Иван Лесток: французский авантюрист при российском дворе. Влиятельный фаворит Елизаветы Петровны, определял внешнюю политику России в 18 веке. История жизни!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Француз авантюрисі Ресей сарай саясатында
French adventurer in Russian court politics
Жан Арман де Л'Эсток графы (немісше: Иоганн Герман Лесток, орысша: Иван Иванович Лесток; 29 сәуір 1692, Люнебургте туған – 12 маусым 1767, Санкт-Петербургте қайтыс болған) – Императрица Елизаветаның билік басында Ресейдің сыртқы саясатына зор ықпал еткен француз авантюрисі.
Count Jean Armand de L'Estocq (German: Johann Hermann Lestocq, Russian: Иван Иванович Лесток; 29 April 1692, in Lüneburg – 12 June 1767, in Saint Petersburg) was a French adventurer who wielded immense influence on the foreign policy of Russia during the early reign of Empress Elizabeth.
Өмірбаян
Шампандық абыройлы отбасынан шыққан ол, жас кезінде ұсақ қылмыс жасағаны үшін түрмеге қамалған. Ол Франсуаза Мария де Бурбонның (1677–1749), Франция королі Людовик XIV және Франсуаза Атенаис, Монтеспан маркизасының заңды қызының тікелей өтінішімен босатылды. Франсуаза Мария сол кезде Орлеан герцогы Филипп II-ге үйленген еді. Осылайша, ол ықпалды демеуші болды. 1709 жылы Лесток Санкт-Петербургке сарай дәрігері қызметімен келді. 1720 жылға дейін Ресей императрицасы Екатерина I-нің қамқорлығында болды, бірақ содан кейін күйеуі оны ханшайымның қызын азғырғаны үшін Қазанға жер аударды. Император қайтыс болғаннан кейін Екатерина өзінің сүйікті дәрігерін Ресей астанасына шақырды, онда оның жеңіл мінезі оны Елизавета Петровнамен дос етті, ол, айтуынша, сифилис ауруынан айықтырған. 1741 жылы Елизаветаны таққа отырғызған төңкерісті дайындауда Лесток ең көп көмектесті. Ол Елизаветаның әрекеттерін француз елшісі Ла Шетарди маркизі мен швед елшісінің кеңесімен үйлестірді, олар Анна Леопольдовнаның режимін құлатуға қызығушылық танытты, себебі Франция Ресей сарайындағы австриялық ықпалды теңгергісі келді, ал Швеция сол кезде Ресеймен соғыс жүргізіп жатқан еді. Елизаветаның тағына отырғаннан кейін Лесток пен Ла Шетарди мемлекеттік билікке үстемдік етуге тырысты. Дәрігер Франция королінен 15 000 ливр зейнетақы алып, осыған сәйкес Ресейдің сыртқы саясатына әсер етуге ұмтылды. Лестоктың интригаларынан Пруссия королі де пайда тапты, ол император Карл VII-ді оны император графы етіп тағайындауға көндірді. 1743 жылы Лесток Лопухина заговор деп аталатын заговорды ұйымдастырып, канцлер Алексей Бестужевті құлатуды жоспарлады. Ол Пруссияның қолдауындағы Ангальт-Цербсттен Софи Августа Фредериканы (болашақтағы Екатерина Ұлыны) мұрагерге келін қылып беруді ұсынды. 1745 жылы Бестужев әлі билікте болғанда Лестоктың Ла Шетардимен жазысқан хаттарын ұстап алды, нәтижесінде соңғысы Ресейден қуылды. Үш жылдан кейін Бестужевке қарсы интригаларын жалғастырған Лесток Елизаветаны пруссиялық мұрагердің пайдасына тақтан тайдыруға сөз байласты деп айыпталды. Ол және оның көмекшісі Александр Шаппузо, оның ағасы Иоганн Людвиг фон Л'Эстоктың немере інісі екеуі де тұтқындалды. Л'Эстокты құпия канцелярияда азаптап, өлім жазасына кесті. Императрица араласып, оны алдымен Угличке, содан кейін Великий Устюгке жер аударды. Тек оның қайтысынан кейін Лестокқа иеліктері қайтарылып, Ресей астанасына оралуға рұқсат берілді. Лесток алдымен Барбара фон Рутенхельмге, содан кейін 1743 жылғы қарашада қайтыс болған, "лас және мас" деп сипатталған Алида Мюллерге үйленді. 1747 жылғы 22 қарашада Санкт-Петербургте ол Швеция Ливониясының бұрынғы лорд-маршалы Магнус Густав фон Менгденнің (1663–1726) қызы Мария Аврора фон Менгденге (1720 жылы туған) үйленді.
Coming from a noble family of Champagne, as a youth he was committed to prison for a petty offense. He was liberated on the urging of Françoise Marie de Bourbon (1677–1749), legitimized daughter of Louis XIV of France and Françoise Athénaïs, marquise de Montespan. Françoise Marie was also married at the time to Philippe II, Duke of Orléans. She was thus a well connected patroness. In 1709, Lestocq arrived in Saint Petersburg in the capacity of a court physician. He was well regarded by Catherine I of Russia until 1720, when her husband had him exiled to Kazan for having seduced a jester's daughter. Upon the Emperor's death, Catherine summoned her favourite physician to the Russian capital, where his light hearted character made him friends with her daughter Elizaveta Petrovna, whom he reportedly cured of syphilis. More than anyone else, Lestocq helped prepare the 1741 coup d'etat which brought Elizaveta to the throne. He shaped Elizaveta's actions according to the advice of the French ambassador Marquis de La Chétardie and the Swedish ambassador, who were particularly interested in toppling the regime of Anna Leopoldovna, as France sought to counterbalance the Austrian influence at the Russian court and Sweden waged a war against Russia at that time. After Elizaveta's coronation, Lestocq and La Chetardie attempted to dominate state power. The physician received a pension of 15,000 livres from the king of France and sought to influence Russian foreign policy accordingly. Another beneficiary from Lestocq's intrigues was the King of Prussia, who persuaded Emperor Charles VII to make him an imperial count. In 1743, Lestocq forged the so called Lopukhina Conspiracy to engineer the downfall of Chancellor Aleksey Bestuzhev. It was he who suggested Sophie Augusta Fredericka of Anhalt Zerbst (the future Catherine the Great), a Prussian protégé, as a bride for the heir apparent. In 1745 Bestuzhev, still in power, succeeded in intercepting Lestocq's correspondence with La Chetardie, which resulted in the latter being banished from Russia. Three years later Lestocq, who continued to intrigue against Bestuzhev, was accused of plotting to dethrone Elizaveta in favor of the Prussophile heir to the throne. He and his aide de camp, Alexander Chappuzeau, nephew of his brother Johann Ludwig von L'Estocq, were both arrested. L'Estocq was tortured in the Secret Chancellery and sentenced to death. The Empress intervened and had him instead exiled, first to Uglich and then to Veliky Ustyug. Only upon her death was Lestocq restored to his estates and allowed to return to the Russian capital. Lestocq was married first to Barbara von Rutenhjelm, then to Alida Müller, described as 'dirty and drunken', who died in November 1743. On 22 November 1747 he married, in Saint Petersburg, Maria Aurora von Mengden (born 1720), daughter of friherre Magnus Gustav von Mengden (1663–1726), former Lord Marshal of Swedish Livonia.