Кіріспе

Бірмингемдегі қоғамдық алаң, Англия

Жүзжылдық алаң – Англияның Бірмингем қаласында, Брод-стриттің солтүстік жағында орналасқан қоғамдық алаң. 1989 жылы Бірмингем қала статусын алғанының жүз жылдығын еске алу үшін осылай аталды. Бұл аудан 1920 жылдарға дейін шағын шеберханалар мен канал кемежайлары орналасқан өнеркәсіптік аймақ болды. Кейін қала әкімдігі мұражайлар, кеңес кеңселерi, собор және опера театрын қамтитын үлкен азаматтық орталық құру мақсатымен оны сатып алды. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін жоба тоқтатылып, тек Естелік залы мен жоспарланған Баскервилл үйінің жартысы ғана аяқталды. Соғыстан кейін жоба қарапайым түрде қайта жаңғыртылды, бірақ қала әкімдігі оны жүзеге асыра алмады. 1991 жылы алаң жаңа Халықаралық конгресс орталығымен үйлесімді болу үшін қайта жобаланды. Жаңа төсеме, қоршаулар мен суретші Тесс Джарэйдің дизайны бойынша шамдар, сондай-ақ фонтан және бірнеше мүсіндер қосылды. 2013 жылы алаңдағы Бірмингем кітапханасының құрылысы мен ашылуы кезінде 1991 жылғы дизайның бірнеше элементтері алынып тасталды және алаңға кітапхана амфитеатры салынды. 2014 жылы алаң дизайнын қайта құру бойынша конкурс өткізілді. Қайта жобаланған алаңның құрылысы 2017 жылы басталды және 2019 жылы негізінен аяқталды. Алаң қаланың көптеген маңызды мәдени шаралары үшін, соның ішінде Франкфурт шырша базары, өнер фестивальдары, Еске алу күнінің іс-шаралары, Жаңа жыл тойлаулары үшін және Рождество кезінде уақытша мұз айдыны мен айналмалы бәдкөк үшін алаң ретінде пайдаланылады.

Ерте тарих

Centenary Square қазіргі орны 18 ғасырдың соңында тығыз тұрғын үйлер шоғырланған аймақ болған. 1745 жылы Джон Баскервилл өзінің үйін, Easy Hill House-ты, қазіргі Баскервилл үйі тұрған жерге салыстырған. Мүлікке үй және оны қоршаған шаруашылық ғимараттары мен ресми бақтар кірген. Джон Баскервилл 1775 жылы қайтыс болғаннан кейін, ол өз үйінің жеріне жерленді. Үй 1788 жылы Джон Райлендтің меншігіне өтті, ал 1791 жылы Пристли көтерілісі кезінде қарақшылар тобы тарапынан тоналып, өртенді. Үй тонаудан кейін көп ұзамай қиратылды. 1821 жылы Гибсон есімді темір саудагері бұл жерді сатып алып, Кембридж көшесіндегі диірмен бизнесін дамыту үшін каналдың бір тармағын салды. Канал 1825 жылы аяқталды, бұл басқа да кәсіпорындардың кеңеюіне мүмкіндік берді, және тағы да бірнеше канал тармақтары қазіргі Жүзжылдық алаңға салынды, аймақ жоғары тығыздықтағы өнеркәсіптік ғимараттарға толы болды. Баскервилл кемежайы қазіргі Естелік залы тұрған жерге салынған.

Азаматтық орталықтың ұсыныстары

1918 жылы Уильям Хейвуд «Бирмингемнің дамуы» атты кітабын жариялады, онда Виктория алаңының батысында әсем азаматтық орталық құру жоспарын ұсынды. Алғашқы жобада собор, екі көрме залы, Табиғат тарихы мұражайы, Соғыс мұражайы және ескерткіш, Опера театры, жаңа почта кеңсесі және ресми бақтар көзделген. Кеңес 1920 жылдары бұл аумақты тазартты, қазіргі Centenary Square ашық алаңын құру үшін. Салынған алғашқы ғимарат – 1925 жылы «Еске алу залы» және оған іргелес колоннада болды, осы мақсатта Баскервилл кеменің оңтүстік бөлігі толтырылды. 1926 жылы Генри Воган Ланчестер бағалаған байқау конкурсында париждік Максимилиан Романов жеңіске жетті, бірақ оның жобасы тым қымбат деп танылды және С.Н. Кук, А.Ж. Суонн және қалалық инженер Хьюберт Хамфрис негізгі жоспарды жасады. 1936 жылы Winfields дөңгелек зауыты қызметін тоқтатқаннан кейін Гибсонс қолдарын толтыруға мүмкіндік туды, бұл 1938–1940 жылдары салынған Баскервилл үйінің құрылысына жол ашты. Екінші дүниежүзілік соғыс азаматтық орталықтың дамуын тоқтатты және ол құрылмаған күйінде қалды.

Соғыстан кейінгі даму

1940 жылы 41 Уильям Хейвуд азаматтық орталықтың тағы бір жобасын жасады, оның ортасында 42 метрлік бағана орналасқан, ал үстінде Бірмингем рухын бейнелейтін 10 футтық мүсін тұрды. Аяқталмаған Баскервилл үйі U пішіндес алаңның шығыс қанатын құрар еді. Кеңес 1944 жылы жобаны қабылдады, ал Уильям Блой 1948 жылы мүсіннің макетін жасады, бірақ келесі жылы ол тым қымбат болғандықтан тоқтатылды. 1958 жылы Альвин Шеппард Фидлер су нысандарымен және тұрғын үйлердің қатарлы мұнараларымен, солтүстік жағында қалалық кеңселердің подиумымен байланысты, азырақ ресми жоспарлама ұсынды. 1968 жылы қала архитектор Алан Модсли жасаған Кеймбридж көшесінің солтүстігіндегі Крессент Уорф мұнаралары, ұсынылған мұнаралардың өте өзгертілген нұсқасы болып табылады. 1984 жылы алаңның батыс жағында орналасқан Бингли залы өрттен зақымданды. Қалалық кеңес бұл мүмкіндікті пайдаланып, алаңның батыс жағын Халықаралық конгресс орталығы мен Бірмингем симфониялық залына айналдырды, олар 1991 және 1992 жылдары ашылды.

Жүз жылдық алаң

Халықаралық конгресс орталығы мен Симфония залын толықтыру мақсатында алаң 1989 жылы қайта жаңартылып, Бирмингем қала мәртебесіне ие болғанына 100 жыл толуына орай Жүзжылдық алаң деп аталды. Centenary Way көпірінің құрылысына 3,5 миллион фунт стерлинг жұмсалды, ол Paradise Circus пен Жүзжылдық алаңды байланыстыратын ішкі айналма жол арқылы салынды. Бұл қала орталығымен үздіксіз жаяу жүргіншілер бағытының құрылуы үшін маңызды болды, себебі бұрын жаяу жүргіншілер жолдың астындағы жер асты тоннелі арқылы өтуге мәжбүр болған. Алаңның батыс жағындағы колоннада Сент-Томас Бейбітшілік бағына көшірілді. Суретші Тесс Джарэй алаңның қоршауларын, көше жиһаздарын және төсемесін жобалады, оның ішінде 525 000 төсем тас парсы кілемінің дизайнымен орналастырылуы тиіс болды. Джарэйге Том Ломакс көмектесті. Жеңімпаз жобаның құрылыс жұмыстары 2017 жылдың сәуір айында басталды, аяқталу мерзімі 2018 жылдың соңына жоспарланған. Еуропадағы соңғы террористик шабуылдарға байланысты алаң дизайнына жаңа қауіпсіздік шаралары енгізілуі керек. Бұл шаралар алаң мен Броуд көшесінің шетінде орналасқан 90 жылдық Лондондық платан ағашын кесуге әкелді. Ағашты сақтап қалу үшін жергілікті жақтастары науқан ұйымдастырды. Алайда, қалалық кеңес алаңға қауіпсіздік шараларын қамтамасыз ету және Броуд-стритке метро желісін енгізу үшін бұл қадам қажет екенін мәлімдеді. Ағаш 2017 жылдың ақпан айында кесілді. 2019 жылдың 27 шілдесінде алаң 2022 жылғы Бирмингемдегі Достастық ойындарына үш жыл қалғанда өтетін Достастық әлеуметтік фестивалінің бөлігі болады, сондай-ақ ресми эмблеманың таныстырылуы да осы шараға кіреді.

Қоршаған ғимараттар

Аянттың солтүстігінде Бирмингем репертуары театры (1971), Бирмингем кітапханасы (2013) және Баскервилл үйі (1938) шектеседі. Аянттың батыс жағын Халықаралық конгресс орталығы (1991), Симфония залы (1992) және Hyatt қонақ үйі (1990) анықтайды. Аянттың оңтүстігінде Брод-стрит көшесі орналасқан, одан әрі Бирмингем қалалық банкінің бас кеңсесі (1933), Бір ғасырлық алаң (2018) және Альфа мұнарасы (1972) жатыр. Аянттың оңтүстік бөлігі Арена Орталық жобасының аясында қайта құрылымдалуға жоспарланған. Centenary Way көшесінен шығысқа қарай Копторн қонақ үйі (1987) және One Centenary Way орналасқан, ол Paradise жобасының бөлігі ретінде қазір салынып жатыр.

Өнер және ескерткіштер

1989-1991 жылдары алаң үшін тапсырыс берілген барлық мүсіндер "Per Cent For Arts" бағдарламасы арқылы төленді, бұл бағдарлама қоғамдық мүсіндер жалпы құрылыс жобасының кемінде 1% құраса ғана құрылыс шығындарына қаражат бөледі.

Бұрынғы

Алға, Реймонд Мейсонның 1991 жылы ашылған мүсіні. Оның құны 275 мың фунт стерлинг. Ол 2003 жылдың 17 сәуірінде өрт сөндіру арқылы қиратылды. Жергілікті тұрғындар оны "Лурпак мүсіні" деп атаған. 2005 жылы алаңда көпшілікке көрініс үшін "Бирмингем дөңгелегі" деп белгілі дөңгелек орнатылды. Дөңгелек 2006 жылдың 5 қыркүйегінде жабылып, Австралиядағы компанияға сатылды. Spirit of Enterprise (Том Ломакс жобалаған фонтан) Бұл фонтан қазіргі уақытта демонтаждалған.

Көлік

Автобус қызметтері алаңда жиі тоқтайды, ал 2019 жылдың желтоқсанында Вест-Мидлендс метросы Бірмингем кітапханасында аяқталу үшін ұзартылды. Кейіннен бұл желі Эджбастон ауылына дейін созылды.