Жаңа Әлемнің тарихшысы: Питер Мартир д'Ангиераның өмірі мен еңбектері
Peter Martyr d'Anghiera
Итальяндық тарихшы Петер Мартир д'Ангиераның Американы ашу тарихы, жаңа құрлық туралы алғашқы мәліметтер, саяхаттар мен мәдениеттер. Зерттеулер тарихы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Италиялық тарихшы, капеллан, ұстаз, дипломат, 1457–1526 жж. басқа адамдар Петір шейіт деп атады.
Italian historian, chaplain, tutor, diplomat, 1457–1526
other people called Peter Martyr
Петір Мартир д'Анжиера (Petrus Martyr Anglerius немесе ab Angleria; lang es; 2 ақпан 1457 – қазан 1526), бұрын ағылшын тілінде Анжериялық Петір шейіт деп белгілі болған, Испанияның зерттеулер дәуірінде қызмет еткен итальяндық тарихшы. Ол Орталық және Оңтүстік Американы зерттеу туралы алғашқы мәліметтерді хаттар мен есептер түрінде жазды, олар 1511–1530 жылдардағы түпнұсқа латын басылымдарында он тараудан тұратын «онжылдықтар» жинағы ретінде жарияланды. Оның «Жаңа әлем туралы онжылдықтары» география және жаңалықтар тарихында зор құндылыққа ие. Оның «De Orbe Novo» («Жаңа әлем туралы», 1530) еңбегі еуропалықтар мен жергілікті американдықтардың алғашқы байланыстарын, Кариб теңізі мен Солтүстік Америкадағы жергілікті американдық цивилизацияларын, сондай-ақ Мезоамериканы сипаттайды және мысалы, алғашқы еуропалық деректерде Индия каучугі туралы айтылады. Ол алғаш рет 1555 жылы ағылшын тіліне аударылды, ал толық нұсқасы 1912 жылы жарық көрді.
Peter Martyr d'Anghiera (Petrus Martyr Anglerius or ab Angleria; ; lang es; 2 February 1457 – October 1526), formerly known in English as Peter Martyr of Angleria, was an Italian historian at the service of Spain during the Age of Exploration. He wrote the first accounts of explorations in Central and South America in a series of letters and reports, grouped in the original Latin publications of 1511 to 1530 into sets of ten chapters called "decades". His Decades of the New World are of great value in the history of geography and discovery. His De Orbe Novo (On the New World, 1530) describes the first contacts of Europeans and Native Americans, Native American civilizations in the Caribbean and North America, as well as Mesoamerica, and includes, for example, the first European reference to India rubber. It was first translated into English in 1555, and in a fuller version in 1912.
Өмір
Мартир 1457 жылдың 2 ақпанында Пьемонттағы Аронадағы Маджоре көлінде дүниеге келді және кейіннен жақын орналасқан Ангера қаласының атымен аталып кетті. Ол сол кезде Арона графы болған Джованни Борромеодан білім алды. Жиырма жасында Римге барып, Католик шіркеуінің жоғары лауазымды тұлғаларымен танысты. Римде испан елшісімен кездескен соң, 1487 жылдың тамызында Мартир онымен бірге Сарагосаға сапарлады. Мартир Испания гуманистерінің арасында тез арада танымал болды. 1488 жылы ол университет шақыруымен Саламанкада лекция оқыды. Жаңа білімді қоғамдағы ықпалды меценаттар қолдады. Мартир Фердинанд пен Изабелла сарайының капелланы болды. 1492 жылдан бастап Мартирдің басты міндеті Испания сарайындағы жас ақсүйектерді тәрбиелеу еді. 1501 жылы ол Мысырға дипломатиялық миссиямен жіберілді, мақсаты – Мысыр сұлтанын Испаниядағы маврлардың жеңілісі мен Гранаданың құлауы үшін Мысыр мен Палестинадағы христиандарға кек қайтарудан қайтарту болды. Ол христиандарды дінге мәжбүрлеу болмағанын, Гранада мұсылмандары өз еркімен крещение қабылдауды сұрағанын және, ең бастысы, Осман империясының басып алу қаупінен қорғау үшін Испания Мысырға көмектесетінін жеткізді. Ол Мысыр арқылы жасаған сапары туралы "Легацио Вавилоника" еңбегінде баяндады, ол 1511 жылы оның "Декадаларында" жарияланды. Бұл миссияның сәтті аяқталуынан кейін ол maestro de los caballeros (рыцарьдардың ұстазы) атағын алды. 1520 жылы Мартирге Киелі Рим императоры Карл V-нің тапсырмасымен құрылған Үнді кеңесінде хроникашы (cronista) лауазымы берілді, оның міндеті – Жаңа әлемді зерттеу барысында болып жатқан оқиғаларды сипаттау еді. 1523 жылы Карл оған Палатин графы атағын берді және 1524 жылы оны Үнді кеңесіне қайта шақырды. Мартир Папа Климент VII-нің ұсынысымен, Карл V-нің тілегі бойынша, Ямайканың аббаты болып тағайындалды. Мартир аралға ешқашан бармаса да, аббат ретінде ол сол жердегі алғашқы тас шіркеудің құрылысын басқарды. 1526 жылы Гранадада қайтыс болды.
Martyr was born on 2 February 1457 at Lake Maggiore in Arona in Piedmont and later named for the nearby city of Angera. He studied under Giovanni Borromeo, then the count of Arona. He went to Rome at the age of twenty and met important men in the hierarchy of the Catholic Church. After meeting the Spanish ambassador in Rome, Martyr accompanied him to Zaragoza in August 1487. Martyr soon became a notable figure among the humanists of Spain. In 1488 he lectured in Salamanca on the invitation of the university. The new learning was supported by highly placed patrons in the society. Martyr would become chaplain to the court of Ferdinand and Isabella. After 1492, Martyr's chief task was the education of young nobles at the Spanish court. In 1501 he was sent to Egypt on a diplomatic mission to dissuade the Sultan of Egypt from taking vengeance on the Christians in Egypt and Palestine for the defeat of the Moors in Spain and the Fall of Granada. This he achieved by strongly asserting that there were no forced conversions and that Granada Muslims had asked for baptism of their own volition plus, more importantly, promising Spanish help to Egypt against the threat of conquest by the Ottomans He described his voyage through Egypt in the Legatio Babylonica, which was published in the 1511 edition of his Decades. Following the success of this mission, he received the title of maestro de los caballeros (master of knights). In 1520, Martyr was given the post of chronicler (cronista) in the newly formed Council of the Indies, commissioned by Charles V, Holy Roman Emperor to describe what was occurring in the explorations of the New World. In 1523, Charles gave him the title of Count Palatine and in 1524 called him once more into the Council of the Indies. Martyr was invested by Pope Clement VII, as proposed by Charles V, as Abbot of Jamaica. Although Martyr never visited the island, as abbot he directed the construction of the first stone church there. He died in Granada in 1526.