Ноэль Виен: Аляска авиациясының пионері

Кіріспе

Ноэль Виен (8 маусым 1899 – 19 шілде 1977) – американдық авиацияның алғашқы дамуына үлес қосқан пилот. Ол «Вен-Аляска» әуе жолдарының негізін қалаушы болды.

Өмірбаян

Виен Висконсин штатының Небагамон көлінде дүниеге келді, бірақ 1905 жылы отбасы Кук, Миннесота деп аталатын жерге қоныс аударды. 1921 жылдың мамыр айында ол 109-шы Миннесота әуе эскадрильясының командирі және Curtiss Northwest Airplane Company ұшу мектебінің директоры майор Рэй С. Миллерден 8 сағаттың ішінде JN 4 ұшағын басқаруды үйренді. Жеке ұшуға қажетті төлемді төлей алмағандықтан, Виен 1921 жылдың 15 маусымында Э. В. Морриллмен жұмыс істей бастады, оның Standard J 1 ұшағын ұшырып, күтіп ұстады. Бірнеше ұшу жұмыстарынан кейін, 1922 жылдың 2 қыркүйегінде Виеннің Томас Морс S 4 ұшағына ақы төлеуге жеткілікті ақшасы болды, бірақ соңғы төлемді жасай алмады, сондықтан ұшақты екі апта ғана иеленді. Содан кейін Виен Кларенс В. Хинктің Federated Flyers ұшу циркінде жұмыс істей бастады, айына 300 доллар табады, Хинктің 1924 жылдың қаңтарында бизнесін сатқанға дейін. 1924 жылдың мамырында Виенді Джимми Родебо Аляска Aerial Transportation Company үшін екі Standard ұшағын басқаруға жалдады. Виен Аляскаға алғаш келген кезде оның ұшу тәжірибесі 538,5 сағатты құрады. Виеннің Анкориджге алғашқы рейсі 1924 жылдың 4 маусымында, жаңа дайындалған Делани Парк Стриптен жасалды. Осыған ілесіп, Анкориджде алғашқы жолаушылар рейстері басталды, ал Виен 4 шілде мерекесіне арналған Анкоридждің алғашқы акробатикалық шоуын ұйымдастырды. Содан кейін, 6 шілдеде Виен мен Билл Юнкер Анкориджден Фэрбанкске алғашқы рейсті жасады, Делани Парк Стриптен Уикс Филдке ұшты. Олар 4 сағаттан кем уақытта ұшып жетті, ал Аляска темір жолымен сапар 2 күнге созылған. 1924 жылдың 19 тамызында Виен Аляскадағы Ливенгудқа алғашқы рейсті жасады, ол жердегі кен өндіру жұмыстарын қолдады, сапарды ит жегіштермен бірнеше күнге созылатын жолмен салыстырғанда бір сағаттан кем уақытта жасады. Сол қазан айында Виен Солтүстік поляр шеңберінің үстінен алғашқы ұшуды жасады. Ноэль мен Ральф Виендер Джин Миллермен серіктестік құрып, 1927 жылы Fairbanks Airplane Co. компаниясынан тозған Hisso Standard ұшағын сатып алды. Маусым айында олар Номде бизнес ашып, Кэндл, Диринг, Коцебу және Пойнт Хоуп қалаларына қызмет көрсетті. Ноэль Виен 1989 жылы Миннесота авиация тарихы мұражайының Даңқ залына, 2000 жылы Аляска авиация мұражайының Даңқ залына және 2010 жылы Ұлттық авиация Даңқ залына енгізілді. Вейн тауы Брукс жотасында, Вейн көлі Килбак Кускоквим тауларында орналасқан, ал Вейн көшесі Фэрбанксте. 1974 жылдың 15 шілдесі Ноэль Виен күні деп жарияланды, ал 1975 жылы Ноэль Алясканың ең үздік адамы деп танылды.

Wien was born in Lake Nebagamon, Wisconsin, but the family moved to a homestead in 1905, to a place now called Cook, Minnesota. In May 1921, he learned to fly a JN 4 in 8 hours, from Major Ray S. Miller, commander of the 109th Minnesota Air Squadron and manager of the Curtiss Northwest Airplane Company's flying school. Unable to pay the bond required to solo, Wien took a job with E. W. Morrill 15 June 1921, helping to fly and maintain his Standard J 1 while barnstorming. After a few more flying jobs, on 2 Sept. 1922, Wien had enough money to put a downpayment on a Thomas Morse S 4, which he owned for two weeks, unable to make the final payment. Wien then started working for Clarence W. Hinck's Federated Flyers Flying Circus, earning $300 a month, before Hinck's sold out his operation in Jan. 1924. Wien was then hired by Jimmy Rodebaugh, in May 1924, to fly 2 Standards for his Alaska Aerial Transportation Company. When Wien first arrived in Alaska he had 538.5 hours of flying time. Wien's first Anchorage flight, from the newly prepared Delaney Park Strip, took place on 4 June 1924. This was soon followed by Anchorage's first passenger flights, and Wien put on Anchorage's first aerobatic show for the 4th of July celebrations. Then on 6 July, Wien and Bill Yunker, made the first flight from Anchorage to Fairbanks, flying from Delaney Park Strip to Weeks Field. They completed the flight in under 4 hours, while the trip via Alaska Railroad took 2 days. Then, on 19 Aug. 1924, Wien made the first bush flight to Livengood, Alaska in support of the mining operations located there, making the trip in under an hour when it took several days via dog sled. That Oct., Wien made the first flight over the Arctic Circle. Noel and Ralph Wien went into partnership with Gene Miller, and purchased a very used Hisso Standard from the Fairbanks Airplane Co. in 1927. In June they established their business in Nome, servicing Candle, Deering, Kotzebue, and Point Hope. Noel Wien was inducted into the Minnesota Aviation History Museum Hall of Fame in 1989, the Alaska Aviation Heritage Museum Hall of Fame in 2000 and the National Aviation Hall of Fame in 2010. Wien Mountain is located in the Brooks Range, Wien Lake is located in the Kilbuck Kuskokwim Mountains, Wien Street is located in Fairbanks, 15 July 1974 was declared Noel Wien Day, and Noel was declared Alaskan of the Year in 1975.