Кіріспе
Java тілінде жазылған компьютерлік көмекпен аудару құралы
OmegaT – Java бағдарламалау тілінде жазылған компьютерлік көмекпен аудару құралы. Бұл бағдарламалық жасақтама 2000 жылы Кит Годфри жасаған, тегін таратылады және қазір Аарон Мадлон Кей басқаратын команда тарапынан дамытылуда. OmegaT кәсіби аудармашыларға арналған. Оның мүмкіндіктеріне реттелмелі сегментация (тұрақты өрнектерді қолдану арқылы), бұлыңғыр сәйкестік және сәйкестікті тарату мүмкіндігі бар аударма жады, терминологиялық сәйкестік, сөздіктермен сәйкестік, аударма жады және анықтамалық материалдарды іздеу, сондай-ақ Hunspell орфографиялық сөздіктерін пайдаланып, құжат ішінде орфографияны тексеру кіреді. OmegaT Linux, macOS, Microsoft Windows және Solaris жүйелерінде жұмыс істейді және Java 8 нұсқасын қажет етеді. Ол 27 тілде қолжетімді. 2010 жылы 458 кәсіби аудармашы арасында жүргізілген сауалнама бойынша, OmegaT Wordfast, Déjà Vu және MemoQ құралдарымен салыстырғанда 1/3 есе кем, ал нарық көшбасшысы Trados құралымен салыстырғанда 1/8 есе кем қолданылады.
Тарих
OmegaT алғаш рет 2000 жылы Кит Годфри (Keith Godfrey) әзірлеген. Бастапқыда ол C++ тілінде жазылған. 2001 жылдың ақпан айындағы алғашқы жарияланған нұсқасы Java тілінде жазылды. Бұл нұсқада авторлық құқыққа тиесілі аударма жады форматы қолданылды. Ол форматталмаған мәтін файлдарын, HTML-ді аудара алатын және тек блок деңгейінде сегментация жасауға мүмкіндік берді (яғни, сөйлемдердің орнына абзацтарды).
Бағдарламалық жасақтамаларды әзірлеу және шығару
OmegaT-ның дамуы SourceForge платформасында жүзеге асырылады. Даму тобын Аарон Мадлон Кей басқарады. Көптеген ашық кодты жобалар сияқты, OmegaT-ның жаңа нұсқалары үнемі шығарылып тұрады, әдетте әрқайсысы 2-3 қателерді түзетумен және жаңа мүмкіндіктермен жаңартылады. "Стандартты" нұсқасы толық пайдаланушы нұсқаулығымен бірге шығады, ал "соңғы" нұсқасында пайдаланушы нұсқаулығында әлі сипатталмаған жаңа мүмкіндіктер болады. Жаңартылған код SourceForge код қоймасынан әрқашан қолжетімді.
OmegaT қалай жұмыс істейді
OmegaT аударма жұмысын жоба ретінде, белгілі атаулары бар папкалар иерархиясы ретінде жүзеге асырады. Пайдаланушы аудармаған құжаттарды /source/ (немесе оның ішкі папкаларына) көшіреді. Редактор тақтасы бастапқы құжаттарды жеке "сегменттер" ретінде, бір-бірлеп аудару үшін көрсетеді. OmegaT, сұралған кезде, /target/ ішкі папкасында (ішінара) аударылған нұсқаларды жасайды. Басқа атаулы папкалар бағдарлама ішінде автоматты анықтама алу үшін пайдаланылады: /tm/ – tmx форматындағы қолданыстағы аударма жұптары үшін, /tm/auto/ – 100% сәйкес келетін автоматты аударма үшін, /glossary/ – глоссарийлер үшін, /dictionary/ – StarDict (және tbx) сөздіктері үшін. Пайдаланушы редактор тақтасында сегментті аударуға кіріскенде, OmegaT автоматты түрде /tm/ иерархиясындағы tmx файлдарындағы ұқсас бастапқы сөйлемдері бар бұрынғы аударма жұптарын іздеп, оларды редактор тақтасына енгізу үшін "Fuzzy Matches" тақтасында көрсетеді. Глоссарий және сөздік тақталары жобадағы тиісті атаулы папкалардағы кез келген глоссарийлер мен сөздіктерге ұқсас автоматты іздеу мүмкіндігін ұсынады. Машиналық аударма тақтасы Google Translate және басқа да ұқсас қызметтерден алынған машиналық аудармаларды көрсетеді. Пайдаланушы сегментті қалдырғанда, OmegaT әдетте бастапқы-аударма жұбын жадындағы деректер базасына қосады. Кейіннен бұл деректер базасы Translation Memory eXchange (.tmx) форматында сақталады, оны басқа күні, басқа жобаларда, басқа аудармашылармен және тіпті басқа CAT құралдарымен пайдалануға болады. Әрине, ешқандай өзгеріс болмаса, жаңарту да болмайды. 3.1 нұсқасы көздерімен тең мақсаттарды блоктау мүмкіндігін қосты, бұл жиі кездесетін қателік, сонымен қатар оны жою үшін пернетақта командасын – сандарды, бағдарламалау нұсқаулықтарындағы бастапқы кодты және т.б. басып тастауға болады. Кез келген уақытта пайдаланушы бастапқы файлдардың ішінара аударылған нұсқаларын жасауға болады. Егер сегмент әлі аудармаған болса, OmegaT бастапқы сегменттерді өзгеріссіз көшіреді. Бірақ оны жасамас бұрын, пайдаланушыға тегтер мен басқа да қателерді тексеру үшін "Validate" мәзір командасын пайдалану ұсынылады. 3.1 нұсқасы, мысалы, ішінара тапсыру немесе жылдам жаңарту үшін операцияны ағымдағы файлмен шектеу үшін мәзір командасын (және пернетақта командасын) қосты.
ОмегаТ-ның ерекшеліктері
OmegaT көптеген мүмкіндіктерді меншік CAT құралдарымен бөліседі. Оларға аударма жадыларын құру, импорттау және экспорттау, аударма жадыларынан шағылыстырмалы сәйкестендіру, глоссарийлерді іздеу, анықтама және конкорданс іздеу кіреді. OmegaT-да басқа CAT құралдарында әрдайым жоқ қосымша мүмкіндіктер де бар. Оларға мыналар жатады: OmegaT "Жедел бастау" деп аталатын қысқа оқулықты көрсету арқылы басталады. OmegaT бірнеше файлды бірнеше файл форматтарында, бірнеше қосалқы папкаларда бір уақытта аударуға және бірнеше аударма жадыларына, глоссарийлерге және сөздіктерге (тек компьютердің қолда бар жадымен шектеледі) жүгіне алады. Қолдау көрсетілетін файл түрлеріне қатысты, OmegaT пайдаланушыға файл кеңейтімдерін және файл кодтауларын өзгертуге мүмкіндік береді. Бірқатар құжат түрлері үшін пайдаланушы қай элементтерді аудару керектігін таңдамалы түрде белгілей алады (мысалы, OpenOffice Writer файлдарында, кіретін белгілерді қосуды таңдау; Microsoft Office 2007/2010 файлдарында, аяқбелгілерді аударуды таңдау; немесе HTML-де, суреттерге арналған ALT мәтінін аударуды таңдау). Пайдаланушы үшінші тараптың аударма жадыларындағы стандартты емес элементтерді қалай өңдеу керектігін де таңдай алады. OmegaT-тың сегменттеу ережелері тұрақты өрнектерге негізделген. Сегменттеуді тілге немесе файл пішіміне қарай конфигурациялауға болады, ал тізбектелген сегменттеу ережелері бір-бірінен мәндерді мұралайды. Өңдеу терезесінде пайдаланушы тікелей келесі аударылмаған сегментке өтуге, немесе тарих бойынша алға немесе артқа жылжуға болады. Пайдаланушылар кері қайтару, көшіру және қою, үлкен және кіші әріптерді ауыстыру сияқты мүмкіндіктерді жоғары деңгейдегі мәтін редакторындағыдай пайдалана алады. Пайдаланушы аударған сегменттердің бастапқы мәтінін көруді таңдай алады. Редакциялау панелінде Hunspell сөздіктерін қолдана отырып, орфографиялық тексеру және интерактивті орфографиялық тексеру тышқан арқылы жүзеге асырылады. Пайдаланушылар пернетақтаның ықшам түймесін немесе тышқанды қолдана отырып, шағылыстырмалы сәйкестіктерді енгізе алады. OmegaT бояулар арқылы шағылыстырмалы сәйкестіктердегі ұқсастық дәрежесін көрсетеді. OmegaT сондай-ақ кез келген сегментті аударған пайдаланушының күнін, уақытын және атын көрсетуге болады. Глоссарий сәйкестіктерін тышқан арқылы енгізуге болады. Пайдаланушы бастапқы мәтінді мақсатты мәтін өрісіне көшіруді немесе ең жоғары шағылыстырмалы сәйкестікті автоматты түрде енгізуді таңдай алады. Іздеу терезесінде пайдаланушы ағымдағы файлдардың бастапқы мәтінін, мақсатты мәтінін, басқа аударма жадыларын және анықтама файлдарын іздеуді таңдай алады. Іздеулер әріптердің тіркесіне сезімтал болуы мүмкін, сонымен қатар тұрақты өрнектерді де қолдануға болады. Іздеу нәтижесін екі рет басу пайдаланушыны тікелей өңдеу терезесінің осы сегментіне жетелейді. Аудармадан кейін OmegaT тегтерді тексеруді жүргізеді, бұл тегтерде кездейсоқ қателердің болмауын қамтамасыз етеді. OmegaT жоба файлдары мен аударма жадының статистикасын жоба басталғанға дейін немесе аударма барысында аударма жұмысының барысын көрсету үшін есептей алады. OmegaT Apertium, Belazar, Deepl және Google Translate-тен машиналық аудармаларды алып, оларды жеке терезеде көрсете алады. OmegaT пайдаланушы интерфейсіндегі әртүрлі терезелерді жылжытуға, үлкейтуге, плиткалауға, табулациялауға және кішірейтуге болады.
OmegaT starts by displaying a short tutorial called "Instant Start.". OmegaT can translate multiple files in multiple file formats in multiple subfolders simultaneously, and consult multiple translation memories, glossaries and dictionaries (limited only by available computer memory). With regard to supported file types, OmegaT allows the user to customise file extensions and file encodings. For a number of document types, the user can choose selectively which elements must be translated (e. g. in OpenOffice. org Writer files, choose whether to include bookmarks; in Microsoft Office 2007/2010 files, choose whether to translate footnotes; or in HTML, choose whether to translate ALT text for images). The user can also choose how non standard elements in third party translation memories should be handled. OmegaT's segmentation rules are based on regular expressions. Segmentation can be configured based on language or based on file format, and successive segmentation rules inherit values from each other. In the edit window, the user can jump directly to the next untranslated segment, or go forward or backwards in history. Users can use undo and redo, copy and paste, and switch between uppercase and lowercase in the same way as one would in an advanced text editor. The user can choose to see the source text of segments that have already been translated. The edit pane also has inline spell checking using Hunspell dictionaries, and interactive spell checking is done using the mouse. Users can insert fuzzy matches using a keyboard shortcut or using the mouse. OmegaT shows the degree of similarity in fuzzy matches using colours. OmegaT can also display the date, time and the name of the user who translated any given segment. Glossary matches can be inserted using the mouse. The user can choose to have the source text copied into the target text field, or to have the highest fuzzy match automatically inserted. In the search window, the user can choose to search the current files' source text, target text, other translation memories, and reference files. Searches can be case sensitive, and regular expressions can also be used. Double clicking a search result takes the user directly to that segment in the edit window. After translation, OmegaT can perform tag validation to ensure that there are no accidental tag errors. OmegaT can calculate statistics for the project files and translation memories before the project starts, or during the translation to show the progress of the translation job. OmegaT can get machine translations from Apertium, Belazar, Deepl and Google Translate, and display it in a separate window. The various windows in OmegaT's user interface can be moved around, maximised, tiled, tabbed and minimised.
Құжат пішімдері қолдау табады
Бірнеше файл түрлерін OmegaT-та тікелей аударуға болады. OmegaT файл түрін файл кеңейтімі арқылы анықтайды. Файл кеңейтімдерін басқару және қалаулы кодировканы әдепкі параметрлерді өзгерту үшін бейімдеуге болады. OmegaT форматталған құжаттарды форматтауды басқа коммерциялық CAT құралдары сияқты тегтерге түрлендіру арқылы өңдейді.
Тікелей қолданатын форматтар
Файл пішімі Файл кеңейту үлгісі Формат түрі Unicode және басқа да әртүрлі кодтамаларда кодталған қарапайым мәтін (Java қолдайтын кез келген мәтін пішімі) txt, txt1, txt2, utf8 HTML/XHTML құжаттамасы html, htm, xhtml, xht OpenDocument (ODF) құжаттамасы, LibreOffice, StarOffice, Apache OpenOffice қолданылады sx?, st?, od?, ot? Microsoft Office Open XML құжаттамасы (Microsoft Office 2007 және одан кейінгі нұсқаларында қолданылады) docx, xlsx, pptx Көмектесу және нұсқаулық xml, hmxp құжаттамасы HTML Көмектесу компиляторы hhc, hhk құжаттамасы LaTeX tex, latex құжаттамасы DokuWiki txt құжаттамасы QuarkXPress CopyFlow Gold тегтері, xtg құжаттамасы DocBook xml, dbk құжаттамасы Android ресурстары xml Локализация Java қасиеттері properties Локализация TYPO3 Локализация менеджері (l10nmgr) xml Локализация Mozilla DTD dtd Локализация Windows ресурстары rc Локализация WiX локализациясы wxl Локализация ResX resx Локализация Кілт=Мән файлдары ini, lng Локализация XLIFF xlf, sdlxliff Көптілді объекті (PO) po, pot Көптілді субтитрлер srt Басқа SVG кескіндері svg Басқалары
XLIFF-ті қолдау
Okapi Framework-тің Rainbow бағдарламасы белгілі бір файл форматтарын OmegaT қолдайтын XLIFF форматқа түрлендіре алады. Rainbow сонымен қатар OmegaT-да оңай жұмыс істеу үшін осындай құжаттардан толық OmegaT жобалық папкаларын жасауға мүмкіндік береді.
Gettext PO-ға қолдау көрсету
Бірнеше файл форматтарын Gettext Portable Object (PO) файлдарына түрлендіруге болады, оларды OmegaT бағдарламасында аударуға болады. Debian жүйесіндегі po4a бағдарламасы LaTeX, TeX және POD сияқты форматтарды Gettext PO форматына түрлендіре алады. Translate Toolkit Mozilla қасиеттері мен dtd файлдарын, CSV файлдарын, белгілі бір Qt ts файлдарын және белгілі бір XLIFF файлдарын Gettext PO форматына түрлендіруге мүмкіндік береді.
Office Open XML және ODF- ті қолдау
97-2003 нұсқаларындағы Microsoft Word, Excel және PowerPoint құжаттарын Office Open XML (Microsoft Office 2007/2010) немесе ODF (OpenOffice.org) форматына түрлендіруге болады. Түрлендіру толығымен жоғалтусыз болмайды және пішімдеудің жоғалуына әкелуі мүмкін.
Trados® .ttx файлдарын қолдау
Trados® ttx файлдарын Okapi TTX сүзгісімен өңдеуге болады.
TMX форматындағы аударма жады
OmegaT-ның ішкі аударма жады форматы пайдаланушыға көрінбейді, бірақ аударма жобасын автоматты түрде сақтау сайын жаңа немесе жаңартылған аударма бірліктері автоматты түрде экспортталып, үш сыртқы TMX жадына қосылады: түпнұсқа OmegaT TMX, 1-деңгейлі TMX және 2-деңгейлі TMX. Түпнұсқа TMX файлы OmegaT жобаларында пайдаланылады. 1-деңгейлі TMX файлы мәтіндік ақпаратты сақтайды және TMX 1- және 2-деңгейін қолдайтын CAT құралдарымен пайдаланылуы мүмкін. 2-деңгейлі файл мәтіндік ақпаратты және ішкі тегтерді сақтайды, сондай-ақ TMX 2-деңгейін қолдайтын CAT құралдарымен пайдаланылуы мүмкін. Экспортталған 2-деңгейлі файлдарға OmegaT-ның ішкі тегтері TMX тегтерінің ішінде қамтылған, бұл мұндай TMX файлдарының TMX 2-деңгейін қолдайтын CAT құралдарында сәйкестіктерді жасауға мүмкіндік береді. Trados және SDLX-та тесттердің нәтижесі оң болды. OmegaT 1.4b нұсқасына дейінгі 1- және 2-деңгейлі TMX файлдарын импорттауға болады. OmegaT-қа импортталған 2-деңгейлі файлдар сол деңгейдегі сәйкестіктерді тудырады, себебі OmegaT шетелдік TMX-тің TMX 2-деңгейлі тегтерін түрлендіреді. Бұл жерде Transit жасаған TMX файлдарымен тесттердің нәтижесі де оң болды.
Сөздіктер
Глоссарийлер үшін OmegaT көбінесе UTF-8 кодировкасындағы, .txt кеңейтімі бар, табуляциямен бөлінген қарапайым мәтін файлдарын пайдаланады. Глоссарий файлының құрылымы өте қарапайым: бірінші бағанда бастапқы тілдегі сөз, екінші бағанда сәйкес мақсатты тілдегі сөздер, үшінші бағанда (қосымша) контекст бойынша түсініктемелер сияқты қосымша ақпараттар болуы мүмкін. Мұндай глоссарийлерді мәтіндік редакторда оңай жасауға болады. Стандартты CSV форматындағы ұқсас құрылымды файлдар, сондай-ақ TBX файлдары да қолдау көрсетіледі.
OmegaT жобасы
OmegaT ашық кодты бағдарламалық қамтамасыз ету және еріктілердің көмегіне ие. Бағдарламалау, әрине, ең маңыздысы, бірақ барлық салалардағы еріктілердің қолдауы оған одан да пайдалы болар еді. Егер сізге осыған қызығушылық болса, OmegaT-ді өз қажеттіліктеріңізге сәйкес өңдеуге болады.
ОмегаТ-ның орналасуы
OmegaT пайдаланушы интерфейсі мен құжаттамасы шамамен 30 тілге аударылған. Ерікті аудармашылар пайдаланушы интерфейсін, "Жедел бастау" түсіндірмесін немесе толық пайдаланушы нұсқаулығын (немесе осы үш компоненттің барлығын) аударуға қатыса алады. Барлық тілдік файлдар мен пайдаланушы нұсқаулығының барлық аудармалары OmegaT стандартты жиынтығында бар.
Пайдаланушы жасаған бағдарламалар
OmegaT пайдаланушылар қауымдастығының ерекшелігі – OmegaT-дағы кемшіліктер көбінесе пайдаланушыларды сол функцияларды атқаратын макростар, скрипттер және бағдарламалар жасауға жетелейді, кейде мұндай мүмкіндіктер кейіннен OmegaT-ның өзінде пайда болады. OmegaT тек абзац бойынша сегменттеуді ұсынғанда, бір пайдаланушы OpenOffice.org макростарын сөйлем бойынша сегменттеу үшін жасады. OmegaT-да TM-ді автоматты түрде пайдалану үшін TM-ді біріктіру қажет болғанда, бір пайдаланушы TMX біріктіру скриптін жасады. OmegaT орфографиялық тексеруді қолдамағанда, бірнеше пайдаланушы скрипттер жасады немесе OmegaT-ға негізделген аударма процесінің бөлігі ретінде орфографиялық тексеруді қамтамасыз ететін шешімдер тапты.
Пайдаланушыларды қолдау
omegat users@lists.sourceforge.net – Көптілді пайдаланушылар қолдау пошта тізімі (архивтер ашық қолжетімді)