Кіріспе
Мельбурндағы ірі қоғамдық кеңістік және мәдени орталық, Австралия.
Федерация алаңы (маркетингтік және әдетте Fed Square деп аталатын) – Мельбурнның орталық бизнес ауданының шетінде өнер, мәдениет және қоғамдық шаралар өткізілетін орын. Ол Флиндерс және Суонстон көшелерінің қиылысында, қарбалас теміржол желілерінің үстінде және Флиндерс көшесі станциясының қарсы бетінде салынған аумақты қамтиды. Іан Поттер орталығы, Австралияның көшпелі бейне орталығы (ACMI) және Кури мұра қоры сияқты маңызды мәдени институттар, сондай-ақ үлкен мозаикалық алаң мен шыныдан жасалған атриум төңірегінде орналасқан кафелер мен барлар мұнда бар.
Өмірбаян
Мельбурнның орталық қалалық желісі бастапқыда орталық қоғамдық алаңсыз жобаланған, бұл ұзақ уақыт бойы жетіспейтін элемент ретінде қарастырылды. 1920 жылдардан бастап Флиндерс және Суонстон көшелерінің оңтүстік-шығыс бұрышындағы теміржол аулаларын жабу ұсыныстары айтылды, олар 1950 және 1960 жылдары дайындалды. 1960 жылдары Мельбурн қалалық кеңесі Сити-сквер үшін ең қолайлы орынның Сванстон және Коллинз көшелерінің бұрышы, қалалық әкімдікке қарама-қарсы екенін шешті. Алғашқы уақытша алаң 1968 жылы ашылды, ал тұрақты нұсқасы 1981 жылы ашылды. Бірақ ол үлкен жетістік деп есептелмеді және 1990 жылдары жаңа ірі қонақ үйдің алдындағы кішірек, қарапайым кеңістік ретінде қайта жаңартылды. Сонымен қатар, 1960 жылдардың соңында теміржол желілерінің бір бөлігі Princes Gate Towers құрылысы арқылы жартылай жабылған, олардың ірі арендаторы – Газ және отын корпорациясының құрметіне «Газ және отын ғимараты» деп аталды. Бұрыштағы алаң көшеден биік орналасып, көбінесе пайдаланылмады. Алаң мен Батман даңғылының арасында, Ярра өзенінің солтүстік жағалауымен созылған, кең Жолимонт теміржол аулалары және Суонстон көшесінің астынан Флиндерс-стрит станциясына баратын теміржол желілері орналасқан. 1978 жылы теміржолдарды жабу идеясы мемлекеттік үкімет конкурсының аясында ұсынылды, конкурстың мақсаты Мельбурнды картаға белгілеу үшін «идея, сөз, кескін немесе жоспар» табу болды. Конкурсқа 2300 өтініш келіп түсті, бірақ тек ең ерекше идеялар ғана жарияланды, бұл «керемет фарсқа» әкелді, ал жеңімпаз анықталған жоқ.
Дизайн конкурсы мен даулар
1996 жылы премьер-министр Джефф Кеннетт Газ және отын ғимараттарының бұзылатынын, пойыз жолдарының жабылатынын, сондай-ақ өнер нысандары мен үлкен қоғамдық кеңістікті қамтитын кешен салынатынын жариялады. Ол Федерация алаңы деп аталатын және 2001 жылы Австралия Федерациясының құрылғандығының жүз жылдығын тойлауға уақытында ашылатын болды. Кешенге өнер орталықтары, галерея, киномедиа орталығы, қоғамдық кеңістік, шыныдан жасалған қысқы бақ, сондай-ақ қосымша кафелер мен сауда орындары кіретін еді. Әлемнің түкпір-түкпірінен 177 өтінім түскен архитектуралық дизайн байқауы жарияланды. Іріктелген бес жобаның ішінде белгілі мельбурндық сәулетшілер Дентон Коркер Маршалл мен Эштон Раггат Макдугалл, Сиднейден танылмаған сәулетші Крис Эллиотт және лондондық сәулетшілер Дженни Лоу мен Адриан Хоукердің жобалары болды. Қазылар алқасының төрағасы профессор Невилл Кварри болды. 1997 жылдың 28 шілдесінде Лаб архитектура студиясы – Дональд Бейтс пен Питер Дэвидсон (Лондон), голландиялық ландшафт сәулетшілері Каррес ен Брандс (Силвия Каррес пен Барт Брандс басқаруымен) және екінші кезең үшін жергілікті атқарушы сәулетшілер Бейтс Смарт басқаратын консорциум жеңімпаз деп жарияланды. Бастапқыда құны 110-128 миллион долларға бағаланған жоба күрделі және дұрыс емес пішінге ие болды, жоспарлауда да, ғимараттардың және ашық кеңістіктерді шектеуші қысқы бақтардың фасадында да жұмсақ бұрыштар басым болды. Тік акценттерді бірнеше «ұсақ бөліктер» жасады, ал өзара байланысқан жолдар, баспалдақтар және қысқы бақ Флиндерс көшесін Ярра өзенімен байланыстыратын еді. Ашық алаң жұмсақ еңіспен төмендейтін амфитеатр ретінде жасалған, ол қоғамдық шаралар үшін үлкен экранға бағытталған, ал негізгі бұрышта қосымша еңіспен төмендейтін алаң орналасқан. Жоба дизайн қауымдастығы тарапынан қолдау тапты, бірақ халық арасында оның танымалдылығы төмен болды. Сонымен қатар, жоба тез арада сынға ұшырады, себебі батыстағы жеке «ұсақ бөлік» Принс көпірінен Санкт-Пол соборының оңтүстік жағына көріністің бұзылуына себеп болатыны анықталды.
Құрылыс
1999 жылғы мемлекеттік сайлаудан кейін, құрылыс жұмыстары толыққанды жүріп жатқанда, жаңа Bracks үкіметі Мельбурн университетінің профессоры Эван Уокерге Флиндерс және Суонстон көшелерінің бұрышында орналасатын "батыс бөлігі" туралы баяндама дайындауды тапсырды. 2000 жылдың ақпан айындағы баяндамада "Сент-Пол соборына қарайтын тарихи көрініс" сақталуы тиіс екені және бөліктің биіктігі 8 метрден аспауы керек деген қорытынды жасалды. Жобаның бастапқы құны дұрыс бағаланбағандықтан, теміржолдарды жабуға кеткен шығын, жобалық тапсырмаға енгізілген өзгерістер, бұрышты дизайнды жүзеге асыру үшін құрылыс әдістерін табу қажеттігі және ұзақ кешігулер салдарынан бюджет айтарлықтай артты. Құныны азайту шараларының бірі – бастапқыда төсеуге арналған аймақтарды бетонмен толтыру болды. Құрылыстың соңғы құны шамамен 467 миллион долларды құрады (бастапқы бағалаудан төрт есе көп), қаржыландырудың басым бөлігі мемлекеттік үкіметтен түсті, Мельбурн қаласы 64 миллион доллар, федералдық үкіметтен де бір бөлігі қаражат бөлді, ал жеке операторлар мен демеушілер жабдықтауға немесе атау құқығына төледі. Аянт 2002 жылғы 26 қазанда ашылды.
Қосымша кеңейту
2006 жылы Федерация Уорф Принс-Уолк (бұрынғы тас жол) астындағы жертханаларды үлкен барға айналдырды, Ярра өзенінің жағасында кең аумақты ашық кеңістіктермен, Федерация алаңына лифт арқылы қол жеткізуге болады. Федерация алаңының шығыс жағындағы, қалған теміржол учаскесіне қатысты бірнеше жоба дайындалды. Офистік ғимараттар салу туралы ұсыныстар болды, ал соңғы кезде ашық кеңістік пен қонақ үйді, немесе Виктория Ұлттық галереясының қазіргі заманғы өнер жинағын орналастыру үшін қосымша кампусын салу ұсынылып отыр.
Apple дүкені
2017 жылдың желтоқсанында Эндрюс үкіметі алаңдағы ғимараттардың бірі – Ярра ғимаратының, жеке тұратын Apple дүкені үшін бұзылатынын жариялады, бұл мәдени кеңістікті коммерциялық мақсатта пайдалануға байланысты қатты сынға түсті. «Біздің қаламыз, Біздің алаңымыз» және Австралияның Ұлттық мұра қоры (Виктория) сияқты оппозициялық топтар Фед-скверді Виктория мұра тізіміне енгізу үшін ұсынды, нәтижесінде 2018 жылдың қазан айында алдын ала тізімге енгізу туралы шешім қабылданды. Apple компаниясы 2019 жылдың сәуірінде Ярра ғимаратын бұзуға рұқсат бермей, Heritage Victoria-ға берген өтініші қабылданбағаннан кейін жоспарларын тоқтатты, ал тыңдаудан кейін алаң 2019 жылдың тамызында ресми түрде тізімге енгізілді.
Метроның кіреберісі
Алдағы Мельбурн метро туннелінің құрылысымен қатар, Федерация алаңының бұрышынан жер асты қала үйі станциясына кіретін қақпа ұсынылды. 2018 жылдың желтоқсан айында бұрыштағы Ақпарат орталығының орнын алмастыратын дизайн жарияланды. Алаңның мұра тізіміне енгізілгеннен кейін, ғимаратты және оның төңірегіндегі алаңды бұзуға рұқсат сұралды. Ақпарат орталығының "Батыс Шардтың" бастапқы дизайны емес екендігіне байланысты рұқсат берілді және ол 2019 жылдың қаңтарына дейін, бірақ жаңа қақпа үшін соңғы бекітілген жобасыз бұзылды.
Кейінгі дамуы
2022 жылдың басында, NGV-нің артында Сент-Килда жолымен байланысатын жаңа Ұлттық галерея Виктория заманауи салу туралы шешім қабылданғаннан кейін, мемлекеттік үкімет жаңа саябақтың құрылысын басқару, Федерация алаңын басқару және Саутбанктегі әртүрлі өнер мекемелерін бір-бірімен және қала орталығымен (CBD) жақсырақ байланыстыру мақсатында Мельбурн өнер аймағы корпорациясын құрды. 2023 жылдың қазан айында "Эйдж" газеті алаң туралы бірнеше мақала жариялап, оның артықшылықтары мен кемшіліктері туралы түрлі пікірлер келтірді. Газетте жылдар бойы көптеген кафелер мен дүкендердің жабылуы, сондай-ақ бетінің кедір-бұдыр болуының қиындық тудыруы, көлеңке таппауы және алаң ішінде нақты бағыттардың болмауы айтылды, соңында алаңның әлі де «құрылыс кезеңінде» екені қорытындыланды.
Орналасуы мен орналасуы
Федерация алаңы Свонстон, Флиндерс және Рассел көшелерімен және Ярра өзенімен шектелген шамамен толық қалалық кварталды алып жатыр. Ашық қоғамдық алаң Флиндерс-стрит вокзалының және Сент-Пол соборының тікелей қарсысында орналасқан. Аймақтың жоспарлауы қаланың тарихи орталық бөлігін Ярра өзенімен және жаңа Бираррунг Марр паркімен байланыстыру үшін жасалған.
Квадрат
Ғимараттар кешені батысқа қарай бағытталған негізгі ашық алаңның айналасын шамамен U пішінді құрайды. Алаңның шығыс жағын Атриумның әйнек қабырғалары құрайды. Атриум мен Сент-Полс алаңының көп бөлігі, сондай-ақ Мельбурн орталығындағы басқа да жаяу жолдар көк таспен төселген, ал негізгі алаң Батыс Австралиядан әкелінген 470 000 сары-қызыл құмтас блоктарымен төселген.
Ғимараттар
Площадьтың архитектурасы деконструктивизм стилінде, дәстүрлі ортогональдық торлардың орнына сәл бұрыштық, "сынық" геометриялар бойынша жоспарланған және биіктігі жобаланған. Құрылыстар негізінен солтүстік-оңтүстікке қарай сәл иілген көлемдерден тұрады, олар шынымен бөлінген, бұл Мельбурнның дәстүрлі өңірлеріне сілтеме жасайды, тік "ұсақ бөліктер" (шардылар) бекітілген немесе дербес тұр, оларда келушілер орталығы, лифтер мен баспалдақтар сияқты жеке функциялар орналасқан. Ірі құрылыс көлемдері салыстырмалы түрде қарапайым темірбетон ғимараттар, шыны қабырғалары бар, бірақ ауыр болаттан жасалған, бұрыштық толқынды беттерді жасау үшін сәл иілген және қадамдалған екінші сыртқы қаптамасы бар. Қаптама 6 түрлі материалдан: мырыш, тесілген мырыш, шыны, матты шыны, құмтас және қаптамасыз жасалған, маскировка тәрізді өрнекпен және шынар дөңгелекті плиткалар арқылы құрастырылған. "Көлденең балка" – бұл шығыстан батысқа қарай созылатын және ұзын галерея ғимаратынан өтетін құрылыс, ол тесілген қара болат панельдермен қапталған. Кейбір ғимараттардың аттары бар. Флиндерс көшесінде орналасқан ACMI және SBS ғимараты Альфред Дикин ғимараты деп аталады, алаң мен өзен арасындағы ғимарат Ярра ғимараты деп аталады, ал NGV Австралия орналасқан ғимарат Иан Поттер орталығы деп аталады.
Қиыршық
Үш сынық төртбұрышты кеңістікті құрайды. Шығыс және оңтүстік сынықтар металл жабынмен және бұрышты ойықтармен толығымен жабылған, дизайны жағынан Берлиндегі еврей мұражайына өте ұқсас, ал батыс сынық шынымен жабылған. Оңтүстік сыныққа металл тор және шыны жалюзилері бар қонақ үй жалғасқан.
Жолдар
Федерация алаңы кешенінде Флиндерс көшесіне және Ярра өзеніне баспалдақтар арқылы қосылатын бірнеше атаусыз кішкентай көшелер бар. Батыс Шард пен жақын жердегі ғимараттар арасындағы баспалдақтар да ірі, жалпақ тіктөртбұрышты құмтас плиткалармен төселген.
Өзен жағасы
Өзен жағасындағы аймақтар оңтүстікке қарай, бір кезде Бэтмен даңғылының бөлігі болған және жапырақты экзотикалық түрлер мен австралиялық эвкалипт ағаштарымен қапталған, биік жаяу жүргіншілер жолына дейін созылады. Соңғы кезде Принц көпіріне жақын орналасқан жер асты қоршаулары Федерация кемежайына айналдырылды, ол бірнеше кафелер мен қайық тұрақтарынан тұрады. Өзенге түсетін баспалдақтар мен жолдар арасындағы кейбір аймақтар көлеңкелі ағаш тәрізді папоротниктермен көріктендірілген.
Атриум
"Атриум" – аумақтың негізгі қоғамдық кеңістіктерінің бірі. Бұл бес қабатты, шыны қабырғалары мен төбесі бар, дарбаза тәрізді кеңістік. Ашық металл конструкциясы мен шыны үлгілері аумақтағы ғимараттардың қасбеттерінде қолданылған желпершек плитка үлгісін қайталайды.
Лабиринт
"Лабиринт" – теміржол желілерінің үстінде және алаңның ортасында орналасқан пассивті салқындату жүйесі. Бетон құрылымы 1,2 км ұзындықтағы, ұялы қабырғалардан тұрады. Оның ауданы 1600 м². Қабырғалардың беттік ауданын арттыру үшін профилі толқынды және арақашықтығы 60 см. Жазғы түндерде салқын ауа ұялы кеңістікке сорылып, бетонды салқындатады, ал күндіз сіңірілген жылу сыртқа шығарылады. Келесі күні лабиринттен салқын ауа едендегі желдеткіштер арқылы атриумға жіберіледі. Бұл процесте атриумның температурасы сыртқы температурадан 12 °C-қа дейін төмендейді. Бұл дәстүрлі кондиционерге ұқсас, бірақ энергияның оннан бір бөлігін пайдаланып, көмірқышқыл газының оннан бір бөлігін ғана шығарады. Қыс мезгілінде процесс кері жүреді, күндізгі жылу түнде лабиринтте жиналады, ал күндіз атриумға қайта сорылады. Бұл жүйе атриумға энергия қажет болмағанда ACMI ғимаратын да ішінара салқындата алады.
Мельбурн қонақ орталығы
Мельбурн келушілер орталығы жер астында орналасқан, оның кіреберісі Флиндерс-стрит станциясы мен Сент-Пол соборының тіке қарсысындағы басты бұрыштық бөлігінде, ал шығуы – қарсы жақтан. Кіреберіс және шығу бөліктерінде түрлі-түсті LED шамдармен және ағымдағы іс-шараларды жариялайтын шағын экрандармен жабдықталған интерактивті жаңалықтар таспалары орналасқан. Бұл келушілер орталығы бұрын Суонстон көшесіндегі 19 ғасырдың басындағы қала әкімшілігі ғимаратында орналасқан орталықты алмастыру мақсатында салынған. 2018 жылдың желтоқсанында Суонстон көшесінің астында салынып жатқан жылдам транзит станциясының кіреберісі үшін орын ашу мақсатында келушілер орталығы бұзылып, қайтадан Қалалық сарайға орналастырылды.
Шеті
Edge театры – 450 орындық кеңістік, Ярра өзенінің көрінісін және Өнер орталығының мұнарасына қарап тұруға мүмкіндік береді. Театр кешендегі басқа интерьерлердегідей геометриялық өрнектермен ұқсас ағаш қаптамасымен безендірілген. 2013 жылдың мамыр айына дейін Edge театры "The BMW Edge" деп аталып келді, бірақ Дикин университетімен жаңа демеушілік келісімге қол жеткізілгеннен кейін "The Deakin Edge" деп өзгертілді.
Цинк
Цинк – галерея ғимаратының астындағы кеңістік, ол Ярра өзенінің жағалауына шығады. Бұл кеңістік Федерация алаңының құрылысының толығымен коммерциялық бөлігі ретінде жоспарланған және тойлар, корпоративтік шаралар, жаңа өнімдерді ұсынулар және басқа да іс-шаралар үшін пайдаланылады.
Викторияның Ұлттық галереясы
Ян Поттер орталығы, сонымен қатар NGVA деп танылатын, Виктория ұлттық галереясының (NGV) өнер коллекциясының австралиялық бөлігін қамтиды. (St Kilda Rd ғимараты қазір NGV-нің халықаралық туындыларын қамтиды және NGVI деп аталады). Онда 20 000-нан астам австралиялық өнер туындылары бар, оның ішінде суреттер, мүсіндер, фотосуреттер, сән және тоқыма өнімдері бар. Бұл коллекция елдегі ең көне және ең танымал коллекция болып табылады. Иан Поттер орталығындағы белгілі туындыларға Фредерик Маккаббиннің «Пионерлер» (1904) және Том Робертстің «Қойларды қырқу» (1890) картиналары жатады. Сидни Нолан, Джон Персевал, Маргарет Престон және Фред Уильямстың туындылары да көрсетілген. Жергілікті өнерде Уильям Барак және Эмили Кнгваррейдің туындылары бар. Федерация алаңындағы Ұлттық галереяда сондай-ақ кішкентай балалар мен отбасыларға арналған интерактивті білім беру бөлімі – NGV Kids Corner және NGV студиясы да орналасқан.
ACMI (Австралиялық қозғалмалы бейне орталығы)
Австралияның қозғалмалы бейне орталығы, ACMI деп аталатын, жоғары сапалы акустикаға назар аудара отырып, барлық фильмдер, бейнелер және цифрлық бейне форматтарын ойнатуға жабдықталған екі кинотеатрына ие. Бұрынғы теміржол стансасының платформасының бойына салынған экран галереясы – қозғалмалы бейнемен тәжірибе жүргізуге арналған жер асты галереясы. Бейнесурет, инсталляциялар, интерактивті өнер, дыбыстық өнер және интернет өнері осы кеңістікте тұрақты түрде көрсетіледі. ACMI-дегі қосымша аландар компьютерлік білім беру және басқа да интерактивті презентацияларға мүмкіндік береді. 2003 жылы ACMI SelectParks компаниясына Федерация алаңының нақты сәулетін қайталайтын және абстракциялайтын, AcmiPark деп аталатын интерактивті ойынға негізделген, арнайы орналасқан инсталляция жасауға тапсырыс берді. Онда сонымен қатар, интерактивті, көп ойыншылы дыбыс пен музыкалық композицияға арналған өте инновациялық механизмдер де бар.
Транспорттық қонақ үй бары
Транспорттық қонақ үй мен бар – алаңның оңтүстік-батыс бұрышында, оңтүстік бөлігіне жапсарласқан үш қабатты қонақ үй кешені. Бірінші қабатта қоғамдық бар, мейрамхана және шатырында коктейль лаунжы орналасқан.
SBS радио және теледидар кеңселері
Австралияның екі мемлекеттік қаржыландырылатын ұлттық телерадиокомпаниясының бірі – Арнайы хабар тарату қызметінің (SBS) Мельбурн кеңсесі Флиндерс көшесіндегі Дикин ғимаратында орналасқан.
Мельбурн фестивалінің бас кеңсесі
Мельбурн фестивалінің (бұрынғы Мельбурн халықаралық өнер фестивалі) штаб-квартирасы Ярра ғимаратының 2-ші қабатында орналасқан.
Сыр сыйлықтары
Федерация алаңы жақында бірнеше сыра байқаулары мен дегустацияларға, оның ішінде Австралия Халықаралық сыра байқауының сауда және көпшілікке арналған көрмелеріне, сондай-ақ жергілікті және басқа да австралиялық сыра зауыттарының таныстырылымдары сияқты басқа да ұқсас шараларға ұя болды. Бұл шаралар алаңның ашық кеңістігінде, Атриумда өтіп, әдетте белгілі бір мөлшерде дегустация жасау үшін кіру төлемақысын қажет етеді.