Кіріспе

Говард Саклер жазған пьеса. "Ұлы ақ үміт" – Говард Саклердің 1967 жылы жазған пьесасы, кейін 1970 жылы сол атпен фильмге бейімделген. Пьеса алғаш рет Вашингтондағы Arena Stage сахнасында қойылған, ал 1968 жылдың қазан айында Бродвейдегі Alvin театрында Эдвин Шериннің режиссерлігімен Джеймс Эрл Джонс пен Джейн Александр басты рөлдерде ойнады. Пьеса 1969 жылы "Ең үздік пьеса" номинациясы бойынша Tony сыйлығын және 1969 жылы драматургия саласындағы Пулитцер сыйлығын жеңіп алды. Кейінгі гастрольдік труппаларда Брок Петерс пен Клодетт Невинс басты рөлдерде ойнады. Пьеса Джек Джонсонның (кейіпкер аты "Джек Джефферсон" ретінде бейнеленген) және оның бірінші әйелі Этта Терри Дьюрияның Джим Джеффриске қарсы күресі, олардың некесіне қатысты даулар мен Дьюрияның 1912 жылы өзіне-өзі қол жұмсауы туралы нағыз оқиғаға негізделген.

Өмірбаян

Пьеса көбінесе тақырыптық тұрғыдан расизм туралы деп сипатталғанымен, Саклер өзінің туындысын осылай қарастырмаған. Пьесада қоздырылған нәсілшілдік мәселелерді мойындамаса да, Саклер бір сұхбатында: "Мені қызықтырған – тақырыптың өзі емес, жағдайлардың үйлесімі, қоғамға қарсы күрескен адамның тағдыры. Бұл – адам мен сыртқы әлем арасындағы күрестің метафорасы. Кейбіреулер пьесаны ақ либерализмнің қалыпты бейнесі ретінде қарастырды, бірақ мен басынан аяғына дейін қаралардың жақсы, ақтардың жаман екенін көрсету емес, оның керісінше екенін көрсетуге тырыстым. Алғашқы реакция мені қатты таңқалдырды." Расизм тақырыбына тоқталған пьеса және қоғаммен күрескен адам туралы Саклердің ойын еске түсіріп, Мұхаммед Али Джеймс Эрл Джонстың пьесадағы өнеріне қатты әсер етіп, актерге: "Эй! Бұл пьеса – мен туралы! Аралас нәсілдік махаббатты алып тастасаң, Джек Джонсон – менің өзімнің бастапқы нұсқасы!" деді. Ол былай қосты: "Уақытты, күнді және егжей-тегжейлі мәліметтерді өзгертіңіз, ал ол – мен туралы!" Ол кезде Әли, дін еркінен бас тарту негізімен әскерге шақырудан бас тартып жатқан еді.

Өндірістер

"Ұлы ақ үміт" 1967 жылдың желтоқсан айында Арена сахнасында тұңғыш рет көрсетілді. Arena Stage-дегі алғашқы қойылым, Ұлттық өнер қорынан алынған екі гранттың есебінен қаржыландырылып, тым жақсы қабылданды, сол себепті Джеймс Эрл Джонс пен Джейн Александрды қоса алғанда, барлық бастапқы актер құрамы Бродвейге көшті. Облыстық театр қойылымының актерлерінің толық құрамы Бродвейге әкелінген алғашқы жағдай болды. Саклер, сценарий жазу шартынан түскен табысын пайдаланып, Бродвей қойылымын 225 000 АҚШ доллары көлемінде инвестициялап, қаржылық қолдау көрсетті. Қойылымның жазбасы Tetragrammaton Records компаниясы арқылы шығарылды. 1969 жылдың 8 қыркүйегінде Япет Котто Джонстың орнына, ал Мария Туччи Александрдың орнына келді. 2000 жылы Арена сахнасы театрдың 50 жылдығына арналған "Ұлы ақ үміт" қойылымын қайта қойды. "Ұлы ақ үміт" – көптеген адамдардың Джонсонды жеңеді деп үміттенген ақ боксшыға берілген атау. 1910 және 1911 жылдары АҚШ және Канаданың ауыр салмақтағы чемпионы атанған Уильям Уоррен Барбор, "Джентльмен Джим" Корбетттің "ұлы ақ үміт" болуға лайық деп санаған тұлғасы болды, бірақ Барбор бұл міндеттен бас тартты. Шамамен 30 жыл өткен соң, 1940 жылы Нью-Джерси штатынан АҚШ сенаторы (Республикалық партиядан) Барбор, 1912 жылы қабылданған бокс жарыстарын түсірілген фильмдердің штаттар арасында тасымалдануына тыйым салатын заңды жоюға сәтті әрекеттенді. Осыдан кейін тағы 30 жыл өткен соң, Уильям Уоррен Барбурдың туысы Томас Барбур, Бродвейдегі "Ұлы ақ үміт" қойылымында сэр Уильям Грисуальд рөлін қоса алғанда, төрт эпизодтық рөлді ойнады. "Ұлы ақ үміт" боксшысы ретінде алғашқы шақырыққа жауап берген Джим Джеффрис болды, ол 1910 жылы Джонсонмен жекпе-жекке шығып, жеңіліске ұшырады. Джонсонның титулы 1915 жылы ақ боксшы Джесс Уиллардқа көшті. Уиллардтың жеңісіне қатысты даулар туды, Джонсон жекпе-жекті әдейі ұтырғанын мәлімдеді. Джонсонға қарсы ақ нәсілділердің көзқарасының салдарынан, тағы 20 жыл өткен соң ғана тағы бір афроамерикалық боксшы ауыр салмақтағы әлем чемпионаты үшін күресуге мүмкіндік алды. 1937 жылы Джо Луис "Күлшегір адам" атанған Джеймс Дж. Брэддокты жеңіп, ауыр салмақтағы әлем чемпионы атанған екінші афроамерикалық боксшы болды.