Кіріспе

Жаһандық ашық баспа желісі, белсенді журналист ұжымдары

Тәуелсіз Медиа Орталығы, Indymedia деп жақсы танымал, саяси және әлеуметтік мәселелер туралы хабарлайтын белсенді журналист ұжымдарының ашық баспа желісі болып табылады. 1999 жылғы Капиталға қарсы карнавал және 1999 жылғы Сиэтл ДСҰ наразылықтары кезінде пайда болған Indymedia жаһандық әділдік қозғалысымен тығыз байланысты болды. Indymedia желісі 2000-шы жылдардың басында халықаралық деңгейде кеңейді, жаңалықтар лентасы және рубрикалармен бірдей форматтағы бағдарламалық қамтамасыз етуді бөлісетін ерікті орталықтар құрылды. Полиция бірнеше орталықты шабуылдап, компьютерлік жабдықтарды тәркіледі. 2010 жылдары жаһандық әділдік қозғалысының күші әлсірегеніне байланысты орталықтардың қызметі төмендеді.

Мазмұны мен таратылуы

Indymedia – белсенділікті қолдап, негізгі бұқаралық ақпарат құралдарының жаңалықтары мен пікірлеріне қарсы тұратын азамат журналистикасы веб-сайты. Indymedia корпоративтік медиадағы шоғырланған меншік және көзқарастардың бұрмаланғандығына қарсы наразылықтардан туындады. Сиэтлдегі корпоративтік жаһандануға қарсы наразылықтармен байланысты алғашқы Indymedia түйіні, белсенділер үшін корпоративтік БАҚ-тың жаңалық көзіне альтернатива болып саналды, олар оларды тек зорлық-зомбылық пен қақтығыстарды көрсетуде және барлық наразылық білдірушілерді жағымсыз бейнелеуде айыптады. Indymedia бастапқыда 1999 және 2001 жылдар аралығындағы наразылықтарды жариялады. Наразылықтар баяулаған кезде, Indymedia Ирактағы соғысқа қарсылық сияқты әлеуметтік әділдікке бағытталған жаһандық қозғалыстарды қамтыды. Indymedia 2008 жылғы Грекиядағы тәртіпсіздіктер мен 2009 жылғы Гондурас төңкерісіне қарсылық туралы хабарлаған алғашқы желі болып есептеледі. Бұл желі студенттер, жергілікті халық, иммигранттар және бейбітшілік жақтастарының әлеуметтік әділдікке бағытталған науқандарын жариялауға да назар аударады. Indymedia сонымен қатар әлемнің түкпір-түкпірінен RSS аудио-хабарларын жинақтаған жаһандық радио жобасын іске қосты.

Тарих

Indymedia-ның бастаулары 1999 жылдың 18 маусымында қырықтан астам елде өткен "Капиталға қарсы карнавал" атты жаһандық әділеттілікке қолдау көрсетуші наразылық акцияларына тікелей байланысты. 1999 жылдың қараша айының соңында алғашқы арнайы Indymedia жобасы 1999 жылғы Сиэтлдегі ДСҰ наразылықтарын жабуға дайын болды. Алғашқы жазба 24 қарашада жарияланды. Онда былай делінген:

Наразылықтар басталған кезде жүздеген видеооператорлар көшеде түсірілімдер жүргізіп жатты, оларға фотографтар мен журналистер қосылды, барлығы дерлік еріктілер ретінде жұмыс істеді. Сиэтлден кейін жергілікті, тәуелсіз ұжымдар құрылды. Әрбір орталықтың бағыты жергілікті әлеуметтік-саяси ахуалмен анықталды. Дегенмен, орталықтардың ашық жариялау жүйесіне және ашық мұрағатына кез келген адам үлес қоса алатыны – басты қағида болды. Орталықтар көбінесе Дүниежүзілік банк немесе G8 сияқты ұйымдардың бас қосуларына, әлемдік форумдарға немесе АҚШ-тағы Демократтар мен Республикалықтардың съездері сияқты партиялық жиналыстарға жауап ретінде құрылды. 2002 жылға қарай негізінен АҚШ, Канада және Батыс Еуропа, сондай-ақ Австралия, Жаңа Зеландия және Латын Америкасында 90 Indymedia веб-сайты жұмыс істеді. Орталықтардың саны, әсіресе Еуропада, арта түсті – 2004 жылы 142, ал 2010 жылы 175-ке жетті. Indymedia қозғалысы 2000 жылдардың ортасындағы шарына жетті. АҚШ-тағы орталықтар шамамен 2008 жылдан бастап әлсіреп, 2014 жылға қарай жаһандық желі айтарлықтай қысқарды, белсенді сайттардың саны 68-ге дейін төмендеді. Бұл құлдыраудың бірнеше себебі айтылды. 2013 жылдың ақпан айында Ceasefire журналы Ноттингем Indymedia-ның қолданылуының төмендегенін атап өтті, бұл коммерциялық әлеуметтік желілерді белсенділердің жиі пайдалануын көрсетті. Активистік ұжымдардың ресурстарға инвестиция жасау мүмкіндігінің шектеулігі Facebook және Twitter сияқты корпорациялардың жасаған үлкен инвестицияларымен салыстырылды. Convergence журналында жарияланған мақалада Ева Жиро академиктер мен белсенділердің ұсынған әртүрлі аргументтерін жинақтады, оларға ресми емес иерархия, бюрократия, қауіпсіздік мәселелері (IP-адрестерді тіркеу қоса алғанда), аймақтық қатысудың жетіспеуі, таптық саясаттың болмауы, веб 2.0 әлеуметтік желілерін пайдаланудың өсуі, веб-сайттың жетілмегендігі, еріктілердің азаюы және жаһандық әділеттілік қозғалысының әлсіреуі кірді. Corporate Watch әлеуметтік желілердің өркендеуін және "ашық жариялаудың" қалыпты жағдайға айналуын Indymedia-ның мәдени индустрия үшін маңызды инновацияларын қайта коммерциялау деп қарастырды. 2019 жылы Indymedia-ның 20 жылдығына арналған мақаласында Апрель Глейзер еріктілердің шаршауы, ресурстардың жетіспеуі, орталықтандырылған жауапкершіліктің болмауы, көшбасшылықты дамытудың жетіспеуі және жаһандануға қарсы қозғалыстың әлсіреуі сияқты факторлар Indymedia-ның құлдырауына әкелгенін айтты. "Бристоль Индимедиа" тобының бір мүшесі тұтқындалды. Бұл мәселеде Indymedia-ны Ұлттық журналистер одағы және Liberty қолдады. 2014 жылдың тамызында Бристоль Индимедиасының серверлері тағы да полицияға тәркіленді, себебі Бристоль аймағындағы шабуылдар желісіне Indymedia қызметіне қатысты деп мәлімделді, соның ішінде Informal Anarchist Federation атты ұйымның полицияның оқу орталығына жасалған өртке қатысты хабарламасы бар еді. Бристоль Индимедиа билік органдарымен ынтымақтаспайтынын және "полицияның сұрағандай өз еркімен ақпаратты тапсыруға ниетті емес" екенін мәлімдеді.

Америка Құрама Штаттары

2004 жылдың 7 қазанында ФБР бірнеше IMC қолданатын және АҚШ-та орналасқан Rackspace Managed Hosting хостингінен бірнеше сервердің қатты дискілерін алып қойды. Аталған серверлер Ұлыбританияда орналасқан және Rackspace компаниясының британдық бөлімшесі басқарды, бірақ 20-ға жуық, негізінен еуропалық IMC веб-сайттары, сондай-ақ бірнеше байланыссыз веб-сайттар, оның ішінде Linux дистрибутивінің веб-сайты зардап шекті. Серверлерді тәркілеуге қатысты заңдық құжаттардың бір бөлігі, бірақ барлығы емес, 2005 жылдың тамызында Техас округінің соты Electronic Frontier Foundation (ЭФФ) ұйымының заңдық шараларынан кейін жарияланды. Құжаттарда үкімет тек серверлік журналдарды тапсыруды сұрағандығы көрсетілді. Халықаралық журналистер федерациясы бұл әрекетті айыптап, «Бұл әрекет қылмысты жолдауға қарағанда, заңды журналистік сауалнаманы қорқытуға көбірек ұқсайды» деп мәлімдеді және тергеуді талап етті. Еуропалық азаматтық бостандықтар ұйымы Statewatch және Дүниежүзілік қоғамдық радио хабар таратушылар қауымдастығы (AMARC) да сынға алды. ЭФФ адвокаты Курт Опсаль бұл істі Steve Jackson Games, Inc. v. United States Secret Service ісімен салыстырды. Нью-Йорк қаласында тұратын журналист және Indymedia еріктісі Брэдли Роланд Уилл 2006 жылдың қазан айында Оахака қаласында екі мексикалық наразылықшымен бірге қаза тапты. Қала тұрғындары мамыр айынан бері мұғалімдер ереуіліне байланысты көтеріліске қатысып келді. Reporters Without Borders (РWB) мексикалық үкіметті айыпталған қарулы күштерді босатуға рұқсат бергені үшін айыптады. 2009 жылдың 30 қаңтарында indymedia.us серверін басқаратын жүйелік әкімшілердің бірі Индиана штатының оңтүстік округінің федералды сотынан сотқа шақыру алды. Сотқа шақыруда әкімшіге 2008 жылдың 25 маусымында сайтқа кірген әрбір пайдаланушының «IP-адрестерін, уақытын және басқа да анықтамалық ақпаратын» ұсыну талап етілді. Сотқа шақыруға сондай-ақ, «осы талаптың бар екенін АҚШ прокурорының рұқсатысыз жарияламау» туралы тыйым салынды. 2009 жылдың 25 ақпанында АҚШ прокуроры Electronic Frontier Foundation ұйымының адвокатына сотқа шақыруды кері тартылғаны туралы хат жіберді. 2017 жылғы G20 саммитіне қатысты Гамбургтегі наразылық акцияларынан кейін Германияның Ішкі істер, құрылыс және қоғамдық істер министрлігі Linksunten деп аталатын желінің бір бөлімін тыйым салды. Бұл ұйым 2008 жылы Германияның оңтүстік-батысында құрылған. Министрлік бұл желіні «зорлық-зомбылыққа бейім солшыл экстремистер арасындағы орталық коммуникациялық платформасы» деп сипаттап, оның зорлық-зомбылық акциялары туралы ақпарат тарату үшін қолданылғанын мәлімдеді. Германиялық интернет-провайдерлерге полицияны «шошқалар» және «кісі өлтірушілер» деп атаған және Молотов коктейлі жасау туралы нұсқауларды қамтитын веб-сайтқа қатынасты тоқтату бұйрығы берілді. Германия полициясы Баден-Вюртемберг аймағындағы бірнеше белсенділердің үйлеріне шабуыл жасап, компьютерлер мен қару-жарақтарды тәркіледі.