Үлкен қимылдайтын тастар – табиғаттың керемет құбылысы. Бұл тастар теңдестіріліп, аз күшпен қозғалады. Геологиялық процестер мен мұздықтардың әсерінен пайда болады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үлкен, теңгерімсіз тастар
Large precariously balanced stones
Шаңғырату тастары (сондай-ақ логан тастары немесе логандар деп те аталады) – өте нәзік тепе-теңдікте тұрған үлкен тастар, сондықтан оларды аз күш қолдану арқылы шайқатуға болады. Әдетте, шаңғырату тастары – бастапқыда сфералық ауа райымен қалыптасқан және кейіннен эрозия арқылы немесе мұздықтардың кері шегінуінен қалған мұздықтардың қимылсыздықтарымен ашылған қалдықтар болып табылады. Табиғи шаңғырату тастары бүкіл әлемде кездеседі. Плиний Ескі (23–79 жж.) Харпаса маңындағы (Кария, Кіші Азия) "бір саусақпен жылжытуға болатын, бірақ бүкіл денемен итеруге төтеп бере алатын" жартас туралы жазған. Птолемей (шамамен 90–168 жж.) Гигондық жартасты "тек асфодельмен ғана жылжытуға болады және күшпен жылжыту мүмкін емес" деп сипаттаған. Ионада na clachan bràth деп аталатын тастар бар, олар жерлеу орнының ішінде, крест тұғырына орнатылған және Пеннанттың айтуынша, қабірдің тіректері болған. Жаңа Шотландиядағы Галифакс маңындағы 90-95 тонналық алып мұздық тас әлі де рычагпен шайқатылуда, бірақ 1890 жылдары Галифакс гарнизонынан келген теңізшілер тобы оны тұрақтырақ күйге келтірген, ал 1980 және 90 жылдары негізі шамадан тыс шайқалудан тозғанша, оның айналасында Кидстон көлінде парк салынған. Бұл орын бұрын танымал пикник орны болған; Виктория дәуірінде адамдар Галифакстан саяхаттап, оған көтеріліп, түскі асын жайып, үлкен тасқа отырып, жұмсақ шайқалуды сезінетін. Уэльстегі Понтипридд шаңғырату тасы друидтік тас шеңберінің ортасына орналасқан. Бозистоу Логан тасы Зеннор, Корнуолл маңындағы Пендоуэр шығанағының (кейде Пендуур шығанағы деп жазылады) басында орналасқан. Оны жергілікті қожайынның қызметкері тапқан, оның міндеті жағалауды бақылау болған. Бір кеме шығанақта сүңгіген, ал одан кейінгі іс-қимылды бақылап тұрғанда, қызметкер тасқа сүйенген. Кенеттен жел соғып, тас қозғалған, немесе "логинг" болған. Бұл тастың ең ұзын жағы шамамен 5 метр, ал ең үлкен бөлігінің айналымы шамамен 6 метр. Оның салмағы шамамен 20 тоннаға жетеді деп есептеледі. Сент-Брайд шіркеуінің жанында шаңғырату тасы тіркелген. Аңшы немесе Боарстон Айрширдегі Койлтон маңындағы Кайлдың Крейгсінің үстінде тұр. Оның салмағы шамамен 30 тоннаға жетеді және екі-үш тасқа тіреледі. Бұл жерде Уоллес тасы деп аталатын үлкен тұрған тас болған. Оңтүстік Айрширдегі Рикау көлінің жанында шаңғырату тасы табылды. Оңтүстік Айрширдегі Стрейттон округінің Солтүстік Каррик приходында, Уайт Лейздің батысына қарай шамамен төрттен бір миль жерде және Март Дайк маңында Логан Тас деп аталатын шаңғырату тасы бар. Логан Тас – сұр гранитті тас, сұр тасқа тірелген, оны бір қолмен оңай жылжытуға болады. Оның ұзындығы 1 метр, ені 1 метр, биіктігі 3 метр. Фарер аралдарындағы Эйстуройдағы Ойндарфьёрдур ауылында әйгілі екі шаңғырату тасы бар. Бұл Rinkusteinar деп аталады. Жергілікті аңыз бойынша, ескі сиқыршы екі қарақшы кемесін ауылды қорқытып, оларды тасқа айналдырып, қарғысқа ұшыратқан. Құрлықпен байланысқан тізбек тастың қозғалысын байқауды жеңілдетеді. Шотландияның Айршир ауданындағы Аучинлек еншісіндегі Лугар маңында Бело немесе Белоу Уотер өзенінің Гленмор суымен жалғасуына жақын жерде Ламаргл немесе Ламарги шаңғырату тасын кездестіруге болады. Ол екі тік тастан және 6 фут ұзындығы, 3 фут ені және 4 фут биіктігі бар көлденең тастан тұрады. Ол друидтік ескерткіш немесе каледондық батырдың қабірі ретінде қарастырылған. Бұл тас көбінесе OS карталары дұрыс емес орынды көрсеткендіктен, назардан тыс қалған; ол Гленмор суымен қосылған жерде, Ламаргл төбесінде емес, Беллоу Вотердің жанында орналасқан. Бірмадағы Кяктио пагодасы – үлкен гранитті тастың үстіне салынған діни ғибадатхана, ол да шаңғырату тасы болып табылады. Адамдар жасаған кейбір массалар да ұқсас мінез-құлықты көрсетеді (кейде қасақана емес). Мысалы, Иорданиядағы Джераш қаласындағы (бұрын "мың бағаналы қала") римдік ғибадатханалардың қираған жерлеріндегі кейбір алып бағаналар аздап жел соққанда алға-артқа қозғалады.
Rocking stones (also known as logan stones or logans) are large stones that are so finely balanced that the application of just a small force causes them to rock. Typically, rocking stones are residual corestones formed initially by spheroidal weathering and have later been exposed by erosion or glacial erratics left by retreating glaciers. Natural rocking stones are found throughout the world. Pliny the Elder (23–79) wrote about a rock near Harpasa (in Caria, Asia Minor) "that can be moved with one finger, but that also resists a push made with the whole body." Ptolemy (circa 90–168) wrote about the Gygonian rock, which he wrote "can only be moved with an asphodel and remains immovable by force." There are stones in Iona called na clachan bràth, within the precincts of a burial ground, and placed on the pedestal of a cross, and have been according to Pennant, the supports of a tomb. A massive 90 to 95 ton glacial erratic boulder near Halifax, Nova Scotia, can still be rocked with a lever, but used to move quite easily, before a band of sailors from the nearby Halifax garrison rocked it into a more stable configuration in the 1890s, and before its base was worn down by excessive rocking in the 1980s and '90s when a park was developed around it at Kidston Lake, in the Spryfield area of the municipality. It used to be a popular picnic destination; in Victorian times, people would travel from Halifax, climb upon it and spread their lunches, while enjoying the sensation of rocking gently while seated upon the huge rock. The Pontypridd Rocking Stone in Wales is set within the middle of a Druidic stone circle. Bosistow Logan Rock is at the head of Pendower Cove (sometimes written as Pendour Cove) near Zennor, Cornwall. It apparently was discovered by an employee of the lord of the local manor whose duty it was to watch the coast. A ship had been wrecked in the cove, and while watching ensuing activity, the employee leaned against a boulder. Suddenly, a gust of wind occurred, and the boulder shifted, or "logged". The longest side of this mass of stone is about 15 feet (5 m), and the circumference of its biggest end is about 20 feet (6 m). It is thought to weigh about 20 tons. A rocking stone is recorded near the site of Saint Bride's Chapel. The Witch's or Boarstone stands on top of the Craigs of Kyle near Coylton in Ayrshire. It weighs around 30 tons and rests upon two or three stones. A large standing stone known as Wallace's stone is recorded to have stood nearby. A rocking stone is found near Loch Riecawr in South Ayrshire. In the parish of North Carrick in the Straiton District in South Ayrshire, about a quarter of a mile to the west of the White Laise, and near the March Dyke, a rocking stone named the Logan Stone exists. The Logan Stone is a grey granite rock and rests on greywacke, and can easily be moved with one hand. It is 4 feet (1 m) by 4 feet (1 m), by 3 feet (1 m) high. There is a famous pair of rocking stones on the Faroese island of Eysturoy in the village of Oyndarfjørður. These are known as the Rinkusteinar. Local legend states that an old sorceress cursed two pirate ships that were menacing the village, turning them to stone. A chain connected to the mainland makes it easier to see the rock's movements. Near Lugar in the Parish of Auchinleck in Ayrshire, Scotland, is the Lamargle or Lamargee rocking stone in a hollow by the Bello or Bellow Water near its junction with the Glenmore Water from which point the name Lugar Water is applied. It is made of two vertical stones, and a horizontal stone about 6 ft long, 3 ft broad, and 4 ft high. It was regarded as a Druidic monument or the grave of a Caledonian hero. This stone has often been overlooked, as the OS maps give the wrong location; it sits beside the Bellow Water above its confluence with the Glenmore Water and not on Lamargle Hill. The Kyaiktiyo Pagoda in Burma is a religious shrine built on top of a huge granite boulder that is also a rocking stone. Some masses shaped by humans also exhibit similar behaviour (sometimes unintentionally). For example, in the ruins of the Roman temples at Jerash in Jordan (the "city of 1000 pillars"), some massive pillars move back and forth in the slightest breeze.
Бұрын қозғалатын тастар
Батыс Йоркширдегі Галифакс маңындағы Уорли Мурдағы құмтасқа орналасқан тас. Джон Уотсон 1775 жылы сипаттаған кезде ол бұрқалануын тоқтатқан. Шотландияның оңтүстік-батысындағы Айршир аймағы, шайқалатын тастардың пайда болуына қолайлы геологиялық құрылымымен ерекшеленеді. Мұнда бірнеше шайқалатын тас немесе бұрын шайқаған тастар бар. Солтүстік Айрширдегі Бейт қаласының жанындағы Хессилхедтегі Кафф төбесіндегі шайқалатын тас, кейбіреулер оны друидтермен байланыстырады. Адамдар оның тірегін анықтау үшін қазғандықтан, ол енді шайқалмайды. Тас кішкентай тоғайда орналасқан және дөңгелек құрғақ тас қабырғамен қоршалған. 1907 жылы "Камнок Хроникасында" тастың орнынан жылғалыну себебі туралы мақала жарияланды. Шығыс Айрширдегі Данлоп маңындағы Огрестоун немесе Тургартстоунның бұрын шайқалатын тас болғаны айтылады. Дегенмен, жылдар өте Тюргатстоунның негізінде топырақ жиналған, ол қазір оның қозғалуына кедерілді. 1913-1919 жылдары Аррандағы Саннокста, теңіз жағасына жақын, көлденең платформада шайқалатын тас болған. Бұрын айтылғандай, Лугардағы Ламаги немесе Ламаргл тасы, Шығыс Айрширдегі Лугар ауылындағы тастардың шашыраңқы жиынтығының ортасында орналасқан. Ламаргл тасы екі тасқа сүйеніп тұр. Жергілікті аңыз бойынша, Ламаргл тасы бұрын шайқаған, бірақ қазір ол тоқтатылған. Крейгс-о-Кайлдағы Сиқыршының тасы немесе Боарстоунды жазушы Джон Смит шайқаған деп жазған. Ренфруширдегі Хоувуд пен Килбархан маңындағы Клоходерик тасы бұрын шайқаған және друидтер оны адамдарды соттау үшін пайдаланған делінеді. Кінәлі деп айыпталған адам тасқа отырғызылып, оның қозғалысы арқылы друидтер адамның кінәсіздігін немесе кінәлі екенін анықтаған. Сондай-ақ, бұл Стратклайд патшасы Риддерх Хейлдің Ардердд шайқасында жеңіске жеткеннен кейін жерленген жері екені айтылады. Оның жеңісі Стратклайдқа христиан дінін әкелді. Бұл тас өте ерекше және геологиялық ерекшеліктерімен ерекшеленеді.
A stone used to rock on a gritstone outcrop on Warley Moor near Halifax in West Yorkshire. It had already ceased to rock when described by John Watson in 1775. Ayrshire in Southwest Scotland apparently is endowed with a geology that lends itself towards the formation of rocking stones. Several rocking stones, or stones that used to rock at one time, are there. A rocking stone that some associate with the Druids is on Cuff Hill in Hessilhead, near Beith in North Ayrshire. It no longer rocks due to people digging beneath to ascertain its fulcrum. It is in a small wood and surrounded by a circular drystone wall. An article was published in the Cumnock Chronicle in 1907 on the reason for the stone being dislodged. The Ogrestone or Thurgartstone near Dunlop in East Ayrshire is thought to have been a rocking stone. However, soil has built up around the base of the Thurgatstone over the years, which now prevents any rocking motion. A rocking stone existed in 1913–1919 at Sannox on Arran, on a nearly horizontal platform next to the seashore. The Lamagee or Lamargle stone in Lugar as previously mentioned is in the center of a loose collection of stones in the village of Lugar in East Ayrshire. The Lamargle stone rests on two stones. Local legend has it that the Lamargle stone used to rock, but it no longer does. The Witch's Stone or Boarstone on the Craigs o'Kyle is recorded by the author John Smith as having rocked. The Clochoderick Stone near Howwood and Kilbarchan in Renfrewshire used to rock, and it is said that the Druids used it to judge people. The accused was made to sit on the stone and by the way it moved, the Druids judged the innocence or guilt of the individual. It is also said to be the burial place of Rhydderch Hael, King of Strathclyde, who was the victor at the Battle of Arderydd near Arthuret in the Borders. His victory brought Christianity to Strathclyde. This stone is very unusual and is a SSSI for Geology in its own right.
Алып тасталған тербелістегі тастар
Көбінесе тозу, эрозия немесе адам әрекеттері нәтижесінде тербелмелі тастар өз орнынан жылжып қалады.
Often wear, erosion, or human intervention has resulted in the dislodging of rocking stones.
Девон
Дартмурдағы Ластлиге жақын Шарпиторда белгілі бір шайқалатын тас немесе логан тасы болған. Оны кейде Орданс Survey карталарында кездесетін Nutcrackers Stone деп те атаған. Зор тас бір кезде Ластли Кливтің үстінен тілінгендей тұрған, бірақ 1951 жылы ол қасақана аңғарға итеріліп түсірілді. Тасты құтқаруға жасалған сәтсіз әрекет оның жоғары қарай тартылып, сынып-жарылуына әкелді. 1900 жыл шамасында Риппон торда және Дартмурдағы Ситтафорд торда да шайқалатын тастар болған.
A well known rocking stone or logan stone was located at Sharpitor near Lustleigh on Dartmoor. It was also called the Nutcrackers Stone, sometimes seen on Ordnance Survey maps. The huge stone once lay overhanging Lustleigh Cleave until 1951, when it was deliberately pushed down the valley. A failed attempt to rescue the stone by pulling it back up the valley resulted in it breaking into pieces. Around 1900 there were rocking stones at Rippon tor, and Sittaford tor on Dartmoor.
Ларчмонт, Нью-Йорк
150 тонналық мұздықтан келген алып тас Нью-Йорк штатының Ларчмонт қаласындағы Рокингстоун даңғылында орналасқан. Ол соншалықты мүмінкінше тепе-теңдікте болған, тіпті кішкене бір тиісу оны алға-артқа қозғалтатын. Алайда, 1920 жылдары ауданға жаңа кәріз жүйесі салынған кезде жарылыс болды, сол себепті тас орнынан жылды және енді тепе-теңдігін жойды.
A 150 ton glacial erratic occurs on Rockingstone Avenue in Larchmont, New York, that was so perfectly balanced that just a small touch would allow it to rock back and forth. Unfortunately in the 1920s, blasting for a new sewer system in the neighbourhood dislodged the rock, so it no longer balances.
Голкар төбесі
Тағы бір шайқалатын тас Йоркширдегі Галифакс қаласының жанындағы Голкар төбесінде болған. Дегенмен, Голкар төбесіндегі шайқалатын тас енді оңай шайқалмайды, себебі бірнеше тас қасушылар осы үлкен салмақтың қалай оңай жылғалысын анықтауға тырысып, оның тепе-теңдігін бұзып жібергенше қаптап шапқан.
Another rocking stone was at Golcar Hill, near Halifax in Yorkshire. However, the Golcar Hill rocking stone will no longer easily rock because some masons wanted to find out how such a large weight could move so easily, so they chopped at it until they destroyed its balance.
Нанымдар
Тас шайқауға байланысты сан алуан сенімдер бар. Ерекше табиғатынан туындап, шайқалатын тастар кейде сиқыршылықпен немесе друидтармен байланыстырылған. Корнуоллдағы Нанкледрея маңындағы шайқалатын тас, тек түн ортасында, сиқыршылар сыртқа шыққанда ғана қозғалады деседі. Халық айтуынша, егер біреу түн ортасында шайқалатын тасты тоғыз рет ұстаса, ол сиқыршыға айналады. Йоркширдегі Бримхэмдегі шайқалатын тас, тек адал адамның күшімен ғана шайқалады. Жердің соңындағы шайқалатын тас, алыптың ұйқыға кетерде пайдаланған және өзін шайқап ояту үшін қойған деген әңгіме бар. Трендегі Логан тасы балалар ауруларын емдейді деп есептелген. Белгілі бір мезгілдерде балалар Логан тасында шайқатылған. Халық айтуынша, лейтенант Голдсмит Логан тасын жылжытқанда, оның сиқыры бұзылған. Корнуолл дәстүрі бойынша, уәде берген соң, шайқалатын тасты немесе логан тасты жылжытуға тырысады. Жүрегінде қиянат ниеті бар адам шайқалатын тасты жылжыта алмайды деседі.
A wide variety of beliefs are associated with rocking stones. Because of their strange nature, rocking stones were sometimes associated with witchcraft, or Druids. The rocking stone near Nancledrea in Cornwall was said to only move at midnight when witches were out. People claimed that if one touched the rocking stone nine times at midnight, one would turn into a witch. The Brimham rocking stone in Yorkshire is said to rock only for the efforts of an honest man. The rocking stone at Land's End was said to have been placed there by a giant who used it to rock himself to sleep. It was claimed that the Logan Stone in Treen could cure childhood diseases. The children were rocked on the Logan Stone in certain seasons. People say that the charm was broken when Lieutenant Goldsmith dislodged the Logan Stone. It is a Cornish tradition to make a vow and then attempt to move a rocking stone, or logan rock. It was said that no persons with treachery in their hearts could make a rocking stone move.