальондары.

51-ші армия:

1-ші гвардиялық атқыштар корпусы (33-ші гвардиялық, 91-ші, 346-шы АД).

10-шы атқыштар корпусы (216-шы, 357-ші, 279-шы атқыштар дивизиялары).

63-ші атқыштар корпусы (263-ші, 267-ші, 417-ші атқыштар дивизиялары).

77-ші атқыштар дивизиясы.

78-ші бекітілген аймақ.

26-шы артиллерия дивизиясы (75-ші жеңіл артиллерия бригадасы, 56-шы қарулы артиллерия бригадасы, 77-ші қауқарлы артиллерия бригадасы).

Жеке (Армия) бөлімдері: 6-шы гвардиялық қарулы артиллерия бригадасы (2-ші гвардиялық тесіп өту артиллерия дивизиясынан), 105-ші жоғары әсерлі қауқарлы артиллерия бригадасы (7-ші тесіп өту артиллерия дивизиясынан), 647-ші, 1105-ші қарулы артиллерия полктері, 85-ші гвардиялық, 1231-ші қауқарлы артиллерия полкі, 207-ші гвардиялық қауқарлы артиллерия полкі (5-ші гвардиялық қауқарлы артиллерия бригадасынан), 5-ші гвардиялық, 15-ші, 21-ші танкке қарсы артиллерия бригадалары, 764-ші 1246-шы танкке қарсы артиллерия полкі, 19-шы миномет бригадасы, 125-ші миномет полкі. Зениттік артиллерия күштері.

2-ші зениттік артиллерия дивизиясы (1086-шы, 1113-ші, 1117-ші АА артиллерия полкі).

15-ші зениттік артиллерия дивизиясы (281-ші, 342-ші, 723-ші, 1264-ші АА артиллерия полктері).

18-ші зениттік артиллерия дивизиясы (160-шы және 166-шы гвардиялық, 297-ші АА артиллерия полктері). 77-ші гвардиялық артиллерия полкі.

32-ші гвардиялық танк бригадасы, 22-ші гвардиялық жеке танк полкі, 30-шы және 33-ші жеке бронепоезд батальондары.

12-ші шабуыл инженерлік бригадасы, 63-ші инженерлік-сапер бригадасы, 5-ші гвардиялық, 1504-ші жеке инженерлік батальондары, 275-ші жеке сапер батальоны.

Операциялар

Фронттың алғашқы операциялары – Төменгі Днепр стратегиялық шабуыл операциясы және Киев стратегиялық шабуыл және Киев стратегиялық қорғаныс операциялары болды. 1944 жылдың басында, немістер бақылауындағы Қырымға десанттан кейін, 4-ші фронт, оның ішінде 2-ші гвардиялық армия, 51-ші армия және Жеке жағалау армиясы сол жерде бекінген 17-ші армияны талқандаған Қырым стратегиялық шабуыл операциясы басталды. 5-ші шок армиясы мен 28-ші армия да сол кезде фронт құрамында болды, бірақ АҚШ әскери карталарында олардың шайқасқа қатысқандығы көрсетілмеген.