Кіріспе

Жаңа Каледониядағы Маре аралы немесе Ненгоне – Тынық мұхитындағы Францияның теңізден тыс аумағы, Жаңа Каледония архипелагындағы Лояльдік аралдарының екінші ірі аралы. Арал Жаңа Каледонияның Лояльдік аралдары провинциясындағы Маре коммунасының (қалалық әкімшілік бірлігінің) құрамына кіреді.

География

Аралдың ұзындығы 16–33 шақырым, ені 10–20 мильді құрайды. Ол Жаңа Каледонияның құрлық бөлігі Гранде-Терренің солтүстік-шығысында орналасқан. Солтүстіктегі көршісі Лифу сияқты, Маре де көтерілген коралл атолы, бұрынғы атолл, ол шамамен 120 метрге көтерілген. Аралдың ішкі бөлігі – бұрынғы лагуна, ал оны риф аралдарының сақинасы болған биік жер жиегі қоршап тұр. Оның қазба мүрдесінде әртүрлі өлшемдегі үңгірлер, ойыстар мен шұңқырлар бар, олардың өткір жиектері қиын қозғалысқа кедерес жасайды. Көтерілудің нәтижесінде қазіргі жағалау салыстырмалы түрде жаңа және Жаңа Каледонияның негізгі аралы Гранде-Терреде кездесетін кең кедергі рифінен өзгеше, жағалауға жақын рифтердің шағын бөліктерін ғана қолдайды. Маре аралының тар жағалаулары көбінесе жартастармен шектеледі. Солтістіктен оңтүстікке қарай орналасқан ауылдар: Рох, Тогон, Каеватине, Тенене, Хнавайака, Вакуаори, Менаку, Падава, Каеваура, Пакада, Ата, Тадурехму, Нече, Ла Рош, Туо, Мирамас, Ваконе, Ханадид, Рава, Тавайнэдр, Мебует, Тадин, Куаден, Ценгейт, Пенело, Пато, Вабао, Меду, Курин және Эни.

Климат

Маре аралында тропикалық муссондық климат (Кёппен климаттық жіктелімі Am) басым. Маре аралының орташа жылдық температурасы ал эми орташа жылдық жауын-шашын мөлшері, ең жауын-шашынды айы – наурыз. Орташа температура ақпан айында шамамен , ал тамыз айында шамамен . 2016 жылдың 13 ақпанында Маре аралында тіркелген ең жоғары температура болса, 1979 жылдың 27 тамызында тіркелген ең төменгі температура .

Коммуна

Маре коммунасы Маре аралынан және одан әлдеқайда кіші Дудун аралынан құралған. Бұл аралдар Жаңа Каледонияның бас құрлығының солтүстік-шығысында, Лоялти аралдарының арасында жатыр. Маре аралындағы Тадин елді мекені Маре коммунасының әкімшілік орталығы болып табылады.

Адамдар

Маре халқының саны шамамен 6900 адамды құрайды, олардың көп бөлігі Меланезиялық текті (халықтың 2%-дан азы еуропалық текті). Жергілікті тіл – негон, ол Мадагаскардан Индонезияға дейінгі аралдық аймақтарда, Жаңа Гвинеяның жағалауында және Тынық мұхитының көптеген аралдарында кең таралған австронезиялық тілдердің бірі. Тадин және Ла-Рош деген екі шағын қаласы бар, бірақ көптеген мареліктер сырттан келгендерге жабық 29 басшылыққа (шеффери) бағынатын тайпаларда тұрады. Мареліктер көбінесе шын ниетпен христиан дінін ұстанады, себебі 19 ғасырдың соңында Лондон миссионерлік қоғамы және Маристік шіркеуі тарапынан қарқынды миссионерлік жұмыс жүргізілді. Діни араздықтар жылдар бойы тайпалар арасындағы зорлық-зомбылыққа әкеп соқты. Маре Франциядан тәуелсіздік алуды мақсат тұтқан Канак Социалистік Ұлттық Азаттық фронтының (FLNKS) бірнеше маңызды көшбасшыларын тәрбиеледі. Фронтты 1970 жылдары Маренің бұрынғы бас басшысы Нидоиш Наисселин құрды. Тағы бір марелік, Йеуене Йеуене, 1980 жылдардың басындағы зорлық-зомбылық кезінде және 1988 жылғы 26 маусымда бейбітшілікті әкелген Матиньон келісімдеріне қол қойылғанда Фронттың жетекшісі Жан Мари Тжибаудың орынбасары болды. FLNKS-тің радикалды топтары Тжибау мен Йеуененің сатқындық жасағанын айтқандықтан, олар 1989 жылғы 4 мамырда Увеа аралында қанымен құрбан болды. Маренің батыс жағалауындағы Тадинге жақын теңіз жағасындағы Йеуененің қабірі жиі жаңа гүлдермен безендіріліп, күтіммен қаралады.

Еуропалық байқау

Еуропалықтың Маре аралын алғаш рет көргені туралы жазба 1793 жылдың тамыз айына саяды. "Британия" кемесінің капитаны Уильям Рейвен Сиднейден Батавияға жол тартып, ондағы жаза колониясы үшін азық-түлік әкелуді мақсат еткен.