Кіріспе
АҚШ армиясының генералы (1962 жылы туған)
Герберт Реймонд Макмастер (24 шілде, 1962 жылы туған) – 2017 жылдан 2018 жылға дейін АҚШ-тың 25-ші Ұлттық қауіпсіздік кеңесшісі қызметін атқарған, зейнеткер АҚШ армиясының генерал-лейтенанты. Ол Персык шығанағы соғысы, «Тұрақты бостандық» және «Ирак бостандығы» операцияларындағы рөлімен де танымал. Филадельфияда туған Макмастер 1984 жылы АҚШ Әскери академиясын бітіріп, Солтүстік Каролина университетінің Чапел-Хилл қаласындағы филиалында американдық тарихтан докторлық диссертациясын қорғады. Оның диссертациясы Вьетнам соғысы кезіндегі американдық стратегия мен әскери басшылықты сынап, «Міндеттен жалтарғандық» атты кітабының негізі болды. Бұл кітап АҚШ әскерінде кеңінен оқылады. Персык шығанағы соғысы кезінде Макмастер 2-ші кавалериялық полкінің капитаны болып қызмет етті және 73-ші Истинг шайқасына қатысты. Соғыстан кейін 1994-1996 жылдары АҚШ Әскери академиясында әскери тарихтан профессор болып жұмыс істеді, Гувер институтының ғылыми қызметкері, Сыртқы қатынастар кеңесінің мүшесі және Халықаралық стратегиялық зерттеулер институтының (IISS) аға кеңесшісі болды. Ол АҚШ Орталық командасының құрамында бірнеше штабтық лауазымдарды атқарды. 2004 жылы 3-ші кавалериялық полкіне қолбасшылық етіп, Тал-Афарда ирактық бүлікшілермен күресті. Армияның мүмкіндіктерін интеграциялау орталығының директоры болып тағайындалғанға дейін генерал Дэвид Петреусқа бүлікшілікке қарсы күресте кеңесші болды. Сондай-ақ, ол Ауғанстандағы Халықаралық қауіпсіздікке көмектесу күштерінің жоспарлау жөніндегі қолбасшысының орынбасары және 2014 жылы Армияның оқу және доктриналық командасының бас қолбасшысының орынбасары болды. 2017 жылдың ақпан айында Макмастер Майкл Флинннің орнына президент Дональд Трамптың Ұлттық қауіпсіздік кеңесшісі болды. Ұлттық қауіпсіздік кеңесшісі қызметін атқарып жүргенде генерал-лейтенант шенімен әрекетте болды және 2018 жылдың мамырында зейнеткерлікке шықты. Макмастер 2018 жылдың 22 наурызында Ұлттық қауіпсіздік кеңесшісі лауазымынан кетіп, 9 сәуірде бұл шешім күшіне енді. 2018 жылы Стэнфорд университетінде академиялық қызметке қабылданды. Қазір Макмастер Гувер институтының Фуад және Мишель Ажами аға ғылыми қызметкері, Фриман Спогли халықаралық зерттеулер институтының Бернард және Сюзан Ляуто қонақ ғылыми қызметкері және Стэнфорд бизнес мектебінде менеджмент оқытушысы болып жұмыс істейді.
Ерте өмір
Макмастер 1962 жылғы 24 шілдеде Филадельфияда дүниеге келген. Оның әкесі, Герберт Макмастер аға, Корея соғысының қатысушысы, армиядан подполковник шенімен зейнеткерлікке шыққан. Оның анасы Мари С. "Мими" Макмастер (қызметтегі фамилиясы Курсио) мектеп мұғалімі және әкімші болған. Оның Летиция есімді кіші қарындасы бар. Макмастер Америка тарихы бойынша Солтүстік Каролина университетінде (UNC) магистр және доктор ғылымдарының дәрежесін алған. Оның диссертациясы Вьетнам соғысындағы американдық стратегияны сынап көрсеткен, бұл мәселе "Міндеттен жаңылғандар" (1997) кітабында толыққанды жазылған. Кітап Вьетнам соғысындағы әскери саясаттың рөлін зерттейді. Ол сол кездегі жоғары шенді офицерлерді қатаң сынап, олардың қорғаныс министрі Роберт Макнамара мен президент Линдон Б. Джонсонның Вьетнам стратегиясын жеткілікті түрде сынға алмағанын көрсетеді. Кітап Макнамара мен Джонсонның штабын, Біріккен штабтар басшыларын және басқа да жоғары әскери шенді офицерлерді, олардың Вьетконгтың көтерілісін басу немесе Солтүстік Вьетнам армиясын толық жеңу үшін тиімді әрекет жоспарын ұсына алмауына талдау жасайды. Макмастер сондай-ақ "нық қадам" көрсету немесе "хабарлау" мақсатымен жасалған әскери әрекеттердің неге нақты, шатастыратын және қайшылықты әскери мақсаттарға жетуге тырысқанда сәтсіз аяқталғанын түсіндіреді. Бұл кітап Пентагон ортасында көп оқылған және әскери оқу тізіміне енгізілген.
Әскери мансап
Макмастердің бірінші тапсырмасы Форт-Худтағы 2-ші бронетанкті дивизияға жіберілді, онда ол 1-ші батальонның 66-шы бронетанкті полкінде әртүрлі взводтық және роталық деңгейдегі басшылық қызметтер атқарды. 1989 жылы ол Германияның Бамберг қаласындағы Уорнер казармасындағы 2-ші бронеатқыштар полкіне тағайындалды, онда 1992 жылға дейін қызмет етті, соның ішінде "Шөл дауылы" операциясына қатысты. 1991 жылғы Перс шығанағы соғысы кезінде Макмастер 73-ші Истинг шайқасында 2-ші бронеатқыштар полкінің "Бүркіт" жасағының капитаны болды. Сол шайқаста, қарсылас күштен айтарлықтай кем болғанымен және Макмастердің жетекші танкысы жер бедерінің төмендігінен өтетін кезде күтпеген жерден жауға тап болғанда, оның тоғыз танкысы 23 минут ішінде бірде-бір шығынсыз 28 ирактық Республикалық гвардия танкысын жойды. Макмастер "Күміс жұлдыз" орденімен марапатталды. Бұл атақты шайқас "Шөл дауылы" операциясы туралы бірнеше кітаптарда сипатталған және АҚШ армиясының оқу-жаттығуларында жиі айтылады. Ол сондай-ақ Том Клэнсидің 1994 жылғы танымал ғылыми-популярлық кітабы "Қарулы атқыштар" ("Armored Cav") кітабында талқыланды. Макмастер 1994-1996 жылдары Вест-Пойнтта әскери тарихтан профессор болып жұмыс істеді, онда ол өзі қатысқан шайқастарды оқытты. 1999 жылы АҚШ Армиясының Командалық және штабтық колледжін бітірді. Макмастер 1999 жылдан 2002 жылға дейін 1-ші эскадрильяның 4-ші кавалерия полкіне қолбасшылық етті, содан кейін АҚШ Орталық командасының (USCENTCOM) штабында бірқатар лауазымдарды, соның ішінде Ирактағы жоспарлау және операциялар саласындағы жұмыстарды атқарды. Келесі қызметінде, подполковник, кейіннен полковник ретінде Макмастер USCENTCOM штабында генерал-лейтенант Джон Абизайдтың орынбасарының жетекшісі болып жұмыс істеді. Абизайд төрт жұлдызды атаққа ие болып, Орталық команданың басшысы болған кезде, Макмастер Команданың кеңесші тобының (CAG) директоры болып тағайындалды, ол команданың "ақыл-ой орталығы" деп сипатталды. 2003 жылы Макмастер Стэнфорд университетінің Гувер институтында Армия соғыс колледжінің ғылыми-зерттеу стипендиясын аяқтады. 2004 жылы 3-ші бронеатқыштар полкіне (3-ші АКР) басшылық етуге тағайындалды. Макмастер командалық міндетін алғаннан кейін көп ұзамай полк Иракқа екінші рет аттанды және Тал-Афар қаласын бақылауға міндеттелді. Бұл миссия қыркүйек айында "Құқықтарды қалпына келтіру" операциясымен және қаланың көтерілісшілердің бекіністерін талқандаумен аяқталды. Президент Джордж Буш бұл жетістікті жоғары бағалады, ал PBS телеарнасы 2006 жылдың ақпан айында Макмастермен сұхбаттасқан деректі фильмді көрсетті. CBS телеарнасының "60 минут" бағдарламасы шілде айында ұқсас репортаж жариялады, ал операция 2006 жылғы 10 сәуірде жарық көрген The New Yorker журналында мақаланың тақырыбы болды. Автор Тим Харфорд 3-ші АКР қолданған жаңа тактикалар ирактық көтерілісін жеңудегі алғашқы табысқа әкелгенін жазды. 2005 жылға дейін тактикалар қауіпті қалалық аймақтардан тек патрульдеу үшін шығуды және АҚШ күштерінің әр түнде өздерінің базаларына оралуын қамтыды. Бұл патрульдер көтерілісті тоқтатуда тиімді болмады, себебі жергілікті ирактықтар, кек қайтарғандықтан қорқып, АҚШ күштеріне оларды анықтауда көмектеспеді. Макмастер өз әскерлерін Тал-Афарға тұрақты түрде орналастырды, және жергілікті халық олардың түнде шегінбейтініне көз жеткізгеннен кейін, азаматтар көтерілісшілер туралы ақпарат беруді бастады, бұл АҚШ күштеріне оларды анықтап жоюға мүмкіндік берді. Тал-Афардағы көтеріліске қарсы күресте Макмастердің жетістіктері туралы естігеннен кейін вице-президент Дик Чейни Макмастерді Ирактағы жағдай туралы жеке баяндама беруге және американдық стратегияға қандай өзгерістер енгізу керектігін бағалауға шақырды. Макмастер 2006 жылдың 29 маусымында 3-ші АКР командасын тапсырды және Лондондағы Халықаралық стратегиялық зерттеулер институтына аға ғылыми қызметкер ретінде жұмысқа орналасты, оның міндеті "көпұлттық ынтымақтастықты жақсарту және контрөңкейіс, терроризмге қарсы күрес және мемлекет құру салаларында саяси-әскери интеграцияны дамыту мүмкіндіктерін анықтау үшін зерттеулер жүргізу" және "терроризмге қарсы күрестің жақсы тактикасын" әзірлеу болды. 2007 жылдың тамызынан 2008 жылдың тамызына дейін Макмастер генерал Дэвид Петреуске қарсы көтеріліс операциялары бойынша кеңес беретін офицерлердің элиталық тобының құрамында болды, Петреус Армияның Қарсы көтеріліс нұсқаулығын қайта қарауға басшылық еткен кезде. Петреус және оның командасының көп бөлігі сол кезде Форт-Левенвортта орналасқан, бірақ аға команда мүшесі Джон Наглдың сөзіне сәйкес, Макмастер қашықтан жұмыс істеді. Армия офицердің таңдалу себебі жария етілмейді, бірақ Макмастердің бастапқыда таңдалмауына қатысты көптеген БАҚ хабарламалары жарияланды. 2007 жылдың соңында Армия министрі Пит Герен Петреуске Ирактан оралып, үміткерлерді бағалау комиссиясын басқаруды сұрады, бұл арқылы жауынгерлік оқиғаларда үздік көрсеткендерге жоғарылау мүмкіндігі берілді, нәтижесінде Макмастер және басқа да инновациялық ойлаушы полковниктер таңдалды. 2008 жылдың тамызында Макмастер Армияның мүмкіндіктерін интеграциялау орталығындағы (ARCIC) Концепцияны дамыту және эксперименттеу директоры (кейін Концепцияны дамыту және оқу деп өзгертілді) лауазымына тағайындалды. Бұл қызметінде ол Армияның келесі 10-20 жылға бағыт беру үшін нұсқаулықтарды дайындауға қатысты. 2009 жылдың 29 маусымында ол полковник атағына көтерілді. 1984 жылғы Вест-Пойнт түлектерінің 978 мүшесінің арасында Макмастер генерал-офицер атағына ие болған екінші адам болды. 2010 жылдың шілдесінде ол Ауғанстанның Кабул қаласындағы ISAF (Халықаралық қауіпсіздік көмектесу күштері) штабында жоспарлау жөніндегі командирдің орынбасары болып тағайындалды. Макмастер 2012 жылдың 23 қаңтарында генерал-майор атағына ұсынылып, Армияның маневрлік орталығының командирі болып тағайындалды. 2014 жылдың ақпанында Қорғаныс министрі Чак Хейгел Макмастерді генерал-лейтенант атағына ұсынды. 2014 жылдың шілдесінде Макмастер үшінші жұлдызын иеленді және АҚШ Армиясының Оқу және доктриналық командасының орынбасар басшысы және TRADOC-тың ARCIC директоры болып қызметін бастады. Ол саяси салаға көшкенге дейін үш жыл осы лауазымда болды. Макмастер 2014 жылдың сәуір айында Times журналының "әлемдегі 100 ең ықпалды адамдар" тізіміне енді. Ол зейнеткер генерал Дэвид Барноның жазған мақаласында "болашақ АҚШ армиясының архитектор" деп мақталып, Барно 2003-2005 жылдары Ауғанстандағы АҚШ және одақтас күштеріне басшылық еткен. Барно "генерал-майор Герберт Реймонд Макмастер 21 ғасыр армиясының ең көрнекті соғыс ойшылы болуы мүмкін" деп жазды, Макмастердің "әсерлі командалық қабілеттері мен Ирактың екінші соғысындағы беймәлім ерліктеріне" тоқталып өтті. Барно сондай-ақ "жақында үшінші жұлдызын алған H.R. жүйеге қарсы шығып, жоғары шендерге көтерілген сирек сарбаз" деп жазды. Макмастер 2018 жылдың 22 наурызында Президент Трамптың Ұлттық қауіпсіздік жөніндегі кеңесшісі қызметінен кеткеннен кейін Армиядан зейнетке шығу туралы өтініш берді, "осы жазда" қызметтен босатылуын сұрады.
Ұлттық қауіпсіздік кеңесшісі
2017 жылдың 20 ақпанында АҚШ президенті Дональд Трамп 13 ақпанда Майкл Т. Флинннің отставкасынан кейін Макмастерді Ұлттық қауіпсіздік кеңесшісі лауазымына ұсынды. Ол кезде Макмастер "ұлттық қауіпсіздік жөніндегі кеңесші қызметін атқарып жатқанда әрекеттегі қызметте қалуды" ниет еткенін айтқан. 2017 жылы Макмастер Вирджинияда Бильдерберг тобының кездесуіне қатысты. Макмастер әрекеттегі қызметте қалуды көздегендіктен, оның Ұлттық қауіпсіздік кеңесшісінің міндеттері мен жауапкершілігін ресми түрде қабылдауы үшін АҚШ Сенатының дауысы қажет болды; генерал-лейтенанттар мен генералдар өздерінің шені мен тағайындамаларын Сенаттың бекітуін қажет етеді. 2017 жылдың 6 наурызында Сенаттың Қарулы Күштер комитеті 23–2 дауыспен Макмастерді Ұлттық қауіпсіздік кеңесшісі лауазымында генерал-лейтенант шеніне қайта тағайындауды толық Сенатқа ұсынды. Комитет ұсынысы 7 наурызда Сенатқа жіберілді, ал толық Сенат 2017 жылдың 15 наурызында 86–10 дауыспен Макмастерді бекітті. Тамыз айының басында Макмастер Ұлттық қауіпсіздік кеңесінің бірнеше қызметкерін жұмыстан босатып, кейбір тараптар бұл "жамандау науқаны" деп бағалады. Ақ үйдің шенеуніктері мен журналистер Стив Бэннонның осы шабуылдарды ұйымдастырғанын күдіктенді. Адвокат Майк Чернович, радио жүргізушісі Алекс Джонс және Breitbart News Макмастерге қарсы науқанды белсенді түрде насихаттағандардың қатарында болды; Черновичтің науқанға арналған веб-сайтында Макмастерді бейнелейтін мультфильм де жарияланған, оны Антидефамация лигасы (ADL) антисемиттік деп атады. Сонымен қатар, Қауіпсіздік саясаты орталығы Макмастерді жеткілікті консервативті емес және Трамптың бағытын қолдамайтындықтан сынға алды. Макмастерге қарсы науқан әкімшіліктің шенеуніктерінен наразылық тудырды, сондай-ақ Трамптың Макмастерге деген сенімін білдіретін мәлімдеме жасалды. Хабарларға сәйкес, Макмастер 2017 жылдың шілдесінде Трампты "ақымақ" деп атаған, бірақ Ұлттық қауіпсіздік кеңесінің өкілі "кешкі асқа қатысушылар генерал Макмастердің оған анонимді дереккөздерден келген сөздерді айтқанын жоққа шығарды. Бұл жалған сөздер генерал Макмастердің нақты көзқарастарына мүлдем қайшы келеді" деді. 2018 жылдың ақпан айында Макмастер Ресейдің 2016 жылғы президенттік сайлауға араласқаны "күдіксіз факт" екенін мәлімдеді. Макмастер, федералдық қазылар алқасы оннан астам ресейліктерді араласуына байланысты айыптағаннан кейін, Мюнхендегі қауіпсіздік конференциясында халықаралық аудиторияға, соның ішінде бірнеше ресейлік шенеуніктерге сөз сөйледі.
Жұмыстан босату және зейнеткерлікке шығу
2018 жылдың 15 наурызында Трамптың Макмастерді кейінірек, белгісіз күні лауазымынан босатуға шешім қабылдағаны хабарланды. Ақ үйдің баспасөз хатшысы Сара Хакаби Сандерс Twitter-де бұл хабарды жоққа шығарып, Ұлттық қауіпсіздік кеңесінде ешқандай өзгеріс болмағанын мәлімдеді. 2018 жылдың 22 наурызында Макмастер Трамппен туындаған келіспеушіліктер мен маңызды сыртқы саясат стратегиялары бойынша даулардан кейін Ұлттық қауіпсіздік кеңесшісі лауазымынан кетті, оның ішінде әкімшіліктің Иран, Ресей және Солтүстік Кореяға қатысты ұстанымы да бар еді. Ол жасаған мәлімдемесінде алдағы бірнеше айда әскери қызметтен зейнетке шығуды жоспарлап отырғанын айтты. Бірақ Макмастер ұсынылған лауазымдарды қабылдауға құлық танытпады. Трамп Макмастердің орнына АҚШ-тың БҰҰ-дағы бұрынғы елшісі Джон Болтонды тағайындағанын жариялады. Тиллерсонды жұмыстан босату сияқты, Трамп алғаш рет Макмастердің әкімшіліктен кетуі туралы ашық түрде Twitter-де хабарлады. Макмастердің зейнетке шығу салтанаты 2018 жылдың 18 мамырында өтті. Ол Майер-Хендерсон залындағы бірлескен базада өткізілді және оған армия штабының бастығы генерал Марк А. Милли төрағалық етті. Макмастер алған наградалардың арасында Армияның ерекше қызметі медалі үшін үшінші сыйлық та болды.
Әскери қызметтен кейінгі мансап
2018 жылдың қыркүйегінде Макмастер Стэнфорд университетінің Халықаралық зерттеулер жөніндегі Фриман Спогли институтында Бернард және Сюзан Ляуто атындағы қонақ зерттеуші ретінде жұмыс істей бастады. Ол Стэнфордтың Гувер институтында Фуад және Мишель Аджами аға стипендиясына тағайындалды және 2018 жылдың 1 қыркүйегінен бастап Стэнфордтың Бизнес мектебінде менеджмент оқытушысы болып қызмет етеді, бұл туралы аталған мекеме сол жылдың 2 шілдесінде хабарлаған болатын. Макмастер Атлантик Кеңесінің директорлар кеңесінің мүшесі, ал 2019 жылы Американың рухы (Spirit of America) кеңесшілер кеңесінің мүшесі болды, бұл 501(c)(3) ұйымы АҚШ әскери қызметін атқарушыларын қолдайды. 2020 жылы Макмастер Zoom Video Communications компаниясының басқарма мүшесі және Mischler Financial Group Inc. компаниясының кеңесшісі болды. Ол Ergo компаниясының Flashpoints форумының төрағасы. 2021 жылы Макмастер Шілд Капитал венчурлық қорының Ұлттық қауіпсіздік кеңесіне аға кеңесші болып қосылды. 2021 жылдың қыркүйегінде Макмастер геосаяси барлау корпорациясы Edgybees компаниясының кеңесшілер кеңесіне кірді. 2021 жылдың соңында ол жасанды интеллект корпорациясы C3 AI компаниясының кеңесшілер кеңесіне қосылды. 2022 жылдың қаңтарында ол Strider Technologies компаниясының кеңесшілер кеңесіне кірді, бұл компания Қытаймен стратегиялық бәсекелестікке қатысты экономикалық мемлекеттік тәуекелдерге бағытталған бағдарламалық қамтамасыз етумен айналысады. 2021 жылы Макмастер Аризона мемлекеттік университетінің Ең қоғамдық профессор атағына ие болды, онда ол ұлттық қауіпсіздік және қорғаныс мәселелері бойынша сарапшы ретінде қызмет етеді. Сондай-ақ Аризона мемлекеттік университетінің қонақ лекторы ретінде студенттерге жетекшілік етеді және кеңес береді, сондай-ақ ұлттық қауіпсіздік және қорғаныс саласындағы арнайы іс-шараларды ұйымдастырады, Аризона мемлекеттік университетінің бәсекеге қабілетті мемлекеттік саясаттағы жетекшілігін нығайтады. 2021 жылдың қыркүйегінде Макмастерді Джо Байден USMA-ның Қонақтар кеңесінен Трамп тағайындағандарды әскери тазалаудың бөлігі ретінде алып тастады, бұл үш әскер түрінің Қонақтар кеңесіндегі 18 адамға дейін жетті. Бұл шешімді Президенттік аппарат басқармасының директоры Кэти Рассел жүзеге асырды. Heritage Foundation бұл тазалауды айыптады, сол кезде 18 адамның кейбіреулері президенттің шешімін сотқа шағымдануы мүмкін деп есептелді. Ақ үйдің баспасөз хатшысы Джен Псаки Байден әкімшілігінің "кеңес мүшелерінің "қызмет етуге лайықты" және президенттің құндылықтарымен сәйкес келуін қамтамасыз етуге тырысқанын" мәлімдеді.
Жасалған сәндік белгілер
АҚШ әскери марапаттары Армияның ерекше қызмет медалі екі емен жапырағымен Күміс Жұлдыз Қорғаныс жоғары қызмет медалі Мереке Легионы емен жапырағымен Қола Жұлдыз медалі Қызғылт Жүрек медалі емен жапырағымен Қорғаныс Мерекелік қызмет медалі емен жапырағымен Мерекелік қызмет медалі төрт емен жапырағымен Бірлескен қызмет мақтау медалі Армия мақтау медалі үш емен жапырағымен Армия жетістіктері медалі үш емен жапырағымен Батыл бірлік сыйлығы АҚШ қызмет (науқан) медальдары және қызмет және оқу ленталары Ұлттық қорғаныс қызмет медалі бір қызмет жұлдызымен Оңтүстік-Батыс Азия қызмет медалі үш қызмет жұлдызымен Ауғанстан науқаны медалі Ирак науқаны медалі үш қызмет жұлдызымен Терроризмге қарсы жаһандық соғыс экспедициялық медалі Терроризмге қарсы жаһандық соғыс қызмет медалі Гуманитарлық қызмет медалі Армия қызметі лентасы Армия шетелдегі қызмет лентасы қоладан жасалған 4 сыйлық нөмірімен Шет елдік ордендер НАТО медалі Кувейтті азат ету медалі (Сауд Арабиясы) Кувейтті азат ету медалі (Кувейт) АҚШ белгілері, таңбалары және ленталары Жауынгерлік қимыл белгісі Негізгі парашютші белгісі Рейнджер лентасы 3-ші брондалған кавалерия полкінің ерекше бірлік белгісі 3-ші брондалған кавалерия полкінің жауынгерлік қызмет белгісі 10 Шетелдегі қызмет таспасы АҚШ ордендері Спер кавалериялық шапкасы және шпорлары (алтын)
U. S. badges, patches and tabs Combat Action Badge Basic Parachutist Badge Ranger tab 3d Armored Cavalry Regiment Distinctive Unit Insignia 3d Armored Cavalry Regiment Combat Service Identification Badge 10 Overseas Service BarsU. S. orders Order of the Spur Cavalry Hat and Spurs (Gold)