Денис М. МакЭойн: Өмірі мен қызметі

Кіріспе

Британдық академик, ғалым және жазушы (1949–2022)

Денис М. МакЭон (26 қаңтар 1949 – 6 маусым 2022) – парсы, араб және исламтану саласындағы британдық академик, ғалым және жазушы. Ол бірнеше академиялық кітаптар мен мақалалар, сондай-ақ көптеген журналистік туындылар жазды. 2014 жылдан бері ол Gatestone институтында Таяу Шығысқа қатысты ағымдағы оқиғалар туралы бірқатар эсселер жариялады, онда ол аға ғылыми қызметкер болды. 2009-2010 жылдары ол американдық Middle East Forum ой-санау орталығының Middle East Quarterly журналының аға редакторы қызметін атқарды, сонымен қатар ол осы орталықтың ғылыми қызметкері де болды. 2006 жылдан 2015 жылға дейін МакЭоин «Израильді либералдық тұрғыдан қорғау» атты блог жазды, ол «Израиль – либералдық емес, фашистік немесе апартеидтік мемлекет» деген бұрыс түсінікті түзетуге бағытталған еді. 2007 жылы ол «Британдық исламның қанауы» атты есеп дайындады, ол оны неоконсерватив деп айыптаған және жалған жасады деген сынға ұшырады. Романшы ретінде МакЭон Дэниел Истерман және Джонатан Аycliffe аттарымен жазды. МакЭоин бұрын бахаи дінін ұстанған, ал 2009 жылы өзін секулярлы гуманист санайтынын мәлімдеді. 2022 жылдың маусым айының басында 73 жасында коронавирустың салдарынан қайтыс болды.

Білім және академиялық мансап

МакЭон Солтүстік Ирландияның Белфаст қаласында дүниеге келген. Ол Дублин Тринити колледжінде ағылшын тілі мен әдебиеті бойынша бакалавр және магистр дәрежелерін, 1975 жылы Эдинбург университетінде парсы, араб және исламтану бойынша магистр дәрежесін, ал 1979 жылы Кембридж университетінің Кингс колледжінде парсы және исламтану бойынша докторлық дәрежесін алды. 1979-1980 жылдары Марокконың Фес қаласындағы Мохаммед V университетінде ағылшын тілі, ислам цивилизациясы және араб тілінен ағылшын тіліне аударма сабақтарын оқытты. МакЭон жұмыстан кетуіне келісімшарт шарттарына қатысты даулар, жұмыс ортасы және оқытушы ретіндегі еңбегі үшін төленген ақыға байланысты болғанын мәлімдеді. Одан кейін Ньюкасл университетінде сабақ берді, бірақ оның саудиялық демеушілері «еретикалық пәндерді» оқытқаны үшін оны қолдауын тоқтатты, содан кейін ол академиялық қызметтен бас тартты.

Стипендиялар

1986 жылы Дурхэм университетінің Ислам және Таяу Шығыс зерттеулер орталығының құрметті ғылым қызметкері атанды. 2005 жылдан 2008 жылға дейін Ньюкасл университетінде академиялық жазуға көмектесетін Корольдік әдеби қордың стипендияты болды. 2014 жылдан бері ол Гейтстон институтының аға ғылыми қызметкері.

Бахаи дініне қатысты зерттеулер

МакЭоин 1966 жылдан 1980 жылға дейін Бахаи дінінің белсенді мүшесі болды, осы кезеңде ол өз дінін қолдап лекциялар оқыды және жазды. 1970 жылдардың соңында ол Баби қозғалысы туралы қолжазба жазды. Бахаи дініне қатысты материалдарды жариялау үшін, оның материалдарын Бахаилық қарастыру процесінен өтуі қажет болды, бірақ оның қолжазбасы қабылданбады. Ол Бахаи дінінен бас тартып, кейіннен Е. Дж. Брилл баспасы арқылы "Бабаи ілімі мен тарихының бастапқы көздері" атты еңбегін жариялады. МакЭоин Бахаи дінінің пайда болуы туралы сыни тұрғыдан жазып, осы тақырыпта бірнеше жыл бойы зерттеулер жүргізді, соның ішінде 1985 жылдан 1990 жылға дейін Encyclopedia Iranica-да 18 мақала жариялады. 1982 және 1983 жылдары МакЭоин "Дін" журналында екі сыни мақала жариялады: "Бабилердің қасиетті соғыс тұжырымы", онда Баби қозғалысының пайда болуы джихад, шейіттік және саяси күрес тұрғысынан қарастырылды; және "Бабизмнен Бахаизмге дейін: Дін құрудағы қақтығыстар, тыныштық және араласу мәселелері", ол осы тақырыптарды жалғастырып, шейіт болғандардың саны және Батыстың Бабилерді түсіндіруіне күмән келтірді. Бұл журналда кең ауқымды пікірсайыстарға бастады. 1985 жылы екі Бахаи авторы, Афнан мен Хатчер, МакЭоиннің жақында жариялаған мақалаларын сынап, "Батыс Исламтану ғылымы және Бахаи дінінің бастауы" атты мақала жариялады. МакЭоин бір жылдан кейін сол журналда "Бахаи фундаментализмі және Баби қозғалысын академиялық тұрғыдан зерттеу" атты мақаласымен жауап берді. "Дін" журналында пікір алмасулар жалғасты. Афнан мен Хатчердің жауабында МакЭоин оларды "ашулы фундаменталистер" деп көрсетуге тырысты, Бахаи институттарын алдағыш деп қорлауға тырысты және МакЭоиннің өзін "Бахаилер тарапынан қуғынға ұшыраған" объективті ғалым ретінде бейнелеуге тырысты. МакЭоин қайта жауап беріп: "Нағыз мәселе – бұл тақырыпқа академиялық және академиялық емес көзқарастар арасындағы айырмашылық, олар өз дінінің тұтастығына жасалған шабуыл деп санайтын бактериологтар мен математиктердің қорғаныс әрекеттері" деді. Кейіннен МакЭоин "Баби және Бахаи зерттеулеріндегі дағдарыс: академиялық бостандықтағы кең ауқымды дағдарыстың бір бөлігі ме?" атты еңбегін жариялады, ол "Британдық Таяу Шығыс зерттеулері қоғамы" журналында жарияланды. 2007 жылы Бахаи авторы Муджан Момен "Бахаи қауымдастығындағы шеттеу және діннен бас тарту" атты мақаласын Religion журналына жариялады, онда Денис МакЭоинды Бахаи дінінен "діннен бас тартқан" деп сипаттап, ол "Бахаи дініне шабуыл жасайтын академиялық мақалалар жаза бастады" деді, бұл Бахаи Әкімшілігіне бағытталған еді. Момен МакЭоиннің Ирандағы Бахаилерге жасалған қуғын-сүргінді Батыстағы антикульттік қозғалыспен салыстыруын ерекше айқын деп атап өтті. Моменнің сөзіне сүйенсек, МакЭоиннің шабуылдары 2005 жылға дейін жалғасты.

MacEoin was an active member of the Baháʼí Faith from 1966 to 1980, during which time he lectured and wrote in support of his faith. In the late 1970s he wrote a manuscript on the Bábí movement. As a Baháʼí publishing material on the religion, he was required to submit his material for a Baháʼí review process, and his manuscript was rejected. He resigned from the Bahá'í Faith and later published the material with E. J. Brill as The Sources for Early Bābī Doctrine and History. MacEoin went on to write critically of the origins of the Baháʼí Faith, and engaged in several years of writing about it, including 18 articles in Encyclopedia Iranica from 1985 to 1990. In 1982 and 1983 MacEoin wrote two critical articles in the journal Religion: "The Babi Concept of Holy War", which viewed the origins of the Bábí movement through the lens of jihad, martyrdom, and political struggles; and "From Babism to Bahá'ísm: Problems of Militancy, Quietism, and Conflation in the Construction of a Religion", which continued along the same themes, questioning the number of martyrs and Western re interpretations of the Bábís. That began a series of public debates in the journal. In 1985 two Baháʼí authors, Afnan and Hatcher, published "Western Islamic Scholarship and Bahá'í Origins" criticising MacEoin's recent articles. MacEoin responded with another article a year later in the same journal, "Bahā'ī fundamentalism and the academic study of the Bābī movement", responding to the criticism. Further exchanges in the journal Religion continued. Afnan and Hatcher provided a response that MacEoin tried to discredit them as "outraged fundamentalists", attempted to stigmatise Baháʼí institutions as devious, and attempted to picture MacEoin himself as an objective scholar "persecuted by Baháʼís". MacEoin responded again that, "The real issue is between academic and non academic approaches to the subject a believing bacteriologist and mathematician who are trying to defend their religion against what seems to them an attack on its integrity". MacEoin later published "The Crisis in Babi and Bahá'í Studies: Part of a Wider Crisis in Academic Freedom?" in British Society for Middle Eastern Studies. In 2007, Baháʼí author Moojan Momen wrote "Marginality and Apostasy in the Baha'i Community", in the journal Religion, labelling Denis MacEoin as an "apostate" from the Baháʼí Faith, who "began to write academic papers attacking the Bahá'í Faith", focusing on the Bahá'í Administration. Momen pointed to MacEoin's comparison of the persecution of Baháʼís in Iran to the anti cult movement in the West as particularly egregious. According to Momen, the attacks from MacEoin continued up to 2005.

Романдар

1986 жылдан бері МакЭойн 26 роман жазып, жазушылық мансабымен айналысты. Ол Дэниел Истерман (халықаралық триллерлер) және Джонатан Айклиф (қорқынышты әңгімелер) аттарымен жазды.