Кіріспе

Балықтар тұқымдасы

Pholidae – шұбарқұйрықтылар (Zoarcoidei) кішітәртібіне жататын, шұбарқұйрықтылар деп аталатын теңіз сүйекті балықтардың тұқымдасы. Бұл балықтар жағалау аймағында тіршілік етеді және негізінен Тынық мұхитының солтүстігінде кездеседі, ал екі түрі Солтүстік Атлант мұхиты мен Солтүстік Мұзды мұхитта таралған.

Таксономия

Фолидалар тұқымдасы алғаш рет 1893 жылы американдық зоолог Теодор Гилл тарапынан ұсынылған. Басқа ғалымдар бұл тұқымдасты шағалалар (Perciformes) отрядының Cottoidei подотрядына кіретін Zoarcales инфаотрядына жатқызады, себебі шағалалар (Scorpaeniformes) отрядын шағалалар (Perciformes) отрядынан бөліп алғанда, бұл таксон монофилетикалық емес болып қалады.

Сипаттамалары

Фолидтер, яғни түйіршіктер, бленнидтерге ұқсас, созылған, қысыңқы денеге ие. Олардың бір жалғасқан арқа қанаты бар, оның негізі анальдық қанаттың ұзындығынан шамамен екі есе ұзын, ал арқа қанаты баснан құйрық қанатына дейін созылады. Арқа қанатында 73-100 қатайған тікендер, ал анальдық қанатында 1-3 тікен және 32-53 жұмсақ сәуле бар. Аналдық және арқа қанаттары дөңгелек құйрық қанатына жалғасады. Кейбір түрлерінде көкірек қанаттары жоқ, ал бар болған жағдайда, олар өте кішкентай болады. Жамбас қанаттары да кішкентай, егер болса, бір тікен және бір жұмсақ сәулесі бар, қарапайым құрылымды. Бір жұп мұрын тесігі бар. Денесі өте кішкентай, көруге қиын циклоид қабыршақтармен жабылған, олар шырышпен қапталған. Бастағы сезімтал каналдардың порылары сыртқа ашылады. Бүйірлік сызық қабырғалардың ортасымен өтеді және беткі нейромасттар қатарынан тұрады. Тістері кішкентай, конус тәрізді. Желбезек мембраналары кеңінен біріктірілген және истмустан бөлек. Қабырғалары жоқ. Олар сары және қоңырдан қызыл немесе жасыл түске дейін боялған, жасыру үшін бейімделген балықтар, көбінесе дақтармен, жамбаспен және жолақтармен белгіленген. Ең ірі түрі – қаламұш (Apodichthys flavidus), оның максималды жалпы ұзындығы жеткен, ал ең кішісі – Pholis nea, оның максималды жалпы ұзындығы құрайды.

Таралу, тіршілік ету ортасы және биология

Pholidae gunnels негізінен Солтүстік Тынық мұхитында, Солтүстік Американың батыс және Азияның шығыс жағалауларында таралған. Pholis туысына жататын екі түрінен басқа, олар Арктика және Солтүстік Атлант мұхиттарында кездеседі. Көбінесе тас аралық аймақта және жағалау сызығының астындағы тасты, сайып келгенде, теңіз қызылбалдықтары мен басқа да теңіз өсімдіктері өсетін жерлерде кездеседі. Олар тастардың астында және тас тоғандарында жиі жасырынады. Олардың рационы шағын қыбыршақтылар мен моллюскалардан тұрады.