Кіріспе

Жолда жүрген уақытына негізделген салық. Виньетка – көлік құралдарына салынатын жол бағасының бір түрі, әдетте міндетті жол салығынан өзге, көлік құралы жолды пайдалана алатын уақыт мерзіміне негізделген, ал емес жол жүріп өткен қашықтығына. Виньеткалар қазіргі уақытта бірнеше еуропалық елдерде қолданылады. Бұл термин 1950 жылдары Францияда пайда болған, бірақ ондағы виньеткалар автокөлік жолдарымен байланысты болмаған және қазір қолданылмайды; қазір Орталық Еуропаның барлық елдерінде, сондай-ақ Италияда (vignetta) қолданылады. Виньеткалар Австрияда, Болгарияда, Чехияда, Венгрияда, Молдавияда, Румынияда, Словакияда, Словенияда және Швейцарияда қолданылады. Осы елдердің көпшілігінде көлік құралының алдыңғы әйнегіне кішкентай, түрлі-түсті стикер жабыстырылады, бірақ Болгарияда, Чехияда, Венгрияда, Румынияда, Словакияда және 2021 жылдан бастап Словенияда олар электрондық виньеткалармен алмастырылды. Молдавияда кез келген жолды пайдалану үшін виньетка талап етіледі, ал Болгария мен Румынияда қалалық жерлерден тыс кез келген жолды пайдалану үшін виньетка қажет. Басқа елдерде виньеткалар тек автокөлік жолдары мен жылдам бағыттарды пайдалану үшін ғана қажет. Жылдық виньетканың бағасы елдерге байланысты 30-тен 150 евроға дейін жетеді. Швейцариядан басқа барлық елдерде сапармен келген немесе транзиттен өтетін көліктерге қысқа мерзімді виньеткалар сатылады. Швейцарияда шетелдік жүргізушілер елдің автокөлік жолдарын пайдалану үшін жылдық виньетка сатып алуға міндетті. Виньеткаларды әдетте шекаралық өткізу пункттерінен, жанармай құю станцияларынан және басқа да сату орындарынан алуға болады. Дұрыс пайдаланылмаған немесе жоғалған виньеткалар әдетте қайтарылмайды. Виньетка стикерлері көбінесе бір көлік құралында қолдану үшін, оларды бұзбай алып тастау және қайта жабыстыру мүмкін болмайтындай етіп жасалады. Жол қозғалысын көбінесе жол бойындағы камералар бақылайды, ал виньеткалар шекара күзетшілері мен ұлттық полиция сияқты мемлекеттік қызметкерлермен тексеріледі. Жарамды және дұрыс жабыстырылмаған виньеткасыз қоғамдық жолдарды пайдаланған саяхатшыларға көбінесе ірі ақша айыбы салынады. Кейбір автокөлік жолдары мен көпірлерден өту үшін қосымша төлем алынады. Австрияда арнайы төлем қажетті туннель немесе көпір (de: Sondermautstrecke) теориялық тұрғыдан виньетка талабынан босатылған, бірақ практикалық тұрғыдан бұл көбінесе мәнсіз, себебі олардың көпшілігіне тек автокөлік жолы арқылы ғана кіруге болады.

Еуропалық Одақ

1993 жылы Еуропалық Одақта енгізілген "Евровиньет" директивасы ең кемі 12 метрикалық тонна салмақты жүк көліктері үшін жол төлемақысын реттейді. 1994 жылы Бельгия, Дания, Германия, Люксембург және Нидерланды қол қойған, "Евровиньет" директивасының 8-бабына негізделген халықаралық келісім "Евровиньет" шеңберінде виньеткалардың бірыңғай жүйесін құрды. Швеция 1997 жылы келісімге қосылу протоколына қол қойды. Германия 2017 жылы, ал Бельгия 2019 жылы келісімнен бас тартты.

Австрия

1997 жылдан бері федералдық басқарудағы автожолдар мен жылдам бағыттарда (А және S әріптерімен белгіленген) 3,5 тоннаға дейінгі барлық көліктер үшін виньеткалар міндетті. Виньеткаларды полиция және федералдық автожол басқармасының қызметкерлері қадағалайды. Жарамды виньеткасы жоқ саяхатшылардан 240 евро айыппұл және қосымша міндетті төлем алынады, ал төленбеген айыппұлдар 300-ден 3000 евроға дейінгі айыппұлға соқтырады. Сонымен қатар, айыппұл төлемін қамтамасыз ету үшін шетелдік азаматтардан көлік құралын тәркілеуге болады. Автожолдардың кейбір учаскелерінде төлемақы қабылдау орындары мен бейнебақылау жүйелері орнатылғандықтан қосымша жол төлемі алынады. Көптеген учаскелерде жүргізушілерден электрондық жол төлемі картасын сатып алу талап етіледі. 3,5 тоннадан асатын көліктерге арналған виньеткалар 2004 жылғы 1 қаңтарда қашықтыққа негізделген электрондық автожол төлемі жүйесі GO Box-тармен алмастырылды. Жарамды виньеткасы жоқ жүргізушілерге 150-ден 1500 евроға дейін айыппұл салынады. 2019 жылғы 1 қаңтардан бастап виньетка стикері электрондық виньеткаға алмастырылды, ал 2019 жылғы тамыздан бастап 3,5 тоннадан ауыр көліктер үшін электрондық жол төлемі жүйесі енгізіледі.

Чехия

Автомобиль жолдары мен тас жолдарды пайдалану үшін 3,5 тоннаға дейінгі барлық көлік құралдарына виньеткалар міндетті. Автомобильдің алдыңғы әйнегіне жарамды виньетка жабыстырылмаған жағдайда 80-ден 200 евроға дейін айыппұл салынады. 2007 жылы ауыр көліктерге арналған виньеткалар электрондық төлем жүйесімен алмастырылды. 2021 жылдың 1 қаңтарынан бастап виньетка стикерлері цифрлық виньеткалармен алмастырылды.

Германия

Автомобиль жолдары мен тас жолдар барлық жеңіл көліктер үшін ақысыз жол желісі болып табылады. Жүк көліктері үшін еуровиньетка жүйесі 2003 жылдың тамызында жойылды. 2005 жылдың 1 қаңтарынан бастап Toll Collect компаниясы басқаратын 12 тоннадан асатын көліктер үшін қашықтыққа негізделген жол төлемі енгізілді. 2007 жылдың 1 наурызынан бастап барлық жүргізушілер бірнеше қалалар мен муниципалитеттердегі төмен шығарындылы аймақтардан өтетін кезде шығарындылар класын көрсететін стикерді сатып алуға міндетті. Белгілі бір "жасыл аймақтарда" жоғары бөлшек шығарындылары бар көліктерге ("сары" және "қызыл" топтар) кіруге толығымен тыйым салынған. Осы аймақтардан стикерсіз өтетін саяхатшыларға 100 евро айыппұл салынады.

Венгрия

Автомобиль жолдары мен жылдам жолдардағы барлық көліктерге виньеткалар талап етіледі. 2008 жылдың 1 қаңтарынан бастап жол төлеміне арналған физикалық стикерлер электрондық виньеткалармен және бейнебақылау арқылы жол төлемімен алмастырылды, сатып алушы алатын жалғыз физикалық зат – бақылау купоны. Жолды пайдалану құқығы жол бойындағы камералар арқылы мемлекеттік нөмірлер бойынша тексеріледі, ал жарамды виньеткасы жоқ 3,5 тоннаға дейінгі көліктердің жүргізушілеріне 50-ден 200 евроға дейінгі сомада ақшалай айыппұл салынады.

Молдова

Виньеткалар шетелде тіркелген және қоғамдық жолдарда жүретін жеке автокөліктер үшін міндетті болып табылады. Оларды шекаралық кеден бекеттері мен кеңселерден сатып алуға болады. Жарамды виньеткасы жоқ шетелдік жүргізушілерге 125-ден 375 евроға дейін ақшалай айыппұл салынады. Көбірек салмақты көліктерге қолданыстағы салық ставкалары қолданылады, ал коммерциялық көлік жүргізушілері бір реттік салық және жүрілген қашықтыққа байланысты төлем жасауға міндетті.

Черногория

2011 жылдың 31 желтоқсанында экологиялық салық төлтеулері жойылды. Қоғамдық жолдарда жүру көбінесе ақысыз, бірақ белгілі бір туннельдер мен көпірлерден өту үшін ақы төлеу қажет.

Румыния

Мотоциклдерді қоспағанда, барлық ұлттық жолдар мен автожолдарда жүретін барлық көлік құралдары үшін виньетка талап етіледі. 2010 жылдың 1 қазанынан бастап физикалық виньеткалар электрондық виньеткаларға алмастырылды. Оларды көптеген жанармай құю станцияларында, шекаралық өткізу пункттерінде немесе кредиттік карта арқылы онлайн алуға болады. Жарамды виньеткасы жоқ жүргізушілерге 100 евро немесе одан да жоғары сомада айыппұл салынады. Айыппұлдар автомобильдің мемлекеттік нөмірін қаладан шығар кезде сканерлейтін автоматты жүйелер арқылы өндіріледі.

Америка Құрама Штаттары

АҚШ-тың көп штатында артқы нөмірлік тақтаға, сондай-ақ "тег" деп аталатын, жарамдылық белгісін қою қажет.