Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Монтана штатындағы латын католик шіркеуінің юрисдикциясы, АҚШ
Latin Catholic ecclesiastical jurisdiction in Montana, USA
Грейт-Фоллс – Биллингс епархиясы (Dioecesis Magnocataractensis–Billingensis) – АҚШ-тың Монтана штатының шығысындағы Католик шіркеуінің латын епархиясы. Грейт-Фоллс епархиясы 1904 жылы құрылды; 1980 жылы ол Грейт-Фоллс – Биллингс епархиясы болып өзгерді. Грейт-Фоллс – Биллингс епархиясының епископы – Джеффри Флеминг. Епархияда екі кафедралық собор бар: Грейт-Фоллс қаласындағы Сент-Энн соборы, ол 1907 жылы қасиеттелді, және Биллингс қаласындағы Сент-Патрик соборы, ол 1908 жылы қасиеттелді.
The Diocese of Great Falls–Billings (Dioecesis Magnocataractensis–Billingensis) is a Latin Church diocese of the Catholic Church in eastern Montana in the United States. The Diocese of Great Falls was established in 1904; it became the Diocese of Great Falls Billings in 1980. The bishop of Great Falls Billings is Jeffrey Fleming. The diocese has two cathedrals: St Ann's Cathedral in Great Falls, dedicated in 1907, and St Patrick's Co Cathedral in Billings, dedicated in 1908.
1800 жылдан 1883 жылға дейін
Қазіргі Монтанадағы католиктердің ең алғашқы іздері – 1811 жыл шамасында Монтананың батысында Флатхед тайпасымен бірге қоныстанған католик ирокездер/гауденосауне тері саудагерлерінің келуі болды. Флатхед тайпасы 1830 жылдары Сент-Луис, Миссуриге төрт рет елшілер жіберіп, Сент-Луис епархиясына өз миссионерлерін жіберуді өтінді. Сол кезде епархия Роки тауларының шығысындағы кең аумақтарға жауапты болды. Ақырында, 1840 жылы Сент-Луис епархиясы миссионер Пьер Жан де Сметті Монтанаға жіберді. Флатхед тайпасының ыстық қарсы алуынан күш алып, де Смет келесі жылы миссиялар құру үшін қайта оралды. Иезуит миссионерлері Монтананың шығысында құрған миссиялардың арасында:
The earliest Catholic presence in present day Montana was the arrival of Catholic Iroquois/Haudenosaunee fur traders who settled with the Flathead Nation in western Montana around 1811. The Flathead sent emissaries to St. Louis, Missouri four times in the 1830s to petition the Diocese of St. Louis for their own missionaries. At that time, the diocese was responsible for large territories east of the Rocky Mountains. Finally, in 1840, the Diocese of St. Louis sent missionary Reverend Pierre Jean de Smet to Montana. Encouraged by his reception by the Flathead Nation, de Smet returned the following year to establish missions. The missions founded by Jesuit missionaries in eastern Montana included:
Сент-Ксавьердегі Сент-Ксавьер миссиясы – Крау тайпасы үшін (1840)
Каскад маңындағы Сент-Петр миссиясы – Канададан келген метис қоныс танушылары үшін (1874)
St. Xavier's Mission in St. Xavier for the Crow Nation (1840)
St. Peter's Mission near Cascade for Métis settlers from Canada (1874)
1883 жылдан 1900 жылға дейін
1883 жылы Папа Лео XIII Монтананың апостольдық викариатын құрды, оның ішінде Монтананың шығыс бөлігі Сент-Луис епархиясынан бөлініп келді. Ол Ванкувер аралы епархиясының епископы Жан Батист Бронделді апостольдық викарий болып тағайындады. Бір жыл өткен соң, сол папа викариатты Хелена епархиясымен алмастырды. Шығыс Монтана келесі 21 жыл бойы Хелена епархиясының құрамында болды. 1884 жылы Брондел қазіргі Ашленд қаласында жер сатып алып, Урсулин орденінің қарындастарымен Сент-Лабр үнді мектебін ашты. Биллингстегі алғашқы католик приходы – Сент-Патрик 1887 жылы құрылды.
In 1883, Pope Leo XIII erected the Apostolic Vicariate of Montana, including eastern Montana from the Diocese of St. Louis. He appointed Bishop Jean Baptiste Brondel of the Diocese of Vancouver Island as the apostolic vicar. One year later, the same pope created the Diocese of Helena to replace the vicariate. Eastern Montana would be part of the Diocese of Helena for the next 21 years. In 1884, Brondel purchased land in present day Ashland to found the St. Labre Indian School, staffed by Ursuline Order sisters. The first Catholic parish in Billings, St. Patrick's, was established in 1887.
1900 жылдан 1930 жылға дейін
Папа Пий X 1904 жылғы 18 мамырда Грейт-Фолс епархиясын құрды, Монтананың шығыс бөлігін Елена епархиясынан бөліп алды. Рим папасы Дубук епархиясынан келген әулие Матиас Лениханды жаңа епархияның алғашқы епископы етіп тағайындады. Ленихан 26 жыл бойы епископ қызметін атқарды. Ол тәртіп реформасына, шіркеу мектептері жүйесін құруға және жаңа кафедралық собор салуға қатысты. Грейт-Фолстағы жаңа Сент-Анн кафедралық соборы 1907 жылы қасиеттендірілді. Ленихан Провиденс қайырымдылық сестерінің күтіміндегі жетімдер үйін ашуға зор үлес қосты. 1913 жылы Ленихан Германиядан бенедиктин сестерін Форт-Пек үнді резерватындағы үндістерге көмектесу үшін Попларға шақырды. Ленихан 1930 жылы зейнетке шықты.
Pope Pius X erected the Diocese of Great Falls on May 18, 1904, taking eastern Montana from the Diocese of Helena. The pope named Reverend Mathias Lenihan from the Diocese of Dubuque as the first bishop of the new diocese. Lenihan served as bishop for 26 years. He was involved in temperance reform, building the parochial school system, and constructing a new cathedral. The new St. Ann Cathedral in Great Falls was dedicated in 1907. Lenihan was instrumental in establishing an orphanage staffed by the Sisters of Charity of Providence. In 1913, Lenihan introduced Benedictine sisters from Germany to minister to minister in Poplar to Native Americans at the Fort Peck Indian Reservation. Lenihan retired in 1930.
1930 жылдан 1980 жылға дейін
Грейт-Фоллстың екінші епискобы, 1930 жылы Папа Пий IX тағайындаған Орегон-Сити епархиясынан әулие Эдвин О’Хара болды. Ауылдық католик балаларының діни білімі жетіспейтініне алаңдаған О’Хара 1930 жылы епархияда Христиандық ілімдер қауымдастығы (CCD) бағдарламасын енгізді. О’Хара өз епархиясы және АҚШ бойынша CCD-ні жүзеге асыру үшін жұмыс істеді. Оның күш-жігері CCD-ні жаңартуға және бүкіл елде оны жылдам қабылдауға әкелді. О’Хара содан кейін жылына екі рет, сегіз апта бойы бір туындыны зерттеу үшін төрт-алты ересектерден тұратын CCD аудандық топтарын құруды ұсынды. 1934 жылға қарай епархияда 400-ден астам ересектердің CCD тобы болды. Бұл қозғалыс бүкіл елге таралып, ондаған мың ересектер тобы құрылды. 1939 жылы О’Хара Канзас-Сити епархиясының епископы болды. О’Хараның орнына Папа Пий XII Спокан епархиясынан монсеньор Уильям Кондонды тағайындады. Кондон 1967 жылы зейнетке шықты. Оның орнына сол жылы Папа Пауль VI епископ етіп тағайындаған Грейт-Фолс көмекші епискобы Элдон Шустер келді. Шустер 1977 жылы зейнетке шықты. 1978 жылы Чикаго архиепископиясының әулие Томас Мерфи Пауль VI-ның бұйрығымен Грейт-Фоллс-Биллингс епископы болып тағайындалды.
The second bishop of Great Falls was Reverend Edwin O'Hara from the Diocese of Oregon City, named by Pope Pius IX in 1930. Concerned at the lack of doctrinal education among rural Catholic children, O'Hara introduced the Confraternity of Christian Doctrine (CCD) program in the diocese in 1930. O'Hara worked to implement CCD throughout his diocese and the United States. His efforts led to a revitalization of CCD and rapid adoption of it throughout the country. O'Hara then promoted the establishment of CCD neighborhood groups of four to six adults to study a single work for eight weeks, twice a year. By 1934, more than 400 adult CCD groups existed in the diocese. The movement spread nationwide, with tens of thousands of adult groups. O'Hara became bishop of the Diocese of Kansas City in 1939. To replace O'Hara, Pope Pius XII appointed Monsignor William Condon from the Diocese of Spokane. Condon retired in 1967. His replacement was Auxiliary Bishop Eldon Schuster of Great Falls, named bishop by Pope Paul VI that same year. Shuster retired in 1977. In 1978, Reverend Thomas Murphy of the Archdiocese of Chicago was appointed bishop of Great Falls Billings by Paul VI.
1980 жылдан 2010 жылға дейін
1980 жылғы 14 ақпанда Папа Иоанн Павел II Биллингс қаласындағы халық санының өсуін ескере отырып, Грейт-Фолс епархиясын Грейт-Фолс-Биллингс епархиясы деп қайта атады. 1987 жылы Мерфи Сиэтл архиепископтығының көмекші архиепископы болды. Мерфидің орнына Грейт-Фолс-Биллингсте Иоанн Павел II Омаха архиепископтығынан көмекші епископ Антони Милонын тағайындады. 2005 жылы Солтүстік Шайен тайпасы Ашлендтегі Сент-Лабр үнді мектебі мен Грейт-Фолс-Биллингс епархиясын сотқа берді. Арыз берушілер екі ұйым да тайпаның кедейлігін пайдаланып миллиондаған доллар жинап, оның дерлік ешқайсысын тайпамен бөліспегенін мәлімдеді. Сотта шарт бұзу, мәдени геноцид, алаяқтық және заңсыз байып алу туралы талаптар қойылды. Мерфи 2006 жылы денсаулығына байланысты ерте зейнетке шықты. Папа Бенедикт XVI кейін Джуно епархиясынан епископ Майкл Уорфелді Грейт-Фолс-Биллингс епархиясының келесі епискобы етіп тағайындады. 2023 жылғы мәліметтер бойынша Уорфел епархияның қазіргі епискобы болып табылады.
On February 14, 1980, Pope John Paul II renamed the Diocese of Great Falls to the Diocese of Great Falls Billings to reflect the population growth in Billings. In 1987, Murphy became the coadjutor archbishop of the Archdiocese of Seattle. To replace Murphy in Great Falls Billings, John Paul II appointed Auxiliary Bishop Anthony Milone from the Archdiocese of Omaha. In 2005, the Northern Cheyenne Nation sued the St. Labre Indian School in Ashland and the Diocese of Great Falls Billings. The plaintiff alleged that both organizations used the tribe's poverty to raise millions of dollars, but shared almost none of it with the nation. The lawsuit claimed breach of contract, cultural genocide, fraud, and unjust enrichment. Murphy retired early in 2006 due to health concerns. Pope Benedict XVI then named Bishop Michael Warfel from the Diocese of Juneau as the next bishop of Great Falls Billings. As of 2023, Warfel is the current bishop of the diocese.
2010 жылдан қазіргі уақытқа дейін
2013 жылы Монтана Жоғарғы соты төменгі соттың Солтүстік Шайеннің талабын қабылдаудан бас тарту туралы шешімінің бір бөлігін күштен шығарды. Алайда, Жоғарғы сот Солтүстік Шайеннің келісімшартты бұзу, салдарынан қате ақпарат беру, алаяқтық және мүлікті заңсыз иелену туралы айыптауларын дәлелдемегенін мәлімдеді. Сот мәдени геноцид туралы шағымдарды да қарастырды. 2020 жылдан бастап жылына 60 000 доллар көлемінде төлемдер белгіленді. 2016 жылдың басында диоцез Грейт-Фоллс-Биллингс диоцезінің заңды тұлғаларының капиталдық активтерді қолдау корпорациясын (әрі қарай «Капиталдық активтерді қолдау корпорациясы» немесе CASC) құрды, бұл коммерциялық емес ұйым. Содан кейін диоцез 2016 жылдың соңына дейін ақшалай қаражаты мен активтерінің көп бөлігін CASC-ге аударды. Сыншылар диоцезді шіркеудің активтерін құрған ұйымына беру арқылы зардап шеккендердің талаптарынан қорғауға тырысып бақанын айтты. 2017 жылдың наурыз айында диоцез дін қызметкерлерінің кәмелетке толмағандарды сексуалдық зорлыққа салу фактілері бойынша көптеген сот процестеріне байланысты 11-тарау бойынша банкроттыққа өтініш берді.
In 2013, the Montana Supreme Court reversed parts of a lower court ruling dismissing the Northern Cheyenne suit. However, the Supreme Court did say that the Northern Cheyenne had failed to prove allegations of breach of contract, negligent misrepresentation, fraud and wrongful conversion. The court also out claims of cultural genocide. and $60,000 per year beginning in 2020. In early 2016, the diocese created the Diocese of Great Falls Billings Juridic Persons Capital Assets Support Corporation (the "Capital Assets Support Corporation", or CASC), a non profit organization. The diocese then transferred most of its cash and assets to CASC by the end of 2016. Critics accused the diocese of trying to protect the church's assets from victim claims by transferring them to an organization it controlled. In March 2017, the diocese filed for Chapter 11 bankruptcy in the light of multiple lawsuits for sexual abuse of minors by clergy.
Жыныстық зорлық-зомбылық
2012 жылы епархияға қарсы жыныстық зорлық-зомбылық туралы бірнеше сот ісі қозғалды, онда епархиялық дін қызметкерлері мен қызметкерлерінің ұлдар мен қыздарды зорлау фактілері айтылды. 2015 жылдың сәуіріне қарай 60-тан астам талапкер сотқа қосылған болатын. 2017 жылға қарай епархия 400-ден астам әлеуетті жыныстық зорлық-зомбылыққа қатысты сот ісіне тап болды. Содан кейін епархия 11-ші тарау бойынша банкроттыққа өтініш берді. Оған жауап ретінде, жәбірленушілер мен басқа да шіркеудің кредиторлары 2018 жылдың қаңтар айында епархияны сотқа берді. Олар епархияның CASC құру арқылы заңсыз банкротқа ұшырағанын, бұл 16 миллион долларлық активтерді жасыруға бағытталған алаяқтық әрекет деп санайтындарын мәлімдеді. Жәбірленушілер сондай-ақ 50 епархияның 14-інің активтері епархия активтері ретінде қаралып, сот ісіне алынуы тиіс екенін айтты. Бұл талапқа жауап ретінде епархия банкроттық ісін тоқтату туралы өтініш берді. 2018 жылдың сәуірінде екі тарап жаңа банкроттық жоспары мен келісімге келді, оның шарттары 2015 жылы Елена епархиясының банкроттыққа өтініш беруімен ұқсас болды. Бұдан өзге, Great Falls Billings жоспары епархиядан болашақ семинаршілердің тексеруін күшейтуді және сот ісінде аталған барлық бұрынғы және қазіргі кездегі зорлаушылардың тізімін жариялауды талап етті. 20 миллион доллар келесі көздерден түсуі тиіс:
In 2012, the first of several sexual abuse lawsuits was filed against the diocese, alleging abuse of both boys and girls by diocesan clergy and employees. Over 60 plaintiffs had joined the suits by April 2015. By 2017, the diocese faced more than 400 potential sexual abuse lawsuits. the diocese filed for Chapter 11 bankruptcy. In response, the alleged victims and other church creditors sued the diocese in January 2018. They alleged that the diocese illegally triggered its bankruptcy by creating CASC, in what they termed as a fraudulent attempt to hide $16 million assets. The victims also argued that the assets of 14 of the 50 parishes should be considered diocesan assets and subject to entailment. In response to this lawsuit, the diocese filed a motion to dismiss its bankruptcy proceeding. In April 2018, the two sides announced a new bankruptcy plan and settlement, with terms similar to the 2015 bankruptcy filing by the Diocese of Helena. In addition, the Great Falls Billings plan also required the diocese to begin "intensive background checks and screening of potential seminarians" and to publish a list of all known abusers, past and present, that were named in the lawsuits. The $20 million was to come from the following sources:
Католиктік өзара, епархияның жауапкершілік сақтандырушысы (8 миллион доллар). Ескерту: Католиктік өзарамен сақтандыру 1974 жылы басталды және 86 талаптың 22-сін қамтыды.
Catholic Mutual, the diocese's liability insurer ($8 million)Efn|Insurance coverage by Catholic Mutual began in 1974, and covered 22 of the 86 claims.