Нейхаус: Тарихы мен қамалдары

Кіріспе

Neuhaus an der Oste (Жоғары неміс тілінде, Төменгі саксон тілінде: Neehuus) – Германиядағы Төменгі Саксония жеріндегі Куксхавен ауданының муниципалитеті.

Тарих

Қазіргі Нойхаус ауданы 1180 жылы құрылған Бремен князь-архиепископтығына қарасты. 1371 жылы Вёрдеде князь-архиепископ Альберт II-нің билігіндегі сот орындаушысы Ау өзенінің аузында, қазіргі Нойхаус тұсында Сликборх бекінісін салды. Бұл бекініс Кехдинген жеріне билік жүргізу және көршілес Саксония-Лауенбургтің Хадельн жеріне ықпал ету үшін қажет болды. 1387 жылы Хадельн және Кехдингеннің еркін шаруалары өздерінің тәуелсіздігіне қауіп төндіргендіктен Сликборх бекінісін бұзды. 1404 жылы князь-архиепископ Отто II Ау өзенінің оң жағалауында жаңа бекініс салды, ол кейін "dat Nygehus" (жаңа үй) деп аталды және осы жердің атауына айналды. Бірақ 1420 жылы шаруалар осы бекіністі де қиратты. 1423 жылы көршілес елді мекендердің шаруалары жаңа бекініске қарсы одақ құрды. 1435 жылы князь-архиепископ Балдуин II жаңа бекініс салуды тапсырды, бірақ оның алдыңғысы тағы бір бекініс салмаймын деп уәде берген еді. Хадельн, Кехдинген және Вурстен шаруалары 15-16 ғасырларда бірнеше рет бекініске шабуыл жасады. Князь-архиепископ Кристофер Шымкенттік кезінде бірқатар ауылдар көршілес Саксония-Лауенбургтың Хадельн жеріне қосылуға тырысты. Бұл Кристофер мен Саксония-Лауенбург герцогы Магнус I арасында соғысқа әкеп соқты. Алайда Кристофер сепаратистерді жеңіп, 1516 жылы Магнус пен Кристофер ауылдардың соғысқа дейінгі жағдайын сақтап қалу туралы келісімге келді. Бірақ герцог Магнус келісімді бұзып, князь-архиепископтықтың ауылдарын, соның ішінде Нойхаустағы бекіністі қиратты. Бекініс жақын уақытта қайта жаңартылды, бірақ 1540 жылы Кристофер Шымкенттік оны барлық кірістерімен бірге Иоганн фон Мюнхгаузенге 4000 алтын гильдерге берді. 1544 жылы князь-архиепископтықтың өкілдері Кристофердің ысырапшылдығын тоқтату үшін, бекіністі қайта сатып алу үшін қосымша салық салуға келісті. 9 маусым 1547 жылы Смалькальдия соғысындағы протестант әскерлерінің басшысы граф Альбрехт фон Мансфельд бекіністі басып алды. Осы кезде тұрғындар лютеран дінін қабылдады, бұл князь-архиепископ Кристофердің келісімдерді бұзуына және оның конституциясына қарсы әрекет етуіне наразылықтың бір түрі болды. Бірақ 1548 жылы князь-архиепископтық әскерлері бекіністі қайта басып алды, ол енді билеушінің маңызды бекінісіне айналды. Нойхауста және оның айналасында, Белум, Бюлькау, Каденберге, Геверсдорф, Кехдингбрук (қазіргі Белумның бір бөлігі), Оберндорф және Опплен (қазіргі Уингсттің бір бөлігі) приходтарында князь-архиепископты білдіретін сот орындаушысы (алғашқыда, кейін Амтман және соңында Дрост) тағайындалды. 1628-1630 жылдардағы Лигалық оккупация кезінде, Отыз жылдық соғыс барысында Нойхаустағы тұрғындар қайта католикке айналдыру әрекеттерінен зардап шекті. Соғыс 1648 жылы Вестфалия бейбіт шартымен аяқталды, осы шарт бойынша шіркеулік князь-архиепископтық Бремен герцогтығына айналды, оны алғашқыда швед тәжі жеке басқарып, 1712-1715 жылдардағы Даниялық оккупация тоқтатылып, 1715 жылдан бастап Гановер үйі басқарды. 18 ғасырда бекініс тоқырап, қирады. Бүгінде оның бұрынғы орны төбешікпен белгіленген, қазір оны соғыс ескерткіші орналасқан Schlosspark (сарай паркі) алып жатыр. 1807 жылы Вестфалия корольдігі герцогтықты аннексиялады, ал 1810 жылы Франция оны аннексиялады. 1813 жылы герцогтық Гановердің электоратына қайтарылды, ол 1814 жылы Гановер корольдігіне жайылғаннан кейін герцогтықты нақты одаққа енгізді және герцогтық аумағы, соның ішінде Нойхаус, 1823 жылы құрылған Гановердің Штаде аймағының бір бөлігі болды.

The area of today's Neuhaus belonged to the Prince Archbishopric of Bremen, established in 1180. In 1371 Prince Archbishop Albert II's bailiff in Vörde erected the fortress Slikborch near today's Neuhaus at the mouth of the river Aue into the Oste, shortly before it empties into the Elbe, as a stronghold to wield power over the Land of Kehdingen and to gain a stake in the neighbouring Saxe Lauenburgian exclave Land of Hadeln. In 1387 the free peasants from Hadeln and Kehdingen demolished the fortress Slikborch as a threat to their autonomy. In 1404 Prince Archbishop Otto II erected a new fortress on the right bank of the Aue, then named "dat Nygehus" (the new house), becoming the eponym for the place. However, the peasants again also destroyed this fortress in 1420. The peasants of the neighbouring municipalities forged an alliance against a new fortress in 1423. In 1435 Prince Archbishop Baldwin II commissioned the construction of a new fortress now called castle or mansion, although his pre predecessor had pledged not to erect another fortress. Peasants of Hadeln, Kehdingen, and Wursten attacked the fortress several times in the 15th and 16th century. Under Prince Archbishop Christopher the Spendthrift a number of villages tried to separate from the Prince Archbishopric of Bremen in favour of neighbouring Saxe Lauenburgian Hadeln. This resulted in a war between Christopher and Duke Magnus I of Saxe Lauenburg. However, Christopher successfully suppressed the separatists and Magnus and Christopher confirmed the status quo ante bellum of the villages by a treaty in 1516. Duke Magnus, however, broke the contract and ravaged villages in the prince archbishopric, including the fortress in Neuhaus. The castle was soon restored but around 1540 Christopher the Spendthrift pawned it with all its dues to levy to Johann von Münchhausen for 4,000 gold guilders. In 1544 the estates of the prince archbishopric agreed to levy an extra tax to redeem the pawns in return for Christopher's moderation of his prodigality. On 9 June 1547 Count Albrecht von Mansfeld, commander of the Protestant forces in the Smalkaldic War, captured the fortress. By this time the inhabitants adopted Lutheranism, also as a form of opposition against the spendthrift Prince Archbishop Christopher, who broke contracts with the estates of the prince archbishopric and acted against its constitution. However, in 1548 prince archiepiscopal troops reconquered the castle, which now served as an important outpost of the ruler. A bailiff (first in link=no, then Amtmann and at last Drost) represented the prince archbishop in Neuhaus and its environs, including the parishes of Belum, Bülkau, Cadenberge, Geversdorf, Kehdingbruch (a part of today's Belum), Oberndorf, and Oppeln (a part of today's Wingst). During the Leaguist occupation under Tilly (1628–1630) in the course of the Thirty Years' War, the inhabitants of Neuhaus suffered from attempts of re Catholicisation. The war ended by the Peace of Westphalia in 1648, by which the ecclesiastical Prince Archbishopric was transformed into the secular Duchy of Bremen, which was first ruled in personal union by the Swedish crown – interrupted by a Danish occupation (1712–1715) – and from 1715 on by the House of Hanover. In the 18th century the fortress finally fell into decay and was torn down. Today its former site is indicated by a hill, now covered by the Schlosspark (castle park) with a war memorial. In 1807 the ephemeric Kingdom of Westphalia annexed the duchy, before France annexed it in 1810. In 1813 the duchy was restored to the Electorate of Hanover, which – after its upgrade to the Kingdom of Hanover in 1814 – incorporated the duchy in a real union and the ducal territory, including Neuhaus, became part of the Hanoveran Stade Region, established in 1823.

Бұрынғы тұрғындар

Луис Роуз (1807–1888) Нойхаус а. д. Осте қаласында дүниеге келді, ал кейіннен (1850) Калифорния штатының Сан-Диего қаласындағы алғашқы еврей қоныс салушысы болды. Роуз каньоны, Роуз Крик және Роузвилл оның құрметіне аталған. Ол түрлі қоғамдық лауазымдарда қызмет етті, оның ішінде қалалық сенімділер кеңесінің төрағасы, округтік қадағалаушылар кеңесінің мүшесі, мектеп кеңесінің мүшесі, қазылар алқасының мүшесі және пошта бастығы болып жұмыс істеді.