Кіріспе

chembox
| Қадағаланған өрістер = өзгертілген
| Тексерілген тексеру = 444017973
| Атауы = Монокротофос
| Кескін файлы = Monocrotophos.svg
| Кескін өлшемі = 200px
| Кескін атауы =
| PIN = Диметил (2E) 4 (метиламино) 4 оксобут-2-ен-2-ил фосфат
| Басқа атаулар = 3-гидрокси-N-метилкротонамид диметилфосфат, Монокрон
|Бөлім 1 =
|Бөлім 2 = Монокротофос қасиеттері
| Формуласы = C7H14NO5P
| Молярлық массасы = 223.2 г/моль
| Тығыздығы = 1.33 г/см³
| Сыртқы түрі = Түссізден қызғылт қоңыр түстіге дейін қатты зат
| Иісі = Жұмсақ, эфирге ұқсас
| FlashPt = >
| FlashPtF = 200
| FlashPt ref = Қымыз үшін пестицид ретінде қолданылады. Монокротофос – Үндістанның Бихар штатындағы мектепте 23 оқушының өліміне себеп болған деп саналады. Олар 2013 жылдың шілде айында Үндістанның Саран ауданында мемлекеттік мектепте дайындалған түскі асты жеген, ол осы пестицид контейнерінде сақталған майда пісірілген.

Жабайы табиғаттың

Монокротофостың қолданылуы салдарынан кең ауқымды құстар қырылыстары орын алды, оның ішінде Аргентинада Суэйнсонның бүркіттерінің көптеп қырылуы да болды.

Диабетті қоздырғыштар

"Genome Biology" журналында жарияланған зерттеуде ғалымдар органофосфатты инсектицидтердің ішек микробиотасы арқылы қант диабетін тудыру әсерін көрсетті. Зерттеу үшін олар монокротофосты органофосфаттың негізгі мысалы ретінде пайдаланды және ұзақ қабылдау кезінде монокротофос ішек микробиотасымен ыдырайтынын, ал соңғы өнімдер глюконеогенез жолымен глюкозаға айналып, глюкозаға төзбеушілікке себеп болатынын анықтады. Барлық зерттеулер Мадурай ауылдарынан алынған адамдардың үлгілерінде тексерілді.

Кардиотоксикалық әсері

Жақында жүргізілген зерттеуде Wistar егеуқұйрықтарына монокротофостың 1/50 дозасы (0,36 мг/кг дене салмағы) күніне үш апта бойы ауыз арқылы зонд арқылы берілді. Монокротофос енгізілген жануарларда қанда жеңіл гипергликемия және дислипидемия анықталды. Жүрек окислик стресі ақуыз карбонилдерінің жиналуы, липидтердің пероксидтелуі және глутатион өндірісі арқылы туындады. Жүрек маркерлері (cTn I, CK MB және LDH) қан плазмасында жоғары деңгейде болды, бұл жүрек тінінің зақымдануын көрсетеді. Жүрек тінінің гистопатологиялық зерттеуі монокротофостың тінді зақымдауын растады, бұл бұлшық ет талшықтары арасындағы қабынудың белгісіз өзгерістері мен ісіну арқылы көрінді. Осылайша, осы алдын ала зерттеудің нәтижелері егеуқұйрықтарда монокротофосты ұзақ қабылдаудың кардиотоксикалық әсерін көрсетеді және MCP қоршаған ортаның жүрек-қан тамырлары ауруының тәуелсіз және күшті факторы болуы мүмкін екенін ұсынады.

Жедел әсерлері

PC12 жасушаларында жүйке өсу факторының (50 нг/мл) әсерінен функционалдық дифференциация орын алатыны хабарланған. Монокротофосқа ұшыраған PC12 жасушаларында митохондрия арқылы апоптоздың іске қосылуын көрсететін зерттеулер жүргізілді. Монокротофостың таңдалған дозаларына ұшыраған жасушаларда реактивті оттегі түрлерінің, липидтік пероксидтердің және тотығу-тотықсыздану күйіндегі глутатионның қатынасының айқын жоғарылауы байқалды. PC12 жасушаларын монокротофосқа ұшырағаннан кейін, каспаза 3, каспаза 9, BAX, p53, p21, PUMA және цитохром c ақуыздарының және мРНҚ экспрессиясының деңгейі айқын түрде жоғарыласа, ал Bcl 2, Bcl w және Mcl 1 деңгейі төмендеді. TUNEL әсері, ДНҚ сатылы түрі және микроядролардың индукциясы PC12 жасушаларының жоғары концентрациядағы (10−5 М) монокротофосқа ұзақ уақыт әсер етуінің нәтижесінде некроздық жасушалардың санының артуына байланысты апоптоздық оқиғалардың азаюын көрсетті. Монокротофос цитоплазма мен митохондрия арасында BAX және цитохром c ақуыздарының транслокациясын тудырды, бұл монокротофостың митохондриялық мембрананың өткізгіштігіне әсер ететінін растады. Митохондрия арқылы апоптоздың іске қосылуы каспаза каскадының белсенділігінің жоғарылауымен расталды. Бұл апоптоздық өзгерістер монокротофосқа (10−5 М) ұшыраған PC12 жасушаларында таңдалған цитохром P450 (CYP1A1/1A2, 2B1/2B2, 2E1) экспрессиясының жоғары деңгейімен байланысты болуы мүмкін.