Кіріспе

Америкалық бизнесмен, құрылысшы және табиғатты қорғаушы, ең белгілісі Лос-Анджелестің Венециясымен танымал. Абат Кинни (16 қараша 1850 жылы Нью-Брансуик, Нью-Джерсиде дүниеге келген – 4 қараша 1920 жылы Санта-Моника, Калифорнияда қайтыс болған) – американдық құрылысшы, табиғатты қорғаушы, сумен жабдықтау және ағаш саласындағы сарапшы. Кинни Лос-Анджелестегі "Американың Венециясы" жобасымен ең көп танылды.

Ерте өмір

Кинидің отбасы Вашингтон қаласына көшіп, саясатта белгілі болды. Оның әпкесінің күйеуі Коннектикут штатының сенаторы Джеймс Диксон еді. 16 жасында, 2 метр бойы бар Кини Еуропаға сапар шегіп, Хайдельберг, Париж және Цюрих қалаларында оқыды, алты тілді жетік меңгерді. Италия бойынша жаяу саяхаты оны Венеция мен Италия Ривьерасына жеткізді. 1869 жылы Вашингтонға оралғаннан кейін Мэриленд Ұлттық гвардиясына қосылды, ал 1873 жылы АҚШ Геологиялық зерттеу тобымен бірге Дакотадағы Сиу үндістерінің резервацияларын картаға түсіруге қатысты. Ол Солт-Лейк-Сити және Орегонға сапар шегіп, Йосемити аңғарындағы зерттеу тобымен қайта қосылды. 1874 жылы Кини үлкен ағасы Фрэнсис С. Кини басқаратын темекі бизнесіне қосылды, оның кеңселері Нью-Йорк қаласында орналасқан. Кини бауырларының темекі компаниясы көптеген тауарын Оңтүстік штаттардан сатып алып, кейіннен импорттық темекіге қызығушылық танытты. 1876 жылы Аббот Египетке және Осман Македониясына сапар жасады.

Киннелоа

Үйіне қайтудың орнына Кини Еуропа, Үндістан, Цейлон, Жаңа Гвинея, Австралия және Гавайи арқылы ұзақ саяхат жасады. 1880 жылдың қаңтар айында Сан-Францискоға келгеннен кейін, пойызбен шығысқа бару жоспары қар басудан кешікті. Сондықтан астмамен ауыратын Кини, Оңтүстік Калифорниядағы сауықтыру курортына, "Сиерра Мадре Вилла" қонақ үйіне баруға бел буды. Алдын ала броньдамағандықтан ол вестибюльдегі бильярд үстелінде ұйықтады және таңертең астма белгілерінен мүлдем құтылды. Осы оң тәжірибесінен шабыттанған ол жақын жердегі жерді сатып алып, оған "Киннелоа" деп ат қойды.

Табиғатты қорғаушы

Кини үш жылға Калифорния орман шаруашылығы басқармасының төрағасы болып тағайындалды. Ол Сан-Габриэль тауларының ормандарын қорғау үшін мекеме құрды, онда малшылар көбінесе мал жаю үшін жерді тазартуға от қоятын, бірақ содан кейін жаңбырлар салдарынан аңғарлар суға батып, тасқынға ұшырады. Өз жерінде ол егістік ормандармен қатар мал өсіруге арналған жерді басқару тәсілдерін әзірледі. Досы, табиғатты зерттеуші Джон Мьюрдің көмегімен Кини 1892 жылдың желтоқсан айында Сан-Габриэль ағаш шаруашылығы қорығын құрды, ол Анджелес ұлттық орман паркінің алға басушысы болды. 1883 жылы Кини мен Хелен Хант Джексон АҚШ Ішкі істер министрлігі үшін Калифорния миссиялық үндістерінің жағдайы туралы есеп дайындады. Бұл және басқа да есептер 1891 жылғы Миссиялық үндістер заңына әкелді, ол Оңтүстік Калифорниядағы резервацияларды құруға немесе бекітуге тырысатын комиссия құрды. 1887 жылы Кини Санта-Мониканың негізін қалаушыларының бірі Джон П. Джонс (сол кезде Невада штатының сенаторы) және Аркадия Бандини де Стернс Бейкердің сыйлаған жеріне Рустик Каньонда елдегі алғашқы орман шаруашылығы станциясын құрды. Станцияның жобаларының бірі – жаңадан келген эвкалипт ағаштарын зерттеу болды.

Санта-Моника

Киннелоа Киннидің бірінші әйелі Маргарет Кинниге жаз айларында ыңғайлы болмады, сондықтан олар 1886 жылы Санта-Моникада жазғы үй салды. Кини 1887 жылы Санта-Мониканы жақсарту компаниясын құрды және теннис клубын ашты. 1887 жылы Кини Санта-Моника шатқалының солтүстігіндегі жартастардағы жерді "Санта-Моника биіктіктері" деп атап дамытуға сатып алды, бірақ экономикалық жағдайлар Киниді жобадан бас тартуға мәжбүр етті. 1891 жылы Оңтүстік Тынық мұхиты темір жолының Коллис П. Хантингтон бұл жерді сатып алып, оны "Хантингтон Палисадес" деп атады. Кини назарын Санта-Мониканың оңтүстік жағалауына аударды.

Океандық парк

1891 жылы Кини және оның серіктесі Фрэнсис Райан Тынық мұхиты казиноының бақылау үлесін және Санта-Моника жағажайындағы 2,4 шақырымдық, 305 метрлік жер учаскесін сатып алды. Кини мен Райан пирс, гольф алаңы, ат жарысы трассасы, жағажай серуендеу жолы және басқа да курорттық мүмкіндіктерді салды. Кини Санта-Фе темір жолын Инглвуд желісін солтүстікке қарай өзінің курортына дейін ұзартуға көндірді. Райан 1898 жылы қайтыс болды, ал оның жесірінің жаңа күйеуі Томас Дадли олардың үлесінің жартысын Киниге ұнамайтын ерлер тобына (Фрейзер, Гейдж және Мерит Джонс) сатты. Кини монета лақтырып ұтып алып, батпақты оңтүстік жартысын алып, Американың Венециясын салды. Аббат Кини бульвары оның құрметіне аталған.

Американың Венециясы

Венеция демалыс аймағы 1905 жылғы 4 шілдеде ашылды. Содан бері Венеция "Тынық мұхитының Кони аралы" деп танылды. 1906 жылдың қаңтар айының ортасына қарай, Гранд-лагунның жағасында 19-шы және 20-шы ғасырлардағы ірі көрмелердегі ойын-сауық алаптарының үлгісімен аумақ салынды. Онда шетелдік көрмелер, көңіл көтеру шаралары мен ерекше шоулар ұсынылды. Лос-Анджелес қаласының орталығынан және жақын орналасқан Санта-Моникадан троллейбуспен келуге болады. Парктің барлық айналасын қоршап, шағын бу машинасымен жүретін теміржол салынды. Паркке Италияның Венеция қаласынан әкелінген гондолалар мен гондолашылары бар каналдар жүйесі кірді. Венеция ұсынған төмен деңгейлі шоулар Киниді және жақын маңдағы тұрғындарды қынжырға тілді, бірақ ол Тынық мұхиты жағалауындағы көңіл көтеру құралдарының ең жақсы жиынтығы саналды және үлкен пайда әкелді. Ақырында, Кини қала саясатына басымдық танытып, 1911 жылы "Океан паркі" атауын "Венеция" деп өзгертті. Киниге сондай-ақ, құрылыстарын дауыл толқындарынан қорғау үшін 18 метрлік жартас салуға рұқсат берілді.

Кини Хайтс

1900 жыл шамасында Кини Лос-Анджелес қаласының батыс жағында, қала маңындағы жерді дамытты. Кини Хайтс деп аталған бұл ауданға көбінесе жоғарғы орта тапқа жататын отбасылар қоныстанды, олар үлкен, қолмен жасалған үйлер салды, олардың көптегені бүгінге дейін сақталған. Бүгінде бұл аймақ Батыс Адамс Террасасы тарихи сақтау аймағының (HPOZ) құрамына кіреді.

Отбасылық өмір

Сакраментодағы Калифорния штаты заң шығарушы органына саяхат еткен кезде Кини Калифорния Жоғарғы Сотының судьясы Джеймс Д. Торнтонның қызы Маргарет Торнтонмен танысты. Олар 1884 жылдың қараша айында үйленді және жеті балалары болды, олардың үшеуі бала кезінде қайтыс болды. Маргарет 1911 жылдың маусым айында қайтыс болғаннан кейін, Кини 1914 жылы Виннифред Харвеллға үйленді және оның өзінен болған екі баласын ресми түрде асырап алды. Кини 1920 жылдың қараша айында күрт қайтыс болды.

Мұра

Венеция теңіз айлағының ісі Кинидің үлкен ұлы Торнтонмен жалғасты. Бірақ 1920 жылдың желтоқсан айында ойын-сауық айлағының жаңа дөңгелекті тау-кен және оркестрлік мұнарадан басқа бөлігі өрттен толыққанды қирады. Кәсіпкерлік алты айда қайта құрылып, жаңадан ашылды. Шағын теміржол 1924 жылға дейін жұмыс істеді. 1925 жылдың қазан айында Венеция Лос-Анджелес қаласының құрамына кірді. Американың Венеция каналдары денсаулық сақтау департаментінің қатаң тексеруіне түсті. Жүйеде су айналымының болмауы салдарынан су лайлыланып, жағымсыз иіс тарады. Үш жылдық сот таласынан кейін 1929 жылы каналдардың көп бөлігі асфальтпен жабылды. Қалған каналдық аудан 1992 жылы кең ауқымды жөндеуден өткенге дейін нашар күйде болды. Содан бері каналдар жоғары бағалы тұрғын үй айманына айналды және көптеген ірі, заманауи үйлер салынды. Венеция каналының тарихи ауданы 1982 жылы Ұлттық тарихи орындар тізіміне және Лос-Анджелес тарихи-мәдени ескерткіші ретінде енгізілді. Венеция айлағы 1946 жылы құлап, қала жағалаудағы жерді жалға алу шартын жаңартпады. Абаттың асырап алған ұлы Торнтон Парилло мемлекеттік қызметтен кетіп, Нью-Брансуикке (Нью-Джерси) көшіп, онда әкесінің Оңтүстік Калифорниядағы тәжірибесі туралы әңгімелер мен кітаптар жазды. Кинидің шығармашылық рухы оның балаларына және келесі буынға жетті. Аббат Киннидің көптеген жұмыстары бұзылса да, оның кейбір ғимараттары, венециялық стильдегі аркалары және толқын қорғағыш құрылысы әлі де сақталған.

Көркем шығармаларда

Грег ван Экхауттың "Калифорния сүйектері" (Tor Books, 2014 жылдың маусым айы) атты қалалық фантастика / баламалы тарих романында Аббат Киннидің Венециялық тәжірибесі Лос-Анджелестің барлық бөлігін қамтыды, қаланың қалыпты даму бағытында бой көтерер кездегі метрополитендік жолдардың орнына гидравликалық империяның бір бөлігіне айналды, оған өлмейтін Уильям Мулхолланд басшылық етті.