Кіріспе
Мозаикалық эволюция (немесе модульдік эволюция) – негізінен палеонтологиядан алынған түсінік, эволюциялық өзгерістер кейбір дене бөліктерінде немесе жүйелерінде, басқа бөліктерінде бір мезгілде өзгерістер болмай тұрып жүреді. Тағы бір анықтама – " түрлер ішінде және түрлер арасындағы әртүрлі жылдамдықпен белгілердің эволюциясы".408 Эволюциялық теориядағы оның орны ұзақ мерзімді трендтер немесе макроэволюция шеңберінде қарастырылады. Тіршілік иесі өз онтогенезінде алты векторда гетерохрондық белгілерді біріктіре алады, бірақ Гулд өсу және жыныстық жетілумен байланысты екенін санайды. Мысалы, тіршілік иесі кейбір неотениялық белгілерді және дамудың тежелуін көрсетуі мүмкін, нәтижесінде жаңа белгілер бастапқы тіршілік иесінен тек реттеуші гендер арқылы туындайды. Адамның көптеген жаңа белгілері (жақын туысқан маймылдармен салыстырғанда) осы сипатта болды, бұл классикалық тұрғыдан қарағандағыдай, құрылымдық гендердегі маңызды өзгерістерді білдірмейді. Археоптерикс. Шамамен 150 жыл бұрын Томас Генри Хаксли Археоптериксті шағын теропод динозавр Компсогнатустың қазбасымен салыстырды. Екі қазба да Бавариядағы Солнхофен әктасынан табылды. Хаксли екеуінің де, Археоптерикстің алдыңғы аяқтары мен қауырсындарынан басқа, өте ұқсас екенін көрсетті. Оның қызығушылығы құстар мен бауырымен жорғалаушылардың негізгі туыстығына қатысты болды, ол оларды Сауропсида клады ретінде біріктірді. Бұл жердегі ерекшелік – скелеттің қалған бөлігі өзгермегендігінде. Соңғы 500 мың жылдағы дала тышқандары. Дарвиноптерлердің типтік түрі. Типтік түрі, D. modularis – ұзын құйрықты (рамфоринхоид) және қысқа құйрықты (птеродактилоид) птерозаврлардың белгілерін көрсеткен алғашқы белгілі птерозавр. Жылқының эволюциясы, онда маңызды өзгерістер әртүрлі уақытта болды, барлығы бір уақытта емес. Сүтқоректілердің эволюциясы, әсіресе мезозой кезеңінде, нақты және жақсы түсінілетін мысал болып табылады.
Mosaic evolution (or modular evolution) is the concept, mainly from palaeontology, that evolutionary change takes place in some body parts or systems without simultaneous changes in other parts. Another definition is the "evolution of characters at various rates both within and between species".408 Its place in evolutionary theory comes under long term trends or macroevolution. A creature in its ontogeny may combine heterochronic features in six vectors, although Gould considers that there is some binding with growth and sexual maturation. A creature may, for example, present some neotenic features and retarded development, resulting in new features derived from an original creature only by regulatory genes. Most novel human features (compared to closely related apes) were of this nature, not implying major change in structural genes, as was classically considered. Archaeopteryx. Nearly 150 years ago, Thomas Henry Huxley compared Archaeopteryx with a small theropod dinosaur, Compsognathus. Both fossils came from the Solnhofen Limestone in Bavaria. Huxley showed that the two were very similar, except for the front limbs and feathers of Archaeopteryx. His interest was in the basic affinity of birds and reptiles, which he united as the clade Sauropsida. The peculiarity here is that the rest of the skeleton had not changed. Meadow voles during the last 500,000 years. The pterosaur Darwinopterus. The type species, D. modularis was the first known pterosaur to display features of both long tailed (rhamphorhynchoid) and short tailed (pterodactyloid) pterosaurs. Evolution of the horse, in which the major changes took place at different times, not all simultaneously. Mammalian evolution, especially during the Mesozoic provides a clear and well understood example.
Мозаикалық эволюция (гоминидтерде)
Мозаикалық эволюция көбінесе Дарвиннің құстар сияқты жануарлар арқылы қарастырылса да, гоминидтердің эволюциялық процесінде де орын алады. Гоминидтердегі мозаикалық эволюцияның мәнін одан әрі түсіндіру үшін, оны үш топқа бөлуге болады. 1-топқа өзінің морфологиялық құрылымында терең айырмашылықтары бар, тәуелсіз дамыған туысқан түрлер кіреді. Мысалы, A. sediba, H. naledi және H. floresiensis түрлерін салыстыруға болады. 2-топ түрдің өзгеруіне әсер ететін түрлі экологиялық факторларға негізделген. Бұған гоминидтердің барлық туысқан түрлерінде екі аяқтылықтың тәуелсіз дамуының айырмашылықтарын мысалға келтіруге болады. Соңғы 3-топқа адам тілі сияқты мінез-құлықтың болуы жатады. Тіл – бұл белгілі бір қасиеттің пайдасына жұмыс істейтін әртүрлі элементтердің мозаикалық жиынтығы, және ол ұрпаққа тікелей берілетін жеке қасиет емес. Сонымен қатар, әлеуметтік өзара әрекеттесудің күшеюі адам ақылының эволюциясына, яғни мидың көлемінің ұлғаюына сәйкес келеді. Бұл Робин Данбардың әлеуметтік ми гипотезасымен расталады. Бұл адам эволюциясындағы өту деңгейі ретінде де қолданылуы мүмкін, оның ішінде тіс пішіндері де бар. Мидың көлемі өзінің даму барысында түр ішіндегі мозаикалық айырмашылықтарды көрсетті, себебі бұл айырмашылықтар қоршаған ортаның шектеулерінен туындайды. Басқаша айтқанда, ми құрылымының тәуелсіз айырмашылықтары ми аймақтары бір-бірімен байланыспаған кезде көбірек байқалады, нәтижесінде көзге көрінетін ерекшеліктер пайда болады. Адам мен шимпанзелердің миының көлемін және сыйымдылығын салыстырғанда, олардың ата-бабаларының эволюциялық өзгерісін болжау мүмкіндігі өте маңызды болды. Бұл "жергілікті кеңістіктік өзара әрекеттесулердің" шектеулерге ең басты себеп екенін анықтауға мүмкіндік берді. Сонымен қатар, мидың бас сүйегі мен құрылымымен қатар, тіс пішіні де мозаиканың тағы бір мысалы болып табылады. Қазбалық деректерді пайдалану арқылы, ертедегі гоминидтерде табылған иық тістерінің эволюциясы мозаикалық сипатта болғаны анықталды. Иық тістерінің мөлшерінің азаюы адамның ата-бабаларының эволюциясының куәсі ретінде қарастырылады. Алайда, Кенияда табылған A. anamensis австралопитектер эволюциясының бір бөлігі ретінде ең үлкен мандибулярлық иық тісінің тамырына ие екені анықталды. Бұл куәлік белгісін өзгертеді, өйткені тамыр мен тәждің азаюы арасындағы айырмашылық әлі бағаланбаған. Иық тістерінің азаюы австралопитектердің эволюциясына дейін болған болса да, "A. anamensis–afarensis тұқымдасында иық тісі пішінінің өзгеруі мозаикалық түрде жүрді".