Лафайет алаңының тарихы мен жаңғыруы

Кіріспе

Лафайетт-сквер – Сент-Луис, Миссури штатындағы аудан. Солтүстігінде Шоуто даңғылымен, оңтүстігінде 44-ші мемлекетаралық тас жолымен, шығысында Труман Парквеймен, батысында Оңтүстік Джефферсон даңғылымен шектеседі. Бұл аудан Лафайетт саябағын қоршап тұр (төменде қараңыз), ол қаланың ең көне қоғамдық саябағы – 1836 жылы жергілікті қаулымен құрылған. Лафайетт-сквер Сент-Луистегі ең көне аудандардың бірі. Салынысымен бірге ол тұруға ең әсем орындардың бірі болған. 1896 жылы болған құйыннан кейін аудан құлдырады. Кейіннен, өнеркәсіптің енуі және тас жолдардың салынуы ауданды одан әрі әлсіретті. 1970 жылдардан бері Сент-Луис тұрғындары Лафайетт-сквердегі ескі үйлерді сатып алып, жөндеуден өткізіп жатыр. 2006 жылға қарай, үйлердің көп бөлігі қалпына келтірілді және көптеген дүкендер мен мейрамханалар ашылды.

Тарих

Сент-Луис 1764 жылы француз ауылы ретінде құрылғаннан бері, қазіргі Лафайет алаңы орналасқан жер ауылдық малдың ортақ жайылымы болған және жеке меншікке берілмеген. Бұл ортақ жерлер аймақтық саяхатшыларды шабуылдап, тонаған қылмыскерлердің тобына бекініс орны болған. 1835 жылы, қала американдық үкімет бастығы болғаннан кейін, мэр Дарби штат заң шығарушы органынан қылмыскерлерді қуу үшін ортақ жерлерді сатуға рұқсат алды. Қала сатуды бастағанда, әкімдер кеңесі қауымдық демалыс үшін жер бөліп қойды. Алаңның паркі әр жағынан көшелермен шектелген, оңтүстік көшесі Лафайет деп аталды, бұл АҚШ-тың 1824-25 жылдардағы танымал сапары кезінде Сент-Луиске келген Революциялық соғыс генералы Мари Жозеф Поль Рох Ив Жильбер дю Мотье, Лафайет маркізінің құрметіне берілген. 1837 жылы жылжымайтын мүлік нарығындағы дағдарыс алаңның төңірегіндегі жерді сатып алған көптеген адамдарды төлемдерді тоқтатуға мәжбүр етті, осылайша жер қаланың меншігіне қайта оралды. 1850-ші жылдардың басында соттар осы мүліктердің иелігін шешкеннен кейін, бірнеше көрнекті Сент-Луис тұрғындары парктің оңтүстік жағындағы жердің көп бөлігін сатып алды. Бұл отбасылар Лафайет даңғылында сәнді үйлер салып, парктен 600 фут қашықтықтағы кез келген зиянды нәрсенің пайда болуын болдырмайтын штат заңнамасын қабылдады. 12 қараша 1851 жылы қалалық жарлық №2741 бойынша паркі "Лафайет алаңы" деп аталды. 1856 жылға қарай жылжымайтын мүлік дамытушылары парктің батыс жағындағы жерлерді – Миссури даңғылы бойында, ал 1858 жылы шығыс жағындағы жерлерді – Миссисипи даңғылында сата бастады. Парк-авенюде – алаңның солтүстік жағынан өтетін жерлер 1870 жылдары дамыды. 1850-ші жылдардан 1870-ші жылдарға дейін алаңды жақсартуға көршілес тұрғындар мен қалалық қаржыдан түскен қаражат жұмсалды. Бұл жақсартуларға ағаштар, бұталар, құм, қоршау және ашық ауадағы концерттер кірді. Бір газет алаңды жақсарту үшін қосымша қаражат қажет екенін жазды, осы алаң "дұрыс жақсартылса, АҚШ-тағы ең тартымды орындардың біріне айналады" деді. Американдық Азамат соғысы кезінде Лафайет алаңы басқа қалалық саябақтарды мазалаған тәртіпсіздіктерден сақталды. Соғыс аяқталғаннан кейін, әскери жағдай да тоқтатылды және жерді сатып алулар қайта басталды. 1867 жылы алғашқы оркестрлік стенд Парк-авенюдегі жеке көше – Бентон-плейс ашылғанмен бірге салынды. 1868 жылы 25 000-ден 40 000-ға дейін адам сенатор Томас Харт Бентонның қола мүсінінің ашылуына куә болу үшін жиналды. Келесі жылы саябаққа Лафайетпен бірге шайқасқан Джордж Вашингтонның өмірлік мөлшердегі мәрмәр мүсінінің алты данасының бірі қойылды. 1860-шы жылдардың соңында архитектор Фрэнсис Туниканың жобасы 1869 жылы аяқталған алаңды қоршау үшін темір қоршау салу конкурсында жеңіске жетті. 1870 жылдың 27 маусымында шыққан "Дейли Демократ" газетінде былай деп жазылған: "Қалаға көз жүгіртсек және оның жақсарғанын байқасақ, Лафайет паркі маңында қол жеткізілген үлкен жетістіктерге таңғаламыз. Екі жыл ішінде қаладағы ең әдемі үйлер салынды және жұмыс әлі де жалғасуда. Жердің сұлулығы, қаладан биік орналасуы, ғимараттардың сипаты, көлеңкелі әдемі ағаштар, кең көшелер және екі ат арбасымен қалаға қосылу мүмкіндігі, (заң бойынша) жағымсыз ғимараттар салуға немесе жағымсыз бизнес жүргізуге шектеулер, бәрі бірігіп бұл ауданды қаладағы ең ыңғайлы тұру орнына айналдыруы керек". 1870-ші жылдар алаң үшін гүлденген кезең болды, солтүстіктегі Бентон-плейстің дамуы жалғасып, бейсенбі және жексенбі күндері өткізілетін тұрақты концерттер мыңдаған, кейде он мыңнан астам тыңдаушыларды тартты. Бір кезде саябақты он үш бағбан күткен. 1880-ші жылдар мен 1890-шы жылдардың басында көршіліктің табиғи өсуі және жергілікті шіркеулер мен мектептердің маңыздылығының артуы байқалды. 1896 жылдың 27 мамырында Лафайет алаңына бұрқасын соққысынан көп зиян келді. Бұрқасын миллиондаған долларлық зиян келтіріп, көптеген адамдар қаза болды. Бұрқасын парктегі барлық ағаштарды, Бентон-плейстегі ағаштарды түбімен құлатты, қоршауды бұзды, оркестрлік стендты қиратты, Джефферсон және Лафайет даңғылдарындағы Юнион клубы мен методист шіркеуін қиратты, пресвитериан және методист шіркеулерін зақымдады, унитариан шіркеуінің шатырын жыртып, алаңдағы көптеген үйлерді зақымдады немесе қиратты. Кейбір тұрғындар көршіліктен бас тартып, басқалар көшіп кеткенімен, басқалары қайта құруға кірісті және 1904 жылы алаң "әлемдік көрмеге келген шетелдік ландшафт сәулетшілерінен ерекше мақтау алды". 1923 жылы Миссури Жоғарғы Соты 1918 жылғы тұрғын үйді аймақтарға бөлу туралы жарлықты конституцияға қайшы деп жариялады (қараңыз, St. Louis қаласы v. Evraiff, 256 S. W. 489 (Mo. 1923)) және кәсіпкерлер аймақтағы жерді сатып ала бастады. 1896 жылғы бұрқасын басталған, жанармай бекеттері мен азық-түлік дүкендерінің енуі жалғасты, Ұлы депрессия осы процесті жеделдетті.

Since St. Louis’s beginning as a French village in 1764, the land which is now Lafayette Square had been a common pasture for village livestock and had never been privately owned. These commons became encampments for bands of criminals who would attack and rob area travelers. In 1835, now under American rule, Mayor Darby gained permission from the state legislature to begin selling the commons to drive the criminals out. When the city began to sell the common pasture, the Board of Aldermen set aside about for community recreation. The square park was bordered by a street on each side, with the southern street called Lafayette in honor of Revolutionary War General Marie Joseph Paul Roch Yves Gilbert du Motier, Marquis de La Fayette, who had visited Saint Louis a few years previous during his famous 1824 25 tour of the United States. In 1837 a real estate panic forced many who had bought land surrounding the Square to cease their payments, thereby causing the land to revert to the City. In the early 1850s, after courts had adjudicated the ownership of these properties, several prominent Saint Louisans bought most of the land bordering the southern end of the Park. These families built expensive homes along on Lafayette Avenue and secured state legislation preventing “any nuisance within a distance of 600 feet from the Park.” On November 12, 1851, the park was dedicated as “Lafayette Square” by City Ordinance 2741. By 1856, real estate developers had begun to sell lots on the western edge of the park—along Missouri Avenue—and by 1858 lots on the east side—Mississippi Avenue—were being sold. On Park Avenue—running along the north edge of the Square—the lots were developed by the 1870s. From the 1850s to the 1870s money from neighborhood residents and city coffers went toward improvements of the Square. These included “trees, shrubbery, graveling, fencing[,]” and outdoor concerts. One newspaper called for more funds for improvement, writing that the Square “only needs to be properly improved to be one of the most attractive places in the United States.” During the American Civil War, Lafayette Square was spared from the riots that plagued other city parks. With the end of the war, martial law also ended, and lot purchasing picked up. The first bandstand was constructed in 1867 coinciding with the opening of Benton Place—a private street (or, in the local terminology, "private place") off Park Avenue. In 1868, an historic crowd of 25,000 to 40,000 gathered to witness the unveiling of a bronze statue of Senator Thomas Hart Benton. The next year the park received one of the six casts of Houdon’s life size marble sculpture of George Washington, who had fought alongside Lafayette. In the late 1860s, architect Francis Tunica’s design won a competition to build an iron fence—completed in 1869—around the Square. The newspaper the DAILY DEMOCRAT, June 27, 1870 wrote:

"In looking about the city and noting its improvements, we have been struck with the great progress attained in the vicinity of Lafayette Park. Within two years some of the finest residences in the city have been erected and the work is still going on. The beauty of the grounds, the elevation above the city, the character of the buildings, the beautiful shade trees, wide streets, and accessibility to the city by two lines of horse cars, the restrictions (by Statute) upon the erection of objectionable buildings or the carrying on of objectionable business, all combined should make this quarter the most desirable in the city for residence." The 1870s was a time of flourishing for the Square marked by the continuing development of Benton Place on the north, and regular concerts on Thursdays and Sundays routinely attracting concertgoers numbering in the thousands and sometimes more than ten thousand. At one point, the park was tended to by thirteen gardeners. The 1880s and early 1890s were marked by organic growth of the neighborhood and increased importance of local churches and schools. On May 27, 1896, Lafayette Square was largely destroyed by a tornado. The tornado did millions of dollars worth of damage, and killed many. The tornado uprooted nearly all of the trees in the Park as well as the trees on Benton Place, damaged the fence, destroyed the bandstand, destroyed the Union Club and the Methodist church at Jefferson and Lafayette Avenues, crippled the Presbyterian and Methodist churches, tore the roof off the Unitarian church, and crippled or destroyed many homes on the Square. Although some residents gave up on the neighborhood and moved away, others began to rebuild and by 1904 the Square had improved enough “to earn special commendation from foreign landscape architects who were visiting the World’s Fair.”

In 1923, the Missouri Supreme Court declared the 1918 residential zoning ordinance unconstitutional (see City of St. Louis v. Evraiff, 256 S. W. 489 (Mo. 1923)) and businesses began to purchase lots in the area. What the tornado of 1896 had begun, and the encroachment of gas stations and grocery stores continued, the Great Depression accelerated.

Лафайетт саябағы

Парк 1838 жылы 2741 қалалық жарлығымен құрылған. Парк американдық революция кезінде Континенттік армияда генерал Джордж Вашингтонның ерікті қызметшісі болған француз мемлекет қайраткері Маркиз де Лафайеттің (1757-1834) құрметіне аталған. Бұл жер Сент-Луис орталығының бір бөлігі болған. 1836 жылы орталық бөлінген кезде, жарлық бойынша 29,95 акр жер қоғамдық пайдалану үшін парк ретінде сақталды. Ол 1844 жылы орталықтан бөлінді, бірақ 1851 жылға дейін ресми түрде Лафайетт алаңы деп аталды, және осы атау парктің төңірегінде өскен ауданмен байланысты болды. 1854 жылы парктің атауы Лафайетт паркі деп өзгертілді. Паркте сонымен қатар 1776 жылғы маусым айында Чарльстон портындағы Форт-Молтирді бомбалаған британдық әскери кемесіне тиесілі пушкалар да бар. Бұл қаруларды американдық легионның Миссури бөлімшесі орналастырды. 1972 жылы Лафайетт алаңы Сент-Луис қаласының тарихи ауданы деп жарияланды. Онда жаяу және велосипед жолдары, фонтаны бар қаздық, балалар ойын алаңы, түрлі сәндік өсімдіктер мен пикниктер мен шаралар үшін жалға алуға болатын беседка бар.

Демография

2020 жылы Лафайетт алаңының нәсілдік құрамы 77,7% ақ, 11,4% қара, 2,4% азиялық, 7,3% екі немесе одан көп нәсілді және 1,2% басқа нәсілді адамдарды құрады. Халықтың 3,3% испан немесе латын американдық тегінен болды.

Нәсілдік құрам:

| Жыл | 1990 | 2000 | 2010 | 2020 |
|---|---|---|---|---|
| Ақ | 74,8% | 68,4% | 80,5% | 77,7% |
| Қара немесе афроамерикалық | 24,2% | 28,1% | 13,5% | 11,4% |
| Испандық немесе латино (кәз келген нәсіл) | 1,4% | 3,0% | 3,3% | |
| Азиялық | 1,0% | 2,6% | 2,4% | |