Кіріспе

Флоридадағы археологиялық мәдениет, АҚШ

Кейдс тоған мәдениеті – б.з. 100-600 жылдары аралығында Флориданың солтүстік-орталық аймағында қалыптасқан Орта ғимаралық кезеңнің Оңтүстік-Шығыс аймағындағы археологиялық мәдениет.

Орналасқан жері

Кейдс Понд мәдениеті қазіргі кездегі орталық және шығыс Алачуа округі, ең солтүстік Марион округі, Брэдфорд округінің оңтүстік-шығыс бөлігі және батыс Путнам округіне сәйкес келетін аймақта табылған. Кейдс Понд ауылдарының орналасқан жерлері ірі көл немесе өзенге жақын жерде. Белгілі ауылдардың көпшілігі үлкен көлдер арасында орналасқан. Санта-Фе өзенінің бойында бірнеше ауыл табылды. Миланич Кейдс Понд аймағындағы ауылдар мен ірі үйінділердің алты тобын анықтайды: Пейнес Прери, Пейнес Прери мен Нейнанс көлі арасында; Леви көлі, Пейнес Преридің батыс шеті мен Леви көлі арасында; Кросскрик, Оранж көлі мен Лохлуза көлі арасында (Кросскрикке жақын); Табиғи көпір, Санта-Фе өзеніндегі Табиғи көпірде; және Санта-Фе көлі, Санта-Фе көлінің солтүстік жағында. Ол сондай-ақ Путнам округінің батысында тағы екі-төрт топ болуы мүмкін екенін айтады. Мәдениеттің атауы Брэдфорд округінің оңтүстік-шығысындағы (Санта-Фе көлі тобы) Генри Гилман 1870 жылдары қазған Кейдс Понд үйіндісінен шыққан. Кейдс Понд мәдениетінің қазіргі анықтамасы 1970 жылдар шамасында жасалды. Ауыл шаруашылығы және басқа да даму салдарынан Алачуа округінде 50-ден астам үйінділер жойылған немесе зақымдалған болуы мүмкін. Бұл үйінділердің көпшілігін Кейдс Понд халқы салған болуы мүмкін. Ауылдар мен үйінділер көбінесе бірге кездеседі. Салтанатты орталықтар болған ауылдарда бір немесе бірнеше қосымша үйінділер, зираттар, басқа да топырақ жұмыстары және/немесе тоғандар болуы мүмкін. Кейбір шеткі ауылдарда үйінді болмауы мүмкін. Ауылдар ұзақ жылдар бойы қоныстанған сияқты, және үлкен сақтау шұңқырлары болған.

Сайттар

Кейдс Понд мәдениетінің үйінділері мен ауылдарының арасында Санта-Фе өзеніндегі Синк өзенінің жанындағы Running Lake Mounds (8AL182, 8AL183), Олусти ағысының Санта-Фе өзеніне қосылған жеріне жақын Симмонс Плейс (8AL188), Санта-Фе көлінің солтүстік-шығысындағы Cades Pond үйіндісі мен Griner үйіндісі (8BF8), Пейнес Прери мен Newnans көлі арасындағы Prairie Creek Midden орны, Ширеа орны (8AL49, 8AL84) және Пейнес Преридің солтүстік жағындағы Melton орны (8AL5, 8AL7, 8AL169), Пейнес Преридің батыс шеті мен Levy көлі арасындағы Ramsey жайылымындағы үйінді (8AL78) және Wacahoota үйіндісі (8AL58), Orange Lake және Lochloosa көлі арасындағы Cross Creek орны (8AL2, 8AL3), Orange Lake-тің солтүстігіндегі River Styx орны (8AL458), сондай-ақ Hawthorne (8AL464) және Evinston (8AL117) маңындағы үйінділер бар.

Тарих

100 жылға дейін Дептфорд мәдениетінің адамдары уақытының көп бөлігін Мексика шығанағының жағалауында, ішкі аймақтарға маусымдық сапарлар жасап өткізді. Шамамен 100 жылы Дептфорд халқы Алачуа округі аумағында тұрақты елді мекендер құрды, себебі Дептфорд мәдениетінен Кейдс Понд мәдениеті қалыптасты. Кейінгі Дептфорд орындары, Мексика шығанағының жағалауында, Кейдс Понд мәдениеті аймағына жақын жерде, қабық үйінділерін салды. Бұл орындарда біздің заманымыздың бірінші ғасырынан бастап жылқының ізегіндей пішіндес қабық сақиналары пайда болды. Кейдс Пондтың бірнеше ерте орындарында, соның ішінде Стайкс өзені, Рамси жайылымы және Кросскрикте, жерлеу үшін пайдаланылатын орталық үйіндінің айналасында жылқының ізегіндей пішіндес құм үйінділері немесе жер жұмыстары болды. Стайкс өзені орны, ең ерте белгілі Кейдс Понд орыны, Дептфорд стиліндегі керамикасы Йент кешеніне ұқсас өтпелі орын болды, ал кейінірек Кейдс Понд орындарында Дептфорд керамикасы табылған жоқ. Стайкс өзені орны Кристалл өзені (Дептфорд және Санта-Роза Свифт Крик мәдениеттері) және Форт-Центр (Белле Глэйд мәдениеті) сияқты күрделірек орындармен салыстырылды. Стайкс өзеніндегі жерлеулердің басым көпшілігі кремация болды, ал басқа Кейдс Понд орындарында кремация сирек кездесетін. Стайкс өзені орнының пайдаланылу мерзімі шамамен 100 жылдан 200 жылға дейін созылды. Сәл кейінірек Кросскрик орны, Стайкс өзені орнынан гөрі күрделірек, бірнеше үйінділері бар. Онда Дептфорд стиліндегі керамика жоқ. Жерлеу үйіндісі, Стайкс өзеніндегідей, жылқының ізегіндей пішіндес жер жұмыстарымен қоршалған, бірақ онда кремация табылмады. Кросскриктегі басқа үйінділердің айналасында жер жұмыстары жоқ. Рамси жайылымындағы үйінді (8FL78) жылқының ізегіндей пішіндес жер жұмыстарымен қоршалған орталық үйіндіге ие, бұл оны Кейдс Понд мәдениетінің дамуының басында орналастырады, бірақ ол қазба жұмыстарынан өтпегендіктен, басқа орындармен салыстыру мүмкін емес. 300 жылға қарай Кейдс Понд үйінділерінде Уиден аралынан келген рәсімдік керамика пайда болды. Кейдс Понд елді мекендері мен қоқыс жиналатын орындарында табылған қыш ыдыстар көбінесе әсемделмеген және Сент-Джонс мәдениетінің қазіргі заманғы керамикасына ұқсас. Кейдс Понд мәдениеті Уиден аралы мәдениеті деп сипатталған, бірақ Кейдс Понд үйінділеріндегі Уиден аралы ыдыстарына қарағанда Сент-Джонс сериялы ыдыстар көбірек кездеседі, бұл Уиден аралына қарағанда Сент-Джонс мәдениеті аймағымен тығыз байланысты екенін көрсетеді. Кейдс-Пондқа Уиден аралы мәдениетінің ықпалы 500 жылға қарай әлсіреген болуы мүмкін. 600-700 жылдары Кейдс Понд мәдениеті Алачуа мәдениетімен ауыстырылды. Уоллис 659-724 жылдардағы Флориданың солтүстік-орталық бөлігіндегі құрғақшылықтың Кейдс Понд мәдениетінің Алачуа мәдениетімен алмасуымен байланысты екенін ұсынады. Алачуа мәдениетінің рәсімдері мен үйінділері Кейдс Понд мәдениетіне қарағанда қарапайым болды. Алачуа мәдениетінің тіршілік ету жолдары жоталарға бағытталған, ал Кейдс Понд мәдениеті үшін маңызды болған ылғалды жерлерді аз пайдаланған. Ролланд үш сценарийді қарастыруды ұсынады: 1) Алачуа мәдениеті Кейдс Пондтан дамыған, Грузия мен Оңтүстік Каролина арқылы Солтүстік Каролинаға дейін созылатын ішкі мәдениеттердің қыш ыдыстары стилін қабылдаған, 2) Алачуа мәдениетінің алдағы халқы осы аймаққа көшіп келіп, Кейдс Понд халқымен бірге тұрған (Кейдс Понд қыш ыдыстары 9 немесе 10 ғасырға дейін қолданыста болған болуы мүмкін), соңында Кейдс Понд халқын сіңіріп алған, немесе 3) Кейдс Понд халқы осы аймақты қалдырған немесе Алачуа мәдениетінің халқы осы аймаққа көшіп келгенге дейін жоғалып кеткен.

Мәдениет

Кейдс Понд мәдениеті өздерінің қыш ыдыстарымен, тас құралдарымен және елді мекендерінің орналасуымен ерекшеленеді. Кейдес көлінің орнында табылған қыш бұйымдары көбінесе әшекейсіз, ірі сауыттардан тұрады. Тас құралдарына: иірілген пышақтар мен сыпыру құралдары, тесік ашуға арналған құралдар, үшбұрышты пышақтар, үйкеу тастары мен дискілер, сондай-ақ құмтастан жасалған абразивтер жатады. Сүйек құралдары: қос ұшты сүңгілер, тігіс құралдары, тесік ашуға арналған құралдар, қабықша жасауға арналған құралдар, бұғы сүйегінен жасалған тігіс құралдары, тері сыпыруға арналған құралдар, соққы құралдары және инелерді қыстыруға арналған құралдарды қамтиды. Сонымен қатар, теңіз қабығының орталық бөлігі (қабық немесе ұлудың орталық бағаны, көбінесе балға ретінде қолданылады) және акула тістерінен жасалған құралдар табылған. Кейдс Понд халқы өздерінің қоршаған ортасының су ресурстарын кеңінен пайдаланған. Пейнес Преридің солтүстік жағындағы Мелтон орнындағы үлкен қоқыс үйіндісі Кейдс Понд тұрғындарының өмір сүруі туралы көптеген мәліметтерді қамтамасыз етті. Бір орнында табылған 1500 жануардың 85 пайызы азық ретінде қолданылған және олардың көп бөлігі су ортасында мекендеген. Олардың ішінде: ұлулар, балықтың 12 түрі, бақалар, 7 түрлі тасбақа, 5 түрлі су жыландары, аллигатор, 7 түрлі су құстары, сусар және су тышқаны бар. Құрлықта мекендейтін жануарлар: бұғы, қара аю, пантера, койота, қоян, батпақ тышқаны, скункс, егеуқұйрық және түлкі. Табылған өсімдік қалдықтарына: гикори (әсіресе мокернут гикори), қарағай жаңғағы, емен, Чикасоу шапалағы, персимон және жабайы вишня (Каролина вишня лавры) жатады. Кейдс Понд халқы ешқандай дақылдарды өсіргеніне дәлел жоқ. Орнында табылған керамикалық бұйымдар тамақты сумен қайнатуға немесе басқа да әдістермен пісіруге қолданылғанын көрсетеді. Ұнтақтауға арналған құралдар аз мөлшерде табылған, бірақ ағаштан жасалған құралдар орнында сақталмауы мүмкін. Сент-Джонс жазығы және Даннс-Крик қызыл керамикасы Сент-Джонс өзені аңғарының мәдениеттерімен сауда-саттық қатынастары немесе олардың ықпалы болғанын көрсетеді. Персид шығанағы және мүмкін Атлантика жағалауының мәдениеттерімен сауда-саттыққа дәлел ретінде акулалардың, теңіз тасбақаларының, шұбар балықтарының және теңіз моллюскаларының бірнеше түрлерінің қалдықтары табылды. Шифер, жасыл тас және мыстан жасалған заттардың болуы кең сауда желілерін көрсетеді, олардың кен орындары Флоридада табылмайды. Кейдс Понд мәдениетінде жүгерінің өсірілуіне және тұтынылуына қатысты археологиялық дәлелдер жоқ. Алайда, сүйек коллагені мен апатиттің талдауы, ерте (200-400) Кейдс Понд Крос-Крик және кеш (600-800) Кейдс Понд Мелтон I үйінділерінен алынған қаңқаларда жүргізілген, C4 өсімдіктері, болжам бойынша жүгері, Кейдс Понд халқының диетасында ерте кезеңнен кеш кезеңге дейін үлкен үлес көрінетінін көрсетті.