Кіріспе

Ағзаның айналуын қамтитын автотрансплантация түрі. Ротациялық пластика, көбінесе Ван Нес айналуы немесе Борггрев айналуы деп аталады, – бұл автотрансплантацияның бір түрі, онда аяқтың бір бөлігі алынып тасталады, ал қалған бөлігі айналдырылып қайта қосылады. Бұл процедура аяқтың бір бөлігі зақымданған немесе қатерлі ісік сияқты ауруға шалдыққан жағдайда қолданылады. Ең көп қолданылатыны – остеосаркома сияқты дистальді жамбас сүйегінің ісігін алып тастағаннан кейін білезік буынын тізе буынына ауыстыру. Аяқ айналдырылады, себебі білезік тізеге қарағанда кері бағытта иіледі. Пациент үшін пайдасы – оларға протез орнатуға болатын жұмыс істейтін тізе буыны болады, соның арқасында жүгіріп, секіре алады.

Тарих

Ротациялық пластиканы алғаш рет Борггрев 1927 жылы жасаған. Ол бұл процедураны туберкулезбен ауырған 12 жасар балаға жасаған. Бірақ, 1950 жылға дейін бұл процедура кеңінен танылмады, сол кезде голландтық ортопед Корнелис Питер ван Нес (1897–1972) ротациялық пластика процедураларының нәтижелерін баяндады. Ол осы процедураны қалыптастырумен белгілі болды. Осыдан бері көптеген хирургтар ротациялық пластиканың өзгертілген түрлерін жасап, үлкен жетістіктерге қол жеткізді.

Көрсеткіштер

Алғашында ротациялық пластика тізедегі инфекциялар мен ісіктерді емдеу үшін жасалатын. Остеосаркоманы емдеудің де кең таралған тәсілі болды. Ротациялық пластика осы аурулардың салдарымен күресу үшін қазір де қолданылып жүр, сонымен қатар тізе маңында ісік диагнозы қойылған өсіп келе жатқан балаларды емдеу үшін де пайдаланылады. Ротациялық пластика туа біткен фемур кемшіліктері бар балаларға да жасалады. Бұл кемшіліктер "тұрақсыз жамбас буынына және қарсы жамбас сүйегінен 50%-ға қысқа фемурға" әкеледі. Бұл процедура ротациялық пластикадан өткен науқастарға екі аяғын да толыққанды пайдалану мүмкіндігін береді және оларға белсенді өмір салтын жалғастыруға көмектеседі.

Процедура

Нақты процедурада ісікке шалдыққан сүйек, сондай-ақ сау сан сүйегінің кішкентай бөлігі және кейде тізеқап сүйегі алынып тасталады. Аяқтың бір бөлігі алынып тасталады; тобық буыны 180 градусқа бұрылып, санға қайта бекітіледі. Олар табиғи түрде жазылғанша пластиналар мен бұрандалармен бекітіліп қойылады. Операция 6-тен 10 сағатқа дейін созылуы мүмкін, содан кейін бір-екі күн қарқынды күтімде қалу қажет. Аяқ 6-дан 12 аптаға дейін гипсте ұсталады. Аяқ толыққандай жазылғаннан кейін протез тағуға болады.

Артықшылықтар

Ротациялық пластика тізе буынын сақтап қалуға мүмкіндік береді, ал ампутация тізе буынының жоғалуына әкеледі. Сондықтан, бұл протездік аяқты жақсырақ бекітуге және қозғалыс амплитудасын кеңейтуге жағдай жасайды. Осының нәтижесінде, ротациялық пластикадан өткен балалар спортпен айналысып, жүгіріп, тауға өрлеп, буыны жоқ протезбен мүмкін болмайтын көптеген істерді істей алады. Процедурадан кейін аяқ берік болады, пациенттерге көбінесе қосымша операциялар қажет болмайды.

Кемшіліктер

Ротациялық пластика аяқ бойында қан айналымының нашарлауына, инфекцияға, жүйке зақымдануына, сүйек жазылуының қиындықтарына және аяқ сүйегінің сынуына алып келуі мүмкін. Ротациялық пластикадан кейін аяқтың сыртқы түрі әдеттен тыс деп есептелуі мүмкін.

Өмір сапасы

2002 жылы жүргізілген зерттеуде кем дегенде 10 жыл бұрын ротациялық пластикалық операция жасаған 22 науқастың өмірге қанағаттанғандығы мен өмір сапасы өлшенді. Зерттеушілер операция жасалған кезде жасы кішірек болған науқастардың өміріне көбірек ризашылық білдіргенін анықтады. Сондай-ақ, 22 науқастың 8-іне 10 жыл ішінде барлығы 21 хирургиялық түзету қажет болды. Балама халықпен салыстырғанда, науқастардың өмір сапасы жоғары болды – 83% 75%-ға қарағанда. Жалпы алғанда, науқастар өз өмірінің әртүрлі жақтарына қанағаттанғандығын балама халықтан гөрі көбірек білдірді.