Кіріспе

Алжир Африкадағы ең үлкен ел және шамамен 46 278 751 тұрғыны бар. Алжирде барлық алжирлік азаматтарға қолжетімді және тегін мемлекеттік денсаулық сақтау жүйесі бар. Мемлекеттік денсаулық сақтау жүйесі Алжир үкіметімен қаржыландырылады. Алжирдің жас халқына байланысты, саясат ауруханаларға қарағанда профилактикалық денсаулық сақтау мен клиникаларды басымдыққа қояды. Осы саясатты сақтау үшін үкімет қарқынды иммунизация бағдарламасын және Алжирдің барлық азаматтарына ауруханаға жатқызу, дәрі-дәрмек және амбулаториялық көмек тегін қамтамасыз ететін саясатты қолдайды. Алжир 1962 жылдың 8 қарашасында Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымына мүше болды. Адам құқықтарын өлшеу бастамасы Алжирдің табыс деңгейіне қарай денсаулыққа құқығының 83,8% орындалып жатқанын анықтады. Балалардың денсаулығына қатысты құқығы бойынша Алжир қазіргі табысына сәйкес 93,7% көрсеткіштерге жетеді. Алжирдің денсаулық сақтау жүйесі бұрын өте шағын болды, ол 33 000 адамға 1 дәрігер, барлығы 300 дәрігер және 40 000 адамға 1 оқытылған фельдшерден тұратын. Ел денсаулық сақтау саласындағы саясаттары мен жүйелерінде маңызды өзгерістер мен жетістіктерге қол жеткізді. 1975 жылдан бастап Алжир үкіметі тегін ұлттық денсаулық сақтау жүйесін енгізді. Алжирдің барлық азаматтары үшін ауруханада емдеу, дәрі-дәрмек және амбулаториялық көмек тегін болды. Ұлттық медициналық сақтандыру жүйесі халықтың 90% қамтиды. Алжир үкіметі қымбат ауруханаларға емес, мемлекеттік басқарудағы кеңейтілген денсаулық сақтау орталықтары мен клиникаларына инвестиция салуды шешті. Денсаулық сақтау мекемелері мен медициналық жабдықтардың көлемі жергілікті халықтың санына байланысты өзгереді. Шалап жерлерде көбінесе қарапайым медициналық қызметтерге қол жеткізіледі. Жеке медициналық көмек өте шектеулі, себебі олардың қызметтері мемлекеттік денсаулық сақтау жүйесімен қамтылмайды және тек аз ғана алжирліктер өздерінің медициналық емделулері үшін өз қаражатынан төлей алады. Ауылдық жерлердегі кедейлікке байланысты отбасылардың негізгі азық-түлікке қол жеткізуі қиын. 1986 жылдан бері Біріккен Ұлттар Ұйымының Әлемдік азық-түлік бағдарламасы (ААБ) Алжирдегі мұқтаж адамдарға азық-түлікпен қамтамасыз етуге көмектесіп келеді. ААБ-ның азық-түлік көмегінің мақсаты отбасылар мен көмекке мұқтаж адамдарға негізгі азық-түлік және тамақтану қажеттіліктерін қанағаттандыруға көмектесу болып табылады. Құрғақ азық-түлік жиынтығында дәнді дақылдар (бидай ұны, күріш және арпа), бұршақтар (бұршақ, фасоль және нұт), қант, өсімдік майы және аралас тағамдар бар. Біріккен Ұлттар Ұйымының ААБ Алжирдегі бағдарламасы 2013 жылдың 1 қаңтарынан 2015 жылдың 31 желтоқсанына дейін жалпы бюджеті 66 миллион АҚШ долларына бағаланған. ААБ жеткіліксіз қаржыландыруға байланысты нашар тамақтануды алдын алу және емдеу үшін қажетті өнімдерді табуда қиындықтарға тап болып отыр.

Өмір сүру ұзақтығы

Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының мәліметтері бойынша, Алжирде ер адамдардың өмір сүру ұзақтығы 70,3 жылды, ал әйелдердің өмір сүру ұзақтығы 73,5 жылды құрады, ал жалпы өмір сүру ұзақтығы 71,8 жылға тең. Бұл Алжирді әлемдік өмір сүру ұзақтығы рейтингінде 103-орынға қойды. 2020 жылы Алжирде өмір сүру ұзақтығы артты, ер адамдардың өмір сүру ұзақтығы 76,95 жылға, ал әйелдердің өмір сүру ұзақтығы 77,96 жылға жетті. Жалпы өмір сүру ұзақтығы 76,59 жылды құрады.

Темекі шегу

Алжирде темекі шегуден туындаған ауыр аурулар салдарынан күн сайын 45 адам қайтыс болады, деп мәлімдеді Алжир пневмофизиология қоғамының президенті, Мустафа Паша ауруханасындағы профессор Салим Нафти. Темекі тарту 25 түрлі ауыр аурудың басты себебі болып табылады, олардың 90 пайызы – қатерлі ісіктер. Жыл сайын 8700-ден астам адам темекіге байланысты аурулардан көз жұмады. 14 200-ден астам бала мен 3 224 000-нан астам ересек адам күн сайын темекі тартады. Алжир заңнамасында темекі сату және таратуға қатысты заңдар жеткіліксіз деуге болады, сондай-ақ оларды іске асыру да нашар. 2010 жылы еркектер арасындағы өлімнің 11,2 пайызы және әйелдер арасындағы өлімнің 1,3 пайызы темекі шегумен байланысты болды. Алжирдегі балалардың арасында темекі тарту орташа кірісті елдердегі орташа көрсеткіштен 18 пайызға артық.

Аурулар

Алжирде қант диабеті кең таралған, күрделі денсаулық мәселесіне айналды. Алжирде қант диабеті 1990 жылы 6,8%-дан, 2003 жылы 8,9%-дан, 2005 жылы 12,29%-дан, 2010 жылы 13,8%-ға дейін өсті. Қазіргі кезде 2016 жылы 10,5% құрайды, оның ішінде еркектерде 10,2%, әйелдерде 10,7%. 2014 жылы Алжирде 1,6 миллионнан астам адам қант диабетімен ауырды, оның ішінде 14 044 ересек адам қайтыс болды. (Халықаралық диабет федерациясы) Бұл ауру ең көп 35–70 жас аралығындағы адамдарда кездеседі, олар жұмысқа қабілетті халықтың үлкен бөлігін құрайды. Алжирде қант диабетінің жылдам таралуының басты себептерінің бірі – дәстүрлі өмір салтынан батыстыққа қарай өзгеруі.