Ричард Берри Харрисон: Құлдықтан сахнаға дейінгі жол

Кіріспе

Канадалық актер Ричард Берри Харрисон (28 қыркүйек 1864 – 14 наурыз 1935) – актер, мұғалім, драмалық оқырман және лекция оқушы. Оның ата-анасы құлдықтан қашып, Канадаға қоныс аударған. Ол кішкентай кезінен өнермен айналысты, Мичиган штатының Детройт қаласында актерлік шеберлігін оқыды және АҚШ-та драмалық оқырман және актер ретінде танылды. Ол 1935 жылғы 4 наурызда TIME журналының мұқабасында бейнеленді.

Өмірбаян

Харрисонның ата-анасы «Жер асты жолы» арқылы құлдықтан қашып құтылған. Харрисон 1864 жылдың 28 қыркүйегінде Канаданың батысындағы Лондон қаласында, бес бауырдың үлкені болып дүниеге келді. Оның анасы Шекспирдің «Ричард III» пьесасының қойылымын көргеннен кейін оны Ричард деп ат қойды. Театрға деген анасының қызығушылығы Харрисонды актер болу жолына бастады. Жастық шағында ол газет сатумен айналысып, жергілікті театрдың жанында жұмыс істеді, актерлермен танысуға тырысты. Ақша жинаған сайын ол спектакльдерге қатысты. Оның дарыны мектепте және шіркеуде оқығанда ерте танылды. Детройтке көшкеннен кейін ол Детройт драмалық өнер мектебінде және британдық драма жаттықтырушысы Эдвард Вайтцельмен, «Детройт еркін баспасөзінің» драма редакторымен жеке сабақтар алды. 1892 жылдан 1896 жылға дейін Харрисон АҚШ-ты аралап, драмалық оқушы ретінде өнер көрсетті. Оның репертуарында Шекспирдің туындылары мен досы Пол Лоренс Данбардың поэзиясы, соның ішінде Данбардың «Емен мен Қызылжапырақ» кітабының жарнамалық турлары болды. 1895 жылы ол Гертруда Джанет Вашингтонға үйленді. Ол Чикаго музыка консерваториясын бітірген алғашқы афроамерикандық болды. Олардың екі баласы болды: Лоренс Гилберт және Мариан Изобель. Оның туыстары Канзас-Сити, Миссури және Канзас-Сити аймағында тұрады. Харрисон 1600 шіркеуді қамтитын лицей, Нью-Йорк шіркеулерінің федерациясымен келісім шарт жасады. Харрисон 1930 жылдың 26 ақпанында Бродвейде дебют жасаған Марк Коннеллидің «Жасыл жайылымдар» пьесасында «де Лоуд» рөлін 1650-ден астам рет ойнағаннан кейін кең танылды. Пьеса 16 ай бойы қойылды, содан кейін гастрольдік сапарға шықты, 203-тен астам қала мен қалашықта (оның ішінде оның туған қаласы Лондон, Онтарио, Grand Theatre) көрсетілді және 1931 жылы драматург Коннелли драматургия саласында Пулитцер сыйлығын жеңіп алды. Ол Солтүстік Каролина ауыл шаруашылығы және техникалық колледжінде, Арканзас штатының Пайн-Блафф университетінде және Оклахома штатындағы Флиппер-Кей колледжінде дикция және драма курстарын оқытты. Харрисон 1935 жылдың 14 наурызында Нью-Йоркте жүрек жеткіліксіздігінен қайтыс болды, TIME журналының мұқабасында жарық көргеннен кейін он күн өткен соң. Ол Иллинойс штатындағы Блю-Айленд қаласындағы Линкольн зиратында жерленген.

Harrison's parents escaped slavery through the Underground Railroad. Harrison was born in London, Canada West, on September 28, 1864, the eldest of five siblings. His mother named him Richard after seeing a performance of Shakespeare's Richard III. Her interest in theatre placed Harrison on the way to becoming an actor. In his youth, he worked selling newspapers, and managed to work near a local theatre where he would try to get to know the actors. Whenever he saved enough money he would attend the plays. His talents were recognized early in recitations that he would give at school and in church. After moving to Detroit, he began his dramatic studies at the Detroit Training School of Dramatic Art, and privately with British drama coach Edward Weitzel, drama editor for the Detroit Free Press. From 1892 to 1896, Harrison traveled the U. S., performing as a dramatic reader. Harrison's repertoire included works from Shakespeare and poetry from his friend Paul Laurence Dunbar, including promotional tours for Dunbar's book Oak and Ivy. He married Gertrude Janet Washington in 1895. She was the first Black person to graduate from the Chicago Conservatory of Music. They had two children, Lawrence Gilbert and Marian Ysobel. He has descendent family members in Kansas City, Missouri and throughout the Kansas City metro area. Harrison was booked by the New York Federation of Churches, a lyceum that included 1,600 churches. Harrison became extremely well known after playing "de Lawd" in more than 1,650 performances of Marc Connelly's play, The Green Pastures, which opened on Broadway on February 26, 1930. The show ran for 16 months, then went on tour, appearing in more than 203 cities and towns (including his hometown of London, Ontario, at the Grand Theatre), and later won a Pulitzer Prize for Drama for playwright Connelly in 1931. He taught elocution and dramatics courses at North Carolina Agricultural and Technical College, Branch Normal College (University of Arkansas at Pine Bluff Arkansas), and Flipper Key College in Oklahoma. Harrison died of heart failure in New York City, on March 14, 1935, ten days after he was featured on the cover of TIME magazine. He was buried at Lincoln Cemetery in Blue Island, Illinois.

Марапаттар

1931 жылы NAACP-тің ерекше жетістіктері үшін Спингерн медалімен марапатталды. 1934 жылы 70 жасқа толған күні Говард университетінің құрметті магистр дәрежесін, Солтүстік Каролина ауыл шаруашылығы және техникалық колледжінің және Линкольн университетінің драма әдебиеті бойынша құрметті докторлық дәрежесін алды. Бостон университетінің Сигма қоғамының кілтімен марапатталған алғашқы актер болды. Ол қала әкімдерімен қолдасып, 14 университет президенттерінен және жеті губернатордан құттықтау телеграммаларын алды, көптеген діни қайраткерлер оның өнерін жоғары бағалады және Нью-Йорк қаласының Діни қызметкерлер клубынан жазулы Киелі кітапты сыйға алды. 1935 жылы Молли Хьюстон Лидің құрметіне Солтүстік Каролина штатының Роли қаласында қоғамдық кітапхана ашылды. Бүгінгі Ричард Б. Харрисон кітапханасында Ричард Б. Харрисон қауымдастық залдары да бар. Ричард Б. Харрисон орта мектебі Харрисонның есімімен аталып, (Селма, Солтүстік Каролина) Блайтвилл, Арканзас штатындағы Элм, Нобл және МакХейни көшелерінде орналасқан. Сельма, Солтүстік Каролинадағы Нобл көшесіндегі Ричард Б. Харрисон гимназиясы – бұрынғы Ричард Б. Харрисон орта мектебінің орны. Ричард Б. Харрисон түлектерінің қауымдастығы қоғамдық мұқтаждар үшін бұрынғы шаруашылық ғимаратын сатып алды. Харрисон көптеген АҚШ колледждері мен университеттерінен құрметті дипломдар алды. Көп жағдайда деректі фильмдерді түсіретін тарихшы Крис Дотидің күш-жігерінің арқасында 2003 жылы Харрисонның құрметіне аталған Лондон, Онтарио паркінде, Кларенс көшесінің басында тарихи тақта орнатылды. Бұл орын Харрисонның балалық шағындағы үйінің орны болған, ол нәсілдік жеккөруге байланысты оқиғадан кейін өртенген, ал Харрисон отбасы шамамен 1880 жылы Мичиган штатының Детройт қаласына көшіп келгеннен кейін бірнеше сағат өткен соң бұл оқиға болды. (Харрисонның балалық шағы Уэллингтон көшесінің (батыс жағы) Темза өзенінен солтүстікке қарай орналасқан.) 2006 жылы Солтүстік Каролина ауыл шаруашылығы және техникалық мемлекеттік университетінде (NC A&T) Ричард Б. Харрисон аудиториясы құрылысы аяқталды. Солтүстік Каролина ауыл шаруашылығы және техникалық мемлекеттік университетінің театр труппасы оның есімімен аталады. 2015 жылы Ньюарк, Нью-Джерсиде Харрисон Парк Сквер зейнеткерлер үйі оған арналды.

Received the NAACP's 1931 Spingarn Medal for Distinguished Achievement. On his 70th birthday in 1934, he was awarded an honorary Master of Arts degree from Howard University and honorary doctorate degrees in Dramatic Literature from North Carolina Agriculture and Technical College and Lincoln University, and he became the first actor ever to be awarded the Sigma Society Key from Boston University. He had shaken the hands of mayors and received congratulatory telegrams from 14 university presidents and seven governors, was praised by many religious leaders for his performance and was awarded an inscribed Bible from the Clergy Club of New York City. A public library in Raleigh, North Carolina, founded by Mollie Huston Lee, was named after Harrison in 1935. In today's Richard B. Harrison Library is also the Richard B. Harrison Community Auditorium. Richard B. Harrison High School is named after Harrison, located at Elm, Noble and McHaney Streets in (Selma NC), Blytheville, Arkansas. Richard B. Harrison Gymnasium on Noble Street in Selma, North Carolina, North Carolina, former site of Richard B. Harrison High School. Richared B. harrison Alumni Association purchased former Agriculture building as community facility. Harrison has also received honorary degrees from many U. S. colleges and universities. Due largely to the efforts of documentary filmmaker/ historian Chris Doty, in 2003 an interpretive historical plaque was erected in a London, Ontario, park named in Harrison's honour at the foot of Clarence Street, near where Harrison's childhood home was before it was torched in a race related incident, hours after the Harrison family moved to Detroit, Michigan, circa 1880. (Harrison's childhood home was located on Wellington Street (west side) immediately north of the Thames River.) In 2006, the Richard B. Harrison Auditorium was completed at the North Carolina Agricultural & Technical State University (NC A&T). The North Carolina Agriculture and Technical State University's theater company is named after him. In 2015 the Harrison Park Square Senior Residence was dedicated to him in Newark, NJ.