Кіріспе

Американдық лингвист Хуан Баутиста Раэль (14 тамыз 1900 – 8 қараша 1993) – американдық этнограф, тіл білімі маманы және фольклорші, Оңтүстік-Батыс АҚШ-тағы Солтүстік Нью-Мексико және Оңтүстік Колорадо халқының, әңгімелерінің және тілінің зерттелуіне үлкен үлес қоскан пионер болды. Раэль Стэнфорд университетінде профессор болды. Ол өзінің маңызды этнографиялық материалдар жинағын АҚШ Конгресінің кітапханасына тапсырды.

Балалық шағы мен білімі

Раэль Нью-Мексиконың солтүстігіндегі Таос қаласына жақын Арройо Хондо ауылында, отарлық дәуірден тамыр тартатын испандық отбасында дүниеге келді. Раэль Хосе Игнасио Раэль мен Соледад Сантистеванның бес баласының бірі (төрт ұл және бір қыз) болды. Оның әкесі саудагер және қой шаруашылығымен айналысқан. Раэльдің ата-анасы оны қаласындағы білім беру мүмкіндіктерінің шектеулі болуына байланысты басқа жерге оқуға жіберді. Ол Нью-Мексико штатының Санта-Фе қаласындағы Сент-Майкл колледжінде бастауыш мектепті бітірді. Содан кейін ол Миссури штатының Сент-Луис қаласындағы Христиан бауырлары колледжіне түсіп, орта мектеп диплом алды. 1923 жылы Раэль Оуклендтегі (Калифорния) Сент-Мэри колледжінде лингвистика және фольклор мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін аяқтады. 1927 жылы Раэль Берклидегі Калифорния университетінен магистр дәрежесін алды.

Мансап

Раэль докторлық оқуын бастамас бұрын бірнеше жыл Орегон университетінде доцент болып сабақ берді. Ол зерттеулерін Нью-Мексиконың солтүстігі және Колорадоның оңтүстігіндегі испаноэтностың Alabados, яғни діни әндеріне арнады. Ол осы әндерді бала кезінен білген. Сонымен қатар, Мексика мен Нью-Мексиконың халықтық және Рождестволық ойындарын зерттей бастады. 1933 жылы Раэль фольклоршы Аурелио Эспинозаның шақыруымен және оның жетекшілігімен Стэнфорд университетінде докторлық оқуын бастады. 1937 жылы Раэль тіл білімі саласы бойынша философия докторы ғылымын қорғады. Оның диссертациясы Жаңа Мексикалық испан тілінің фонетикасы мен морфологиясына арналған еді. Ол көптеген түрдегі халық ертегілерін жинау және Рождество мерекесіндегі туған оқиғаларды сахналайтын пьесаларды зерттеу саласында пионерлік жұмыс жасады. Раэль 410-нан астам халық ертегісін жинап, олардың кейбіреулерінің еуропалық тамырларын анықтады. Ол 1977 жылы «Cuentos Españoles de Colorado y Nuevo Mexico» (Колорадо мен Нью-Мексиконың испан халық ертегілері) деген атпен жарық көрді. Бұл испан Америкасының ауызша дәстүрінен шыққан халық ертегілерінің ең толық жинағы. 1946 жылы Раэль студенттерге Мексикада оқу мүмкіндіктерін ұсынуды бастады. 1953 жылы ол Гвадалахара университетінің жазғы мектебін құрып, бағдарламаны ресми түрде бекітті және 18 жыл бойы оны басқарды. «Оқытылатын курстар бірнеше деңгейдегі тіл сабақтарынан бастап мексикалық өнер, география, тарих, әдебиет және испан әдебиеті курстарын қамтыды». Жазғы мектепті Гвадалахара автономиялық университеті мен Аризона университеті бірлесіп демеушілік етті. Жазғы мектеп Аризона университетінің шетелдік білім беру бағдарламасының аясында әлі де жұмыс істеп келеді.

Неке және отбасы

1923 жылы Раэль колледжді бітірген жылы Колорадо штатының Конехос округіндегі Антонито қаласының тұрғындары Франсиско Антонио Эспиноса мен Мария Росабель Лобатоның қызы Квирина де ла Луз Эспиносаға үйленді. Олардың төрт баласы болды, олардың бәрі де Стэнфорд университетін бітірді, сондай-ақ Раэльдердің кейбір немерелері де осы университеттің түлектері болды. 1933 жылдан бастап олар Стэнфорд университетіне жақын жерде тұрды, оның академиялық қызметі сол жерде өтті.