Кіріспе

Әли Осман – Би-Би-Си телеарнасының "Ист-Эндерс" телесериалының ойдан шығарылған кейіпкері. Оны Неждет Салих сомдады. Ол 1985 жылғы 19 ақпандағы тұңғыш эпизодта пайда болып, "Ист-Эндерс" сериалының алғашқы актер құрамының мүшесі болды. Ол кейінге қарай шамамен бес жылға дейін бағдарламада болды және 1989 жылғы 10 қазанда соңғы рет көрінді. Али көңілді, беймаза болмайтын мінезді болды, бұл оның өте қиын мінезді әйелі Сьюмен (Сэнди Ратклифф) күрт қайшылықта болды. Оның басты сюжеттері құмар ойындарға құмарлығы, даулы некесі және баласының бесікте қайтыс болуы болды, бұл телесериалда көрсетілген алғашқы даулы оқиғалардың бірі еді. Оны "Ист-Эндерс" сериалын жасаған Джулия Смит пен Тони Холланд жасаған.

Сюжеттік желілер

Кипрлік түрік Али әйелі Сью Османмен (Сэнди Ратклифф) Уолфордтағы Бридж-стрит кафесін басқарады және такси жүргізушісі. Ол құмар ойыншы, жабылу уақытынан кейін кафеде покер ойынын жиі өткізеді және букмекерлік кеңселерде ставкалар жасайды, бұл Сью үшін үлкен алаңдаушылық тудырады. Әли 1985 жылы бизнесін бір ставкаға салуға шешім қабылдап, едәуір ақша алады. Османның қуанышы шексіз, бірақ келесі күні олардың сәби ұлы Хасан Осман (Михаэль Эванжелу) өзінің төсек-орында өлі болып табылды. Али мен Сью ұлының өліміне төзу үшін бірнеше ай уақыт жұмсайды. Неке тағы бір балаға тырысқанда сыналады, бірақ Әли импотенциядан зардап шегеді және өзінің еркектігіне күмән келтіреді, нәтижесінде ол басқа әйелдерді азғыруға тырысады; Сью 1987 жылы қайтадан жүкті екенін білгенге дейін балаға деген үмітсіздік проблемалар тудырады. Олардың екінші ұлы, Кішкентай Әли Осман (Омер Мұстафа Салих) 1988 жылы дүниеге келді. Сью Уолфордтағы өмірден шаршап қалған кезде, Али олардың көшіп кетуін жеңілдету үшін қаражат жинауға тырысады. Осылайша ол "Фирма" деп аталатын қылмыстық дүниенің мүшесі, "Строкс" шарап барының менеджері Джоанн Фрэнсиске (Памела Салем) үлкен құмар ойындар қарызымен жүреді. Судан шығынды жасыру үшін ақшаны іздеп жүрген Али Иан Билден (Адам Вудиатт) қарыз сұрайды. Иан келісіп, оған 10 пайыз пайызды төлейді. Али ойынға түсіп, Иан жеңіске жеткенше ақшасын төлеуге тырысады. Өзіне-өзі риза болған Алидің мақтануы Донна Ладлоудың (Матильда Зиглер) назарын аударған; ол Алиді азғырады және олар жыныстық қатынасқа түскеннен кейін Донна Алиге шантаж жасап, егер ол Сьюге ақша төлемесе, оған айтамын деп қорқытады. Али төлейді, бірақ Донна Сьюға Сью оны қорлаған кезде айтпай-ақ қояды. Қиындыққа ұшыраған Сью жұбаныш үшін Әлидің ағасы Мехмет Османға (Халюк Билгинер) жүгінеді және кек алуды қалайды, ол оны Әлидің алдында сүйеді. Ағасы әйелімен ұйықтап жатыр деп ойлап, Әли Мехметке шабуыл жасап, оны өмірінен шығарады. Көп дау-дамайдан кейін Сью мен Кішкентай Әли кетеді. Али Сьюды іздеп, ақырында оны Хассанның қабірінен іздеп жүргенін тауып, Кішкентай Алиді қайтарып алады. Тағы бір ұлын жоғалтып, Сью күйзеліске ұшырап, бөлмеге жатқызылады. Қазір жалғыз басты әке болған Али бизнесін жалғастыру үшін күресіп жатыр. Ол жалға төленетін ақыны төлей алмай, сақтандыруды бұрмалауға тырысады. Иан Али өртті әдейі бастағанын біледі және жағдайды өз пайдасына пайдаланады, Алиді кафеге қол қоюға мәжбүр етеді. Бұл олардың арасындағы қақтығысқа әкеледі, өйткені Әли ас үйдің құрал-жабдықтары жалға сатып алынған және кейіннен қайтарып алынғандығын айтпай қалды. Әли жұмысты да, ата-аналық жауапкершілікті де бір уақытта атқаруға тырысады. Ол бала күтімі өз ұлын елемей жүргенін білгенде, Фрэнк Батчердің (Майк Рид) автокөлік паркінен кетуі керек. Ол шағын таксимен жүреді, бірақ оның көлігі ұрланғанда, ол жұмыс істей алмайды, сондықтан ол Кішкентай Алиді ата-анасымен бірге тұруға жіберуге мәжбүр болады. Ақшасы жоқ Али покерге қатысады, бірақ үй иесі Алан МакИнтайрдан (Пип Миллер) жеңіледі, ол 1987 жылдан бері Алимен қақтығысып келді. Нәтижесінде Али үйдің ақысын төлей алмай, үйінен шығарылады. Ашулы Әли пәтерді ломбардпен талқандап, барлық терезелер мен есіктерді сындырады, содан кейін отбасы оны Кіші Әлимен бірге 1989 жылдың қазан айында Солтүстік Кипрге жібереді.

Жасау

Али Осман – EastEnders сериалын жасаған Тони Холланд пен Джулия Смит ойлап тапқан алғашқы жиырма үш кейіпкердің бірі болды. Түрік кипрлігі Алидің бастапқыда Кристің атымен аталуы жоспарланған еді. Бірақ Холландқа мұсылманға христиан есімін қойғаны туралы хабар жеткен соң, оның аты Али деп өзгертілді. Али – Англияға көшіп, Лондонның Шығыс бөлігінде қоныстанған түрік кипрліктерінің үлесін көрсету мақсатымен жасалған кейіпкер болды. Холланд пен Смит сериалдың сәтті болуы үшін әртүрлі көрермендерге ұнатуы мүмкін, сан алуан кейіпкерлер қажет екенін түсінді. Сонымен қатар, реалистік болу үшін бағдарлама нақты өмірдегі қоғамның әртүрлі топтарын көрсетуі керек еді. Осы себептерге байланысты, бастапқы кейіпкерлер құрамына әртүрлі жынысты, жастағы, әлеуметтік топтағы, дінді және нәсілді адамдар енгізілді. Холланд пен Смит телеарналарда «біріктірілген актерлік құрам» қағидасын қолдануды бастаған еді және осы процесте этникалық әртүрліліктерді көптеп кездестірді. Этникалық азшылық топтарын зерттеу ең қиын міндет саналғанмен, Холланд пен Смит байланыстарын пайдаланып, олардың тарихы мен тұрмыс салты туралы ақпарат жинады, соның арқасында Уолфордқа жаңадан келген иммигранттарды шынайы бейнелеуге мүмкіндік алды. Алидің бастапқы кейіпкерлік суреттемесі Смит пен Холландтың «EastEnders: Ішкі әңгіме» кітабында қысқартылған күйде жарияланған. Бұл үзіндіде Али «Крис» деп аталған: «Крис – түрік кипрлігі, оның әйелі Сью – ағылшын, олар алаңның жанындағы кафеді жүргізеді. Кешкі уақытта Крис такси жүргізеді. Олардың тоғыз айлық ұлы бар, оның аты Кристің әкесі Хасанның құрметіне қойылған, және олар оған қатты бейілді. Крис 1957 жылы Кипрде дүниеге келді. Бірақ 1974 жылы ол грек аймағындағы түрік екені белгілі болды. Содан кейін босқындар лагеріне орналасты. Одан кейін отбасы түрік аймағына көшірілді. Бірақ ол жерде үйдей сезім болмады, сондай-ақ ақша да жетіспеді, сондықтан 1975 жылы олар Лондонға келді. Крис 1982 жылы Сьюге үйленді. Крис жалқау және құмар ойынға бейім. Әлі құмар ойынға тәуелді емес, бірақ ол құмар ойыншы. Ол өзін көрсетуге жатады. Ол әрқашан өзін дәлелдеуге тырысады» (59-бет).

Даму

Шоу эфирге түсер алдында Холланд пен Смит Сью мен оның күйеуінің Хасан есімді нәрестеге ата-ана болатынына келісіп алған. Бірақ, кейіпкерлер көбейген сайын, шоуда барлығы төрт бала болатынын түсінді: Энни Смит, Мартин Фаулер, Вики Фаулер және Хасан. Студия төрт баламен күресе алмайтынын түсінген соң, олар жас балалардың біреуін актерлік құрамнан шығарып тастау үшін сюжет ойлап тапты. 1980-ші жылдары балалардың кенеттен өлімі мәселесі британдық баспасөзде өте кеңінен талқыланды, себебі осы оқиғалардың саны көбейді, сондай-ақ бір дәрігер ата-аналарды осы трагедияға кінәлі деп айыптады. Британдық Балалардың Кенеттен Өлімі Қоры бастапқыда телесериал осы мәселені жеңілдете түседі және жаңа ата-аналарды қорқытады деп қорқып, эпизодтарды эфирге шығаруға қарсы болды. Бірақ соңында олар осы тақырыпты қалай көрсеткеніне риза болды және осы мәселе туралы көбірек білуге ниеттенген көптеген көрермендерге қолдау көрсетті. 2011 жылы EastEnders телесериалында Рони Брэннингтің (Саманта Вомак) баласы балалардың кенеттен өлімінен қайтыс болып, анасы кейіннен өлі баласын басқа кейіпкердің баласымен ауыстырды. Бұл сюжет 1985 жылғы Османның балалардың кенеттен өліміне байланысты оқиғасымен теріс салыстырылды. 2020 жылы The Daily Mirror газетінен Сара Уоллис пен Иан Хайланд Алиді барлық уақыттағы ең жақсы EastEnders кейіпкерлерінің тізімінде 92-орынға қойып, оның құмар ойыны Сьюмен болған "қиын" некесін "бұзып жіберді" деп түсіндірді.