Кіріспе
Польшалық философ, космолог, Рим-католик пресвитері, Темплтон сыйлығымен марапатталған, осы атқа ие адамдар
those of a similar name
Миха́л Казиме́рц Хе́ллер (12 наурыз 1936 жылы туған) – поляк философы, теориялық физик, космолог, теолог және Рим-католик діни қызметкері. Ол Польшаның Краков қаласындағы Иоанн Павел II атындағы Рим папасы университетінде философия профессоры және Ватикан обсерваториясының штат емес қызметкері. Сондай-ақ, ол Тарновтағы теология институтында ғылым философиясы және логика пәнін оқытады. Тарнов епархиясына қарасты Рим-католик діни қызметкері Хеллер 1959 жылы дін қызметкері болып тағайындалды. 2008 жылы философия саласындағы еңбектері үшін Темплтон сыйлығына ие болды.
Мансап
Михаль Хеллер Мощицедегі орта мектепте оқыды, Люблин Католик университетін бітірді, онда 1965 жылы философия магістрі және 1966 жылы космология бойынша ғылым кандидаты дәрежесін алды. Тарнов қаласында оқытушылық қызметін бастағаннан кейін, 1972 жылы Паптық теология академиясының профессоры болып кірді және 1985 жылы толық профессор атағын алды. Ол Бельгиядағы Лувен католик университетінде қонақ профессоры, Бельгияның Лиеж университетінде, Оксфорд университетінде, Лестер университетінде, Германияның Рур университетінде, Америка католик университетінде және Аризона университетінде ғылыми қызметкер ретінде жұмыс істеді. Оның ғылыми зерттеулері жалпы салыстырмалылық теориясындағы сингулярлық мәселесіне және жалпы салыстырмалылық теориясы мен кванттық механиканы кванттық гравитацияға біріктіру үшін коммутативті емес геометрияны қолдануға арналған.
Темплтон сыйлығы
2008 жылдың наурыз айында Хеллер "үлкен сұрақтарды" терең философиялық және ғылыми тұрғыдан зерттегені үшін 1,6 миллион доллар (820 000 фунт стерлинг) көлеміндегі Темплтон сыйлығымен марапатталды. Оның еңбектері "таныс ғылыми әлемді Құдайдың түсініксіз өлшемдерімен" үйлестіруге бағытталған. Темплтон сыйлығын алғанда Хеллер былай деді: Егер біз ғаламның себебін сұрасақ, математикалық заңдардың себебін де сұрауымыз керек. Осылайша біз Құдайдың ғаламды қалай ойлағанының үлкен сызбасына ораламыз; соңғы себеп-салдарлық туралы мәселе: неге бір нәрсе бар, ештеңе жоқ емес? Осы сұрақты қойғанда, біз басқа себептерден өзгеше себепті сұраймыз. Біз барлық мүмкін себептердің бастауын сұраймыз. Ғылым – адам санасының Құдай санасын бізді және бізді қоршап тұрған әлемді құрайтын сұрақ белгілері арқылы оқуға жасаған бірлескен тыранысы. Хеллер сыйлық ақшасын Николас Коперник атындағы Пән аралық зерттеулер орталығын құруға жұмсады – бұл институт ғылым мен философияны зерттеуге және насихаттауға бағытталған. Ол сондай-ақ Краков қаласында жыл сайын өткізілетін Коперник фестивалінің директоры болып қызмет етеді.
If we ask about the cause of the universe we should ask about the cause of mathematical laws. By doing so we are back in the great blueprint of God's thinking about the universe; the question on ultimate causality: why is there something rather than nothing? When asking this question, we are not asking about a cause like all other causes. We are asking about the root of all possible causes. Science is but a collective effort of the human mind to read the mind of God from question marks out of which we and the world around us seem to be made. Heller used the prize money to establish the Copernicus Center for Interdisciplinary Studies – an institute named after Nicholas Copernicus aimed at research and popularisation of science and philosophy. He also serves as director of the annual Copernicus Festival held in Kraków.
Мақалалар
Уақыттың шығу тегі, "Уақытты зерттеу IV", Дж. Т. Фрейзер, Н. Лоуренс, Д. Парк редактерлік алдында, Спрингер Verlag, Нью-Йорк–Гейдельберг–Берлин, 1981, 90–93 беттер, Алгебралық өзіндік дуалдық – "Соңғы түсіндірме" ретінде, Ғылымның негіздері, 9, 2004, 369–385 беттер.
Algebraic Self Duality as the "Ultimate Explanation", Foundations of Science, 9, 2004, pp. 369–385