Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Трифенилметил радикал (көбінесе тритил радикал деп қысқартылады) — (C6H5)3C формуласына ие органикалық қосылыс. Ол - тұрақты радикал. Органикалық химияда ең алғаш сипатталған радикал осы. Тритил радикалының қолжетімділігі арқасында, ол кеңінен зерттелген.
The triphenylmethyl radical (often shorted to trityl radical) is an organic compound with the formula (C6H5)3C. It is a persistent radical. It was the first radical ever to be described in organic chemistry. Because of its accessibility, the trityl radical has been heavily exploited.
Дайындалуы және қасиеттері
Оны трифенилметилхлоридтің 1 бензол немесе диэтил эфирдегі күміс немесе мырыш сияқты металлмен гомолизі арқылы дайындауға болады. 2-радикал 3-киноидты димермен (Гомберг димері) химиялық тепе-теңдікте болады. Бензолда радикалдың концентрациясы 2% құрайды. Радикалды қамтитын ерітінділер сары түсті болады; ерітінді температурасы көтерілген кезде, сары түс тепе-теңдік радикалдың пайдасына қарай (Ле Шателье принципіне сәйкес) күшейе түседі. Ауаға түскенде радикал тез тотығып пероксидке айналады, ал ерітіндінің түсі сарыдан түссiзге өзгереді. Сондай-ақ, радикал йодпен трифенилметил йодидін түзетіп әрекеттеседі. Тритил радикалы киноидты димерді құраса, тиісті алмастыру схемасы бар оның туындылары гексафенилэтан құрылымындағы димерлерді құрайды. Рентгендік зерттеулер гексакис(3,5-ди-т-бутилфенил)этан үшін байланыс ұзындығы 1,67 Å екенін көрсетеді. Теориялық есептеулердің жоғары деңгейде жүргізілуі, ван дер Ваальс тартымдылығының т-бутил топтары арасында, алмастырылмаған молекулада жоқ потенциалдық минимумды құрайтынын көрсетеді. Басқа туындылар да киноидты димер ретінде хабарланған.
It can be prepared by homolysis of triphenylmethyl chloride 1 by a metal like silver or zinc in benzene or diethyl ether. The radical 2 forms a chemical equilibrium with the quinoid type dimer 3 (Gomberg's dimer). In benzene the concentration of the radical is 2%. Solutions containing the radical are yellow; when the temperature of the solution is raised, the yellow color becomes more intense as the equilibrium is shifted in favor of the radical (in accordance with Le Chatelier's principle). When exposed to air, the radical rapidly oxidizes to the peroxide, and the color of the solution changes from yellow to colorless. Likewise, the radical reacts with iodine to triphenylmethyl iodide. While the trityl radical forms a quinoid dimer, derivatives thereof with the appropriate substitution pattern do form dimers with a hexaphenylethane structure. X ray studies give a bond length of 1.67 Å for hexakis(3,5 di t butylphenyl)ethane. Theoretical calculations on a very high level of theory indicate that van der Waals attraction between the tert butyl groups create a potential minimum that is absent in the unsubstituted molecule. Other derivatives have been reported as the quinoid dimer
Тарих
Радикалды 1900 жылы Мичиган университетінде Мозес Гомберг ашқан. Ол Вурц реакциясында трифенилметилхлорид пен цинкті бензолда қолданып гексафенилэтан дайындауға тырысты және нәтиже йод пен оттегіге реакциясы бойынша күтілгеннен гөрі әлдеқайда белсенді екенін анықтады. Ашқан құрылымы ЭСР спектроскопиясын дамытуда пайдаланылды және оның дұрыстығы расталды. Димердің дұрыс киноидтық құрылымы 1904 жылы ұсынылған, бірақ ғылыми қауым көп ұзамай гексафенилэтанға қатысты осы құрылымды қабылдамай, бас тартты (4). Кейіннен 1968 жылы Амстердамның Vrije Университетінің зерттеушілері протондық ЯМР деректерін жариялағанда, ол қайта ашылды.
The radical was discovered by Moses Gomberg in 1900 at the University of Michigan. He tried to prepare hexaphenylethane from triphenylmethyl chloride and zinc in benzene in a Wurtz reaction and found that the product, based on its behaviour towards iodine and oxygen, was far more reactive than anticipated. The discovered structure was used in the development of ESR spectroscopy and confirmed by it. The correct quinoid structure for the dimer was suggested as early as 1904 but this structure was soon after abandoned by the scientific community in favor of hexaphenylethane (4). It subsequently took until 1968 for its rediscovery when researchers at the Vrije Universiteit Amsterdam published proton NMR data.