Кіріспе
2006-2007 жылдары миллиондаған адам АҚШ иммиграциялық саясатына қатысты ұсынылып жатқан өзгеріске қарсы наразылықтарға қатысты. Бұл кең ауқымды ұйымдастырулар латино саясатының тарихи бетбұрысы ретінде кеңінен танылды, әсіресе латино иммигранттарының азаматтық қатысуы мен саяси ықпалы, бұл саладағы көптеген ғылыми жарияланымдарда көрсетілгендей. Ең ірі наразылық 2006 жылдың 25 наурызында Лос-Анджелес қаласының орталығында өтті, ресми мәлімет бойынша, ұйымдастырушылар "La Gran Marcha" ("Ұлы шеру") деп атаған 500 000-нан астам адам шеруге қатысты. Дегенмен, "La Gran Marcha" ұйымдастырушылары кейінірек фотосуреттерді талдау нәтижесінде, қатысушылардың нақты саны 1,25-тен 1,5 миллионға дейін екенін мәлімдеді. Ең ірі жалпыұлттық наразылық күні 2006 жылдың 10 сәуірінде елдің 102 қаласында өтті, Далласта 350 000-500 000-ға жуық адам қатысты. Наразылықтардың басым көпшілігі бейбіт өтті және бұқаралық ақпарат құралдарында аз қамтылды. 1 мамырда қосымша наразылықтар өтті.
Бірінші мамыр
2006 жылдың 1 мамырындағы шерулер "Көшпелілерсіз күн" деп аталды. Осылай атау беру арқылы иммигранттар мен басқаларды бір күнге ауыр еңбекті қажет ететін жұмыстан бас тартып, АҚШ-тың күнделікті өміріне қосқан маңызды үлестеріне назар аударуға ынталандырды. Латиноамерикандық иммигранттар мен елдің басқа азаматтары жұмыс, оқу және басқа да экономикалық қызметтерді бойкоттауға шақырылды. Латиноамерикандық қауымдастықтан тыс адамдар, үй шаруашылығы қызметкерлері, бала күтушілер, мейрамхана қызметкерлері және көптеген басқа да қызмет көрсететін жұмыскерлердің наразылыққа қатысу үшін жұмыстарын тастап кеткенін көріп таң қалды. Жұмысшы табының заңсыз еңбек еткендерін жұмылдыру, АҚШ заңсыз иммигранттарсыз да гүлдене алады деген сенімге қарсы тұру мақсатын көздеді. Наразылықтар 1 мамыр күні өтті, бұл күн елдегі барлық жұмысшыларды құрметтеуге арналған. 1 мамыр шерулері иммигрант наразыларының жұмысшы және АҚШ қоғамына маңызды үлес қосушы ретіндегі өзін-өзі тануын көрсетті. Латын Америкасынан келген иммигранттардың көпшілігі өздері мен отбасылары үшін экономикалық жақсарту іздеп АҚШ-қа келеді және АҚШ-та тіршілік көру үшін көбінесе аз төленетін жұмыстарға келіседі. Сондықтан бір күн жұмыстан қалу отбасылары үшін қиындық тудырды. Дегенмен, мыңдаған иммигранттар жұмыстарын қауіпке тігіп, саяси мойындау талабымен шеруге қатысты.
Заңсыз көші-қон
Мексикалықтар 1960 жылға дейін "көшпендер" деп есептелмеді, содан кейін АҚШ Америкаға көшіп келу үшін виза берді. 1960 жылға дейін мексикалықтар тек "брасеро" бағдарламасы арқылы жұмыс визасына өтініш бере алатын немесе шекарадан тексеруден өтпей өте алатын. Мексикалықтардың бұрын АҚШ-қа "заңды" түрде кіруінің жолы болмады. 2006 жылғы көшпендер протестін және заңсыз көші-қонның мәнін, АҚШ саяси пікірталасындағы маңызды тақырып ретінде түсіну үшін, заңсыз көші-қон тарихын білу қажет. Көптеген адамдар АҚШ пен Мексика немесе АҚШ пен Канада арасындағы шекараны заңсыз кесіп өтеді. Бүгінде АҚШ-қа құжатсыз кіру – құқық бұзушылық. Заңсыз көші-қон әрқашан осы деңгейде болған жоқ. 1965 жылға дейін АҚШ-та Батыс жарты шар елдерінен келетін көшпендерге сандық шектеулер қойылмаған. 1965 жылы АҚШ Иммиграция және ұлттық есімділік заңын қабылдады және 1924 жылғы Ұлттық тектік заңды жойды, ол Оңтүстік және Шығыс Еуропа елдерінен көші-қонды шектеу үшін жасалған. Осылайша, Шығыс жарты шар елдері визаларға тең мүмкіндік алды, ал Батыс жарты шардан көші-қонды бірінші рет шектеді. Бұдан бөлек, 1965 жылғы заң отбасын біріктіру үшін визалардың шексіз санын қарастырды, себебі ол АҚШ азаматтары мен тұрақты тұрғындарына өз отбасы мүшелерін АҚШ-қа әкелуге рұқсат сұрауға мүмкіндік берді. IRCA-ға өтініш берген 3 миллион көшпеннің 2,7 миллионы, олардың көпшілігі мексикалықтар, азаматтыққа жол ашты. Алайда, IRCA ұзақ мерзімде АҚШ-қа заңсыз көші-қон ағынын азайта алмады. Осының салдарынан АҚШ үкіметі құжатсыз көшпендер ағынын реттеу үшін Шекара күзетіне қаржыландыруды арттыра бастады. Бұл шаралар заңсыз көші-қонға көп әсер етпеді, нәтижесінде АҚШ-та он бір миллионға жуық заңсыз көшпендер тұрып, олардың көпшілігі мексикалықтар еді. Сондықтан, заңсыз көші-қон ағыны туралы пікірталас "мексикалық" немесе "латино" мәселесі ретінде танылды. 1965 жылғы заңның нәтижесінде болған заңсыз көшпендердің көптеп келуі және маңызды этникалық-жасампаздық өзгерістер латино көшпендеріне қарсы наразылық тудырды.
Испан тіліндегі БАҚ-тың және діни жетекшілердің рөлі
Испан тіліндегі БАҚ, әсіресе Univision, Telemundo, Azteca América және La Opinión (Лос-Анджелестің ең ірі испан газеті) наразылық акцияларын бірінші беттерінде жариялады. "Piolin Por La Mañana" радиобағдарламасы – елдегі ең танымал радиошоулардың бірі. Лос-Анджелес маңында жазылған Пиолиннің радиошоуы елдегі 47 қалада, оның ішінде Чикаго, Даллас, Хьюстон, Майами, Финикс, Сан-Франциско және Нью-Йорк қалаларында таратылды, осы қалалардың көпшілігінде наразылық акциялары өтті. Эдди "Пиолин" Сотело мыңдаған иммигрант наразыларын ұйымдастырып қана қоймай, наразылық акциялары кезінде бірнеше рет қатысып, латиноамерикандық тыңдаушылары арасындағы беделін арттырды. Лос-Анджелес архиепископиясының діни басшысы, кардинал Роджер М. Махони иммигранттардың наразылығын қолдап, католиктерді, олардың көпшілігі латиноамерикандықтар, наразылыққа қатысуға шақырды. Ол иммиграцияның саяси мәселе емес, адамдардың бір-бірімен қарым-қатынасының мәселесі екенін айтты, сондай-ақ барлық американдықтардың иммигранттардың ұрпақтары екенін және ортақ азаматтыққа ие екенін мәлімдеді. Наразылыққа қатысушыларды жұмылдыруда бұқаралық ақпарат құралдары ғана емес, сонымен қатар мигранттар ұйымдары мен көшбасшылары да маңызды рөл атқарды. 2006 жылғы наразылықтарға иммигранттардың қатысуын талдағанда, бұқаралық ақпарат құралдарының ықпалын ғана мойындау жеткіліксіз. Медианы әрекетке шақыру ретінде пайдаланған белсенділер мен көшбасшылардың "мета-желісін" түсіну қажет.
Ту символикасы мен наразылықтарға қатысты даулар мен қарсылықтар
Бастапқы наразылық акциялары кейбір наразылық білдірушілер американдық тудың орнына мексикалық және Орталық Америка туларын көтеріп жүргенінен кейін көптеген пікір қақтығыстарын тудырды. Әртүрлі радио жүргізушілері мен бағана жазушылары наразылықтар кезінде АҚШ-қа жат туларды көрсетудің қаушатыр сипатын одан әрі күшейтті. Бір нақты оқиға Калифорния штатындағы Монтебелло орта мектебінде болды, онда мексикалық ту АҚШ туынан жоғары көтерілді, ал ол ту қиын жағдайда (яғни төңкерілген күйде) ілінген еді. Наразылықтарға байланысты туындаған наразылық пен ту символикасы туралы даудың бір бөлігі ретінде, өздерін "Шекара сақшылары" деп атаған топ 2006 жылдың 9 сәуірінде Аризона штатының Тусон қаласында Мексика консулдығының алдында мексикалық туды өртеп жіберді. Келесі күні бұл топ Тусон қаласында өткен наразылықта екі мексикалық туды өртеп жіберді, наразылыққа шамамен 15 000 адам қатысқан деп есептелді. Полиция "шекара сақшыларына" су бөтелкесін лақтырған студентті ұстағаннан кейін, наразылық білдірушілер полиция қызметкерлерінің соңынан ілесіп, студентті босатуды талап етті. Жағдай шиеленіскен сайын зорлық-зомбылық орын алып, 6 адам қамауға алынды, ал ондаған адамдарға бұрыш газ шашыратылды. Келесі күні полиция "шекара сақшыларының" жетекшісі Рой Уорденді қоғамдық саябақта шабуыл жасау және өрт сөндіру сияқты айыптармен қамауға алды. Осы дауға байланысты наразылық акцияларын ұйымдастырушылар наразылық білдірушілерге мексикалық туларын үйде қалдыруға шақырды, ал кардинал Роджер Маони Лос-Анджелес қаласындағы наразылық білдірушілерге "бізге қажетті заңдарды қабылдауға олар көмектеспейді" деген себеппен АҚШ туынан басқа ешқандай туды көтермеуге кеңес берді. Осы даудың нәтижесінде кейінгі наразылық акцияларында мексикалық тулардың саны азайды, ал американдық туларды көтерушілердің саны көбейді. Сонымен қатар, Калифорния штатының Оушенсайд біріктірілген мектеп округі "мексикалық туды көтерушілер АҚШ туын көтерушілермен қақтығысқаннан кейін" өз аумақтарында тулар мен плакаттарды тыйым салды. Минутмен жобасының қатары наразылықтарға байланысты туындаған кері әсердің нәтижесінде артты. 3 мамырда 1 мамырдағы бойкотқа жауап ретінде Минутмендер АҚШ бойынша керуен ұйымдастырып, шекараны қорғау қажеттілігіне назар аударуға тырысты. Керуеннің 12 мамырда Вашингтон қаласына жететіні күтілуде. Тусон қаласындағы иммиграцияға қарсы қозғалысқа қатысты: 2006 жылы Оңтүстік кедейлік заң орталығы: "59 жастағы Рой Уорден осы көктемде елдегі иммиграцияға қарсы қозғалыстың ең даулы, тұрақсыз және көптеген адамдардың пікірінше, қауіпті тұлғасы ретінде көзге түсті" деп мәлімдеді.
2006 жылғы иммиграциялық наразылықтардың салдары
HR 4437 Сенатта қабылданбағанымен, иммигранттар қауымына әсер еткен салдарлар қалды. Бұш президенттігінің соңғы жылдары Иммиграциялық бақылау және орындау қызметінің (ICE) ұйымдастырған рейдтері болды, және олар Обама президенттігінің кезеңінде де жалғасты. Келесі екі жылда 300 мыңнан астам құжатсыз иммигрант өз елдеріне депортацияланды, бұл 2005 жылы, наразылықтар басталуға бір жыл қалғанда депортацияланғандар санынан 100 мыңға көп. Депортациялардың артуы құжатсыз қауымда кек алу қорқынышын тудырып, жылдам демобилизацияға алып келді. HR 4437 федералдық деңгейде заңға айналмаса да, жеке штаттардың ұқсас заңдар қабылдауына тосқауыл қоймады. 2006 жылы Пенсильвания штаты «Заңсыз иммиграцияға көмек көрсету туралы» заң қабылдады, ол құжаттары жоқ иммигранттарға баспана жалға берген үй иелеріне және оларды жұмысқа алған бизнес иелеріне айыппұл салды. Аризона штаты S.B. 1070 заңын қабылдады, ол нәсілдік дискриминацияға әкеліп, полиция қызметкерлерін құжаттары жоқ деп күдіктенген кез келген адамнан заңды құжаттарын талап етуге міндеттеді. Бұл екі заң да, сондай-ақ осыған ұқсас басқа заңдар да, АҚШ Конституциясы иммиграцияны басқару құқығын жеке штаттарға емес, федералдық үкіметке беретіндігіне байланысты конституцияға қайшы деп танылды.
Әлеуметтік саясат ұстанымдары
Демонстрациялардың әсері үкіметтік және саяси өзгерістермен ғана шектелмеді. Латиноамерикандық қауымдастықтағы қоғамдық пікір, демонстрацияларға уақыт және кеңістік бойынша тікелей қатысу нәтижесінде айқын дамуды көрсетті. Латино ұлттық сауалнамасы (LNS) демонстрациялар өтіп жатқан кезде жүргізілді, сауалнамаға қатысқандардың шамамен 37% демонстрациялар басталғанға дейін жауап берді. Американдық саяси ғылым журналының зерттеуінде демонстрацияларға дейін және кейін сауалнамаға қатысушылардың деректері қолданылып, 2006 жылғы демонстрацияларға ұшырағанға дейін және кейін иммиграцияға қатысты көзқарастар салыстырылды. Көзқарастар үш санатқа бөлінді: кешірім беру, дереу заңдастыруды қолдау; жұмысшы ретінде белгілі бір уақыт өткеннен кейін азаматтық беру; немесе жұмысшыларға уақытша тұруға рұқсат беру. Дереу заңдастыруды қолдау демонстрациялардан кейін 10%-ға артты, ал жұмысшыларға уақытша тұруға рұқсат беруді қолдау 4%-ға төмендеді. Иммиграциялық реформаға қарсы демонстрациялардың әсері АҚШ-та саясат пен қоғамдық пікірде сезілді.
Латындықтардың саяси үлесі және азаматтық қатынасы
Құжатталмаған иммигранттар қауымдастықтары дәстүрлі жолдармен дауыс бере алмай, лоббилік жұмыс жүргізе алмай немесе саясаткерлерге әсер ете алмайтындықтан, латиноамерикандық көшбасшылар иммигранттарды дауыс беруден өзге әрекеттер арқылы, мысалы, наразылық акцияларына жұмылдырды. Көптеген латиноамерикандықтар бұл шерулердің азаматтық құқықтарды күшейтуді көздеген жаңа әлеуметтік және саяси қозғалыстың бастауы екенін айтты. Сондай-ақ, HR 4437 сияқты заңдардың Конгресс тарапынан қабылдануына жол бермеу қажеттігін де атап өтті. "Бүгін шеруге шығамыз, ертең дауыс береміз" деген ұран 2006 жылғы иммигранттар наразылығында ең көп таралғаны болды. Бұл ұран латиноамерикандықтардың саяси үлесінің маңыздылығын және олардың танылу қажеттігін көрсетті.
Наурыз
10 наурыз: 100 000 адам Чикагодағы Юнион Парктен Федерал Плазаға шеру жасады, бірақ ұйымдастырушылар шамамен 250 000 – 500 000 адам шеру жасады дейді. Грузияда ондаған мың жұмысшы жұмыс тоқтатуға қатысты. 25 наурыз: Лос-Анджелес қаласының орталығында 500 000-нан астам адам (полицияның шамамен бағасы) шеруге қатысты, бірақ ұйымдастырушылар фотосуреттерді талдау бойынша 1,25 миллионнан астам адам болды деп мәлімдеді. 26 наурыз: Огайо штатының Колумбус қаласындағы штаттық үйдің алдында 7 000 адам митингіге жиналды. 27 наурыз: Солтүстік Вирджиниядағы жүздеген орта мектеп оқушылары наразылық ретінде сабақтан шықты. 29 наурыз: 8 000 – 9 000 адам Нэшвиллдегі Колизейден Заңнамалық алаңға дейін шеру жасады. 30 наурыз: Хьюстон қаласындағы Рейган орта мектебінің директоры Роберт Памбелло америкалық және техастық тулардың астына мексикалық туды қойып, оны алып тастауды бұйырды. Кейіннен ол, көрінеу, басқа себептермен қызметінен кетті. Оңтүстік-Батыс Хьюстонда Роберт Ли, Беллэйр, Сэм Хьюстон орта мектептерінің оқушылары және басқа орта мектеп оқушылары қалалық әкімдікке шеру жасады. 31 наурыз: Лас-Вегаста 3 000 орта мектеп және орта буын оқушылары наразылық білдіру үшін сабақтан шықты. Кейбір колледж және кәсіптік колледж студенттері оларға қосылды.
March 26: 7,000 people rallied at the Statehouse in Columbus, Ohio. March 27: Hundreds of high school students walk out of class in protest in Northern Virginia March 29: 8,000–9,000 marched from The Coliseum to Legislative Plaza in Nashville. March 30: Robert Pambello, the principal of Reagan High School in Houston, placed a Mexican flag below the American and Texan flags and was ordered to remove it. He later resigned from his position for apparently unrelated reasons. In South West Houston, high school students from Robert E. Lee High, Bellaire High, Sam Houston High School (joining from Houston's Northside) and other middle schoolers joined in a march that was taken to city hall. March 31: 3,000 high school and middle school students in Las Vegas walk out of class to protest. Some college and community college students join them on their protest.
Заңнама
H. R. 4437 (2005 жылғы шекараны қорғау, терроризмге қарсы күрес және заңсыз иммиграцияны бақылау туралы заң) 2005 жылғы 16 желтоқсанда АҚШ Өкілдер палатасы 239 дауысқа 182 дауыспен қабылдады. Ол сондай-ақ Өкілдер палатасындағы демеушісі Джим Сенсенбреннер есімдігімен "Сенсенбреннер заң жобасы" деп те белгілі. Көптеген адамдар H. R. 4437 заңын 2006 жылғы АҚШ иммиграциялық реформасына қарсы наразылықтардың ынталандырғышы ретінде қарастырды. 1986 жылғы Иммиграциялық реформа және бақылау туралы заң бұрын 2,7 миллион құжатсыз иммигрантқа "кешірім" берген еді. Бұл шараны қолдаушылардың арасында сол кездегі президент Рейган да болды. Оның сөзіне göre, бұл шара қатаң жұмыс берушілер ережелерімен және заңды түрде елге кірудің жақсы жолдарымен бірге заңсыз иммиграцияны азайтуға көмектеседі. АҚШ Сенаты қабылдаған серік заң жобасы S. 2611 болды, ол ешқашан конференция комитетінен өтпеді. Палатадағы республикалық партия жетекшілері S. 2611-ді толығымен қабылдамайтындарын және тек шекара қауіпсіздігіне қатысты заңдарды қабылдауға ниеттенетіндіктерін мәлімдеді. 109-шы Конгресс аяқталғаннан кейін бұл заң жобасының күшін жойғаны белгілі болды.
Кеннедидің шешімі
АҚШ Жоғарғы Соты 2008 жылғы 16 маусымда Дада мен Мукасей ісі бойынша шешім шығарды, судья Кеннеди (5–4 дауыспен) «елде заңсыз жүрген адам өз еркімен елден кету туралы келісімін кері алып, АҚШ-та қалуға рұқсат алуға талпынуы мүмкін» деп мәлімдеді. Сот депортация туралы бұйрыққа бағыну иммигранттың осы бұйрыққа шағымдану құқығын жоққа шығармайды деп санайды. Бұл сот процесі иммиграциялық заңның екі көріне берілген қайшылығына қатысты. Бірі – елден өз еркімен кету арқылы депортациядан сақтану мүмкіндігін қарастырады. Екіншісі – заңсыз келген, бірақ жағдайлары өзгерген иммигранттарға иммиграциялық қызметкерлерге өз жағдайларын түсіндіріп, АҚШ-та қалуға мүмкіндік береді. Аталған істе Нигерия азаматы Самсон Дада 1998 жылы туристік визасының мерзімі бітіп қалғаннан кейін елде қалды. Иммиграциялық органдар оған өз еркімен елден кетуді, бірақ депортацияланған жағдайда қарастырылған тәртіппен қайта кіруге рұқсат берді.
Жұмысқа қабылдау әдістері
Әдетте, заңсыз көші-қонға қарсы қозғалыстар негізгі деңгейдегі жұмыскерлерді тарту тактикасын қолданады; Minutemen Civil Defense Corps және Minuteman Project осы әдістерді мүшелік санын арттыру үшін пайдаланады. 2006 жылғы көші-қон реформасына қарсы наразылықтан кейін, көші-қонға қарсы қозғалысқа қатысу 600%-ға артты.
Заңсыз көші-қонға қарсы топтар арасындағы ынтымақтастық
Заңсыз көшіп келуге қарсы топтар көбінесе бірдей мақсатты бірдей тәсілмен іске асырмайды; алайда, олардың мақсаттары басқа қозғалыстармен үйлескенде коалиция құрады. Осы топтардың бірлескен күш-жігерінің маңыздысы – бұрын қозғалысты қолдау үшін қаржы жұмсаған адамдардың пошталық тізімдеріне қол жеткізу. Америкалық иммиграциялық реформалар федерациясы және Минутмен азаматтық қорғаныс корпусы соңғы жылдары бір-бірімен пошта тізімдерін бөлісіп келді.