Кіріспе

Биомасса немесе биожанармай өндіруге арналған орман шаруашылығы
Энергиялық орман шаруашылығы – жылу немесе қуат өндіру үшін биомасса немесе биожанармай алу мақсатында тез өсетін ағаш немесе ағаш тәрізді бұталар өсірілетін орман шаруашылығының бір түрі. Энергиялық орман шаруашылығының екі түрі бар: қысқа мерзімді бұта және қысқа мерзімді орман шаруашылығы.
Қысқа мерзімді бұтаға жинау алдында екі жылдан бес жылға дейін өсетін тобылғы, күрке, эвкалипт сияқты ағаштар кіреді. Қысқа мерзімді орман шаруашылығы – жинау алдында сегіз жылдан жиырма жылға дейін өсірілетін қайын, шаған, эвкалипт, тополь және сикомор ағаштарының егістері.

Артықшылықтары

"Өсірілген отынды" пайдаланудың басты артықшылығы, көмір, табиғи газ және мұнай сияқты қазылған отындардан өзгешелігі, олар өсетін кезеңде көмірқышқыл газын (маңызды парниктік газ) сіңіріп алады, бұл мөлшері кейіннен оларды жағу кезінде шығарылатын көмірқышқыл газының мөлшеріне шамалас. Ал қазылған отындарды жағу миллиондаған жылдар бұрын Жердің көміртегі резервіне қосылған көміртегін пайдалану арқылы атмосферадағы көміртегінің мөлшерін тұрақсыз арттырады. Бұл климаттың өзгеруіне басты себепкер. FAO мәліметінше, басқа энергиялық дақылдармен салыстырғанда, ағаш бірлік көміртегі шығарылымына шаққандағы энергия мөлшері бойынша биоэнергияның ең тиімді көздерінің бірі болып табылады. Ағаштардан энергия өндірудің тағы бір артықшылығы – оларды әр жыл сайын жинаудың қажеті жоқ, нарықтық бағалар төмендеген кезде жинау мерзімін кейінге жылдыруға болады және өнімдерді әртүрлі мақсаттарда пайдалануға болады. Кейбір сорттардың өнімділігі жылына гектарына 11 тоннаға дейін жетеді. Дегенмен, Скандинавиядағы плантациялардағы коммерциялық тәжірибелер төмен өнімділік көрсеткен. Бұл дақылдарды жағалауды бекіту және фиторемедиация үшін де қолдануға болады. Шынында, Швециядағы терек плантацияларында жүргізілген тәжірибелер дәнді дақылдар сияқты дәстүрлі ауыл шаруашылығы дақылдарымен салыстырғанда топырақ пен су сапасына көптеген пайдалы әсер ететінін көрсетті. Осы пайдалы әсерлер биоэнергияға өсіп келе жатқан сұранысты қанағаттандыру үшін, сонымен бірге жергілікті биологиялық әртүрлілікті арттыру, топырақ эрозиясын және суға қоректік заттардың ағылуын азайту, топырақтағы көміртегінің мөлшерін арттыру, тозаңдануды жақсарту және су тасқынының алдын алу немесе оны жеңілдету үшін көп функциялы өндіріс жүйелерін құруға негіз болды.

Қиындықтар

Әлемнің көптеген аймақтарында энергиялық орман шаруашылығын ірі көлемде дамыту үшін мемлекеттік қаржыландыру әлі де қажет болса да, ол жаңартылатын энергия желісінің құнды бөлігі ретінде қарастырылады және болашақта оның маңыздылығы арта түседі. Ағаш өсіру салыстырмалы түрде көп суды қажет етеді. Энергиялық орман шаруашылығы жүйесі тамақ пен отын арасындағы қақтығыс тұрғысынан сынға ұшырады, осының салдарынан тамақ дақылдарын энергия дақылдарымен алмастыру экономикалық тұрғыдан тиімді болды. Дегенмен, мұндай энергиялық ормандар жоғары өнімді жер үшін тамақ дақылдарымен тікелей бәсекелеспейтінін атап өту керек, себебі оларды еңістерде, маргиналды немесе тозыққан жерлерде де өсіруге болады, кейде тіпті ұзақ мерзімді қалпына келтіру мақсатында да қолданылады.