Кіріспе

1973 жылы Аргентинаның Буэнос-Айрестегі перонистік митингте болған оқ ату оқиғасы Езеиза трагедиясы (eˈsejsa) 1973 жылдың 20 маусымында Пуэнте 12-де, Генерал Риккиери тас жолының қиылысында (Эзеиза әуежайына баратын жол) және Камино де Цинтура (облыстық 4-маршрут) бойында, Буэнос-Айрестегі Эзеиза халықаралық әуежайынан шамамен 10 км қашықтықта болды. Перондық жастардың көпшілігі, Хуан Перонның 18 жылдық Испаниядағы жер аударылыстан соң қайта оралуын қарсы алу үшін жиналған. Полиция әуежай маңында үш жарым миллиондай адам жиналғанын хабарлады. Перон ұшақта президент Гектор Кампорамен бірге болды, ол перонизмнің сол қанатының өкілі және 1973 жылдың 25 мамырында халықтың қуанышпен қарсы алуы мен саяси тұрақсыздық кезеңінде билікке келген еді. Кампора перондық оңшылдарға қарсы болды және алғашқы сөзінде "төгілген қанды келісімге салу мүмкін емес" деп мәлімдеді. Перонның трибунасынан перонизмнің оң қанатынан келген снайперлер көрермендерге оқ ашты. Сол қанаттағы перондық жастар мен Монтонерос нысанаға алынып, қоршауға түсті. Кейіннен кем дегенде 13 адамның денесі табылып, 365 адам жарақаттанды. "Кларин" газетінің мәліметінше, нақты саны одан да көп болуы мүмкін. Бұл жоғары көрсеткіштерді растау үшін ресми тергеу жүргізілген жоқ.

Қатысушы адамдар

Эзеиза қырқыны Перонның оң және солшыл перонистерден құралған одағының аяқталуын белгіледі. Хектор Кампора солшылдардың негізгі тұлғасы болды, ал Хосе Лопес Рега – бұрынғы федералды полиция офицері және Перонның Франко Испаниясындағы жер аударылуы кезінде онымен бірге болған, Перонның жеке хатшысы – оңшылдардың өкілі еді. Лопес Рега Аргентинаның антикоммунистік альянсы (Alianza Anticomunista Argentina) деген оңшыл өлім отрядын құрушы болады. Популист және ұлтшыл Перон сол жақтан оң жаққа дейін танымал болды, бірақ күштердің бұл бірігуі сол күні аяқталды. Шет елде жүрген кезде Перон өзі жас солшыл перонистерді қолдады, олардың нақты бейнелері Че Гевара, Монтонерос, Fuerzas Armadas Revolucionarias (FAR), Fuerzas Armadas Peronistas (FAP), Перондық жастар (JP) болды, ал оңшыл перонистер «Арнайы құралымдар» құрды, оларға Темір гвардия (GH) және Movimiento Nacionalista Tacuara сияқты радикалдар кірді. Трибунаны Пуэнте 12-де подполковник Хорхе Мануэль Осинде және Альберто Брито Лима, Норма Кеннеди сияқты перонизмнің басқа да оңшыл өкілдері орнатты. Лоренцо Мигель, Хуан Мануэль Абаль Медина және Жозе Игнасио Руччи, Перондық оңшылдар бақылаған CGT (Confederación General del Trabajo) бас хатшысы – Перондықтардың Эзеизаға жұмылдырылуын ұйымдастыруға жауапты болды. Unión Obrera Metalúrgica кәсіподағының, Juventud sindical peronista және басқа да оңшыл секторлардың мүшелері Перонның трибунасында болды, олар көпшілік арасындағы солшыл топтарға (FAR, Montoneros, JP және басқалары – FAP 1973 жылғы 25 мамырда қаруын төмен тастады) қарап тұрды. Іспан судьясы Балтасар Гарзонның тергеуіне сәйкес, «Гладио» операциясында жұмыс істеген, сонымен қатар Чилидің DINA және түрік Grey Wolves ұйымының мүшесі Абдулла Чатлымен байланысы бар итальяндық террорист Стефано Делле Чиае де Эзеизада болды. Carlos "El Indio" Castillo, Concentración Nacionalista Universitaria (CNU) мүшесі де осы қырқында қатысты.

Саяси жағдай

Бұл қырғын президент Хектор Кампораны, солшыл қанаттың орталық тұлғасын, биліктен құлату мақсатымен жоспарланған. Кампора билікке келген алғашқы айда шамамен 600 әлеуметтік жанжал, ереуіл және зауыттардың иеленуі орын алды. Жұмысшылар жалақыны көтеруге және жақсы жұмыс жағдайларын қамтамасыз етуге қол жеткізді. Жұмысшылар қозғалысы орта таптың, кейде перонистерге қарсы болатын, кең салаларының қолдауын алды. 1973 жылдың 2 маусымында CGT бас хатшысы Хосе Игнасио Руччи CGT съезіне келген кубалық делегаттың Че Гевараның құрметіне тост беру туралы өтінішіне, олардың солшыл империализмге қарсы екенін мәлімдеді. Перонистердің оң қанаты біртіндеп кәсіподақ ұйымының барлық құрылымын бақылауға алып, көшбасшы Хосе Игнасио Руччиге жақын адамдарды қызметке тағайындады.

Әсерлер

Эзеиза қаны төгілуі генерал Алехандро Лануссенің әскери диктатурасын ұстаған Кампораның кезеңсіз өту кезеңінің аяқталуын білдірді. Хьюго Мореноның сөзінше, "егер 1945 жылдың 17 қазаны жалпы ереуіл мен Перонға қолдау көрсету үшін жиналған халықтың күші арқасында Перондық қозғалыстың құрылған күні деп есептелсе, 1973 жылдың 20 маусымындағы қырғын соңғы оңшыл Перондықтардың сахнаға шығуымен белгіленеді".