Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Латын католиктерінің АҚШ-тағы юрисдикциясы
Latin Catholic jurisdiction in the United States
Рапид-Сити епархиясы (Dioecesis Rapidopolitana) – АҚШ-тың оңтүстік-батысындағы Оңтүстік Дакота штатындағы Католик шіркеуінің Латын шіркеуіне қарасты діни аумағы, яки епархиясы. Бұл Сент-Пол және Миннеаполис архиепархиясының діни провинциясындағы суфраган епархиясы болып табылады. Рапид-Сити епархиясының бас шіркеуі – Рапид-Ситидегі Мәңгілік жәрдемді Әйелдің соборы. Епископ Питер Майкл Мухичтің 2024 жылдың басында қайтыс болуына байланысты Рапид-Сити кафедрасы қазіргі таңда бос тұр.
The Diocese of Rapid City (Dioecesis Rapidopolitana) is a Latin Church ecclesiastical territory, or diocese, of the Catholic Church in western South Dakota in the United States It is a suffragan diocese in the ecclesiastical province of the metropolitan Archdiocese of Saint Paul and Minneapolis. The mother church of the Diocese of Rapid City is the Cathedral of Our Lady of Perpetual Help in Rapid City. The see of Rapid City is sede vacante as of the death of Bishop Peter Michael Muhich in early 2024.
1900 жылдан 1930 жылға дейін
1902 жылғы 6 тамызда Папа Пий X Сиу-Фолс епархиясынан бөлінген аумақтан Плид епархиясын құрды. Плид – Оңтүстік Дакота штатындағы шағын кеншілер қаласы еді. Папа Сент-Пол епархиясының монсеньоры Джон Стариханы Плид епархиясының алғашқы епископы етіп тағайындады. Епископтық қызметін атқарған жеті жыл ішінде Стариха епархиядағы дін қызметкерлерінің санын 17-ден 25-ке, ал приходтар мен миссиялардың санын 25-тен 53-ке жеткізді. Денсаулығының нашарлауына байланысты 1908 жылы Плидтегі ресми резиденциясынан Хот-Спрингс қаласына көшіп өтті. 1909 жылы денсаулығына байланысты епископтық қызметтен зейнетке шықты. 1910 жылы Пий X Жозеф Бушты Сент-Пол қаласынан Плид епархиясының екінші епископы етіп тағайындады. Буш қызмет еткен кезеңде сенбі күні жұмыс істеуге тыйым салуды ұсынды. Оның бұл ұсынысы көп сынға ұшырағандықтан, Плидтен Рапид-Ситиге көшіруге мәжбүр болды. 1915 жылы Буш Сент-Клауд епархиясының епископы болды.
On August 6, 1902, Pope Pius X established the diocese as the Diocese of Lead, with territory taken from the Diocese of Sioux Falls. Lead was a small mining town in South Dakota. The pope named Monsignor John Stariha of the Diocese of Saint Paul as the first bishop of Lead. During his seven years as bishop, Stariha increased the number of priests in the diocese from 17 to 25 and the number of parishes and missions from 25 to 53. Due to poor health, he moved from his official residence in Lead to Hot Springs in 1908. Due to his health, Stariha retired in 1909. In 1910, Pius X named Joseph Busch of Saint Paul as the second bishop of Lead. During his tenure, Busch called for the abolition of work on Sundays. His proposal received so much criticism that he was forced to relocate from Lead to Rapid City. Busch became bishop of the Diocese of Saint Cloud in 1915.
1930 жылдан 1988 жылға дейін
Папа Пий XI 1930 жылғы 1 тамызда Лид епархиясын таратып, оның орнына Рапид-Сити епархиясын құрды. 1947 жылы Папа Пий XII АҚШ Әскери қызметтері архиепископтығының көмекші епископы Уильям Маккартиді Лаулерге көмек көрсету үшін епархияның көмекші епископы етіп тағайындады. 1948 жылы 32 жыл епископ қызметін атқарғаннан кейін Лаулер қайтыс болды, және Маккарти оның орнын автоматты түрде иеленді. Маккарти 1969 жылы зейнетке шықты. Рапид-Сити епархиясының келесі епископы – Сент-Клаудтан келген әйгілі Харольд Диммерлинг, оны 1969 жылы Папа Павел VI тағайындады. Диммерлинг тұрақты диаконат бағдарламасын және мирян қызметі бағдарламасын құрды, сондай-ақ елдегі алғашқы американдық диаконды қадағалады. Ол епархияда ауылдық өмір, ұжымдық басқару және әлеуметтік мәселелер жөніндегі кеңселер ашты. Ажырасқан немесе бөлек тұрған адамдарға, сондай-ақ жесірлерге көмек көрсету үшін қызмет ұйымдастырды. Диммерлинг «Вест-Ривер» католик газетін де құрды. Диммерлинг 1987 жылы қайтыс болды.
Pope Pius XI suppressed the Diocese of Lead on August 1, 1930, replacing it with the Diocese of Rapid City. In 1947, Pope Pius XII named Auxiliary Bishop William McCarty of the Archdiocese for the Military Services, USA as coadjutor bishop in the diocese to assist Lawler. When Lawler died in 1948, after 32 years as bishop, he was automatically succeeded by McCarty. McCarty retired in 1969. The next bishop of Rapid City was Reverend Harold Dimmerling of Saint Cloud, named by Pope Paul VI in 1969. Dimmerling established a permanent diaconate program and a lay ministry program and ordained the first Native American deacon in the country. He also set up offices in the diocese for rural life, stewardship and social concerns. He set up a ministry for people who were separated or divorced, and for widows. Dimmerling also established the West River Catholic newspaper. Dimmerling died in 1987.
1988 жылдан қазіргі уақытқа дейін
1988 жылы Папа Иоанн Павел II Чарльз Дж. Чапутты Рапид-Сити епископы етіп тағайындады. Ол Америка Құрама Штаттарында католик епископы болған американдық түпкілікті халықтан шыққан екінші дін қызметкері болды. Чапут 1997 жылы Денвер архиепископтығының архиепископы болды. Содан кейін Иоанн Павел II сол жылы Чапуттың орнына Омаха архиепископтығының Блас Дж. Купичті тағайындады. Епископ ретінде Купич балаларға Триденттік мессада алғашқы қасиетті тамақтанғанға немесе дәстүрлі түрде мінездеме алғанға тыйым салды. 2002 жылы Купич дәстүрлі месса қауымына 1962 жылғы Рим ритуалының нұсқасына сәйкес Пасха Тридуумының діни қызметтерін өткізуге тыйым салды. 2010 жылы Купич Спокан епархиясының епископы болды. 2011 жылы Папа Бенедикт XVI Давенпорт епархиясының Роберт Д. Груссты Рапид-Ситидің келесі епископы деп тағайындады. 2017 жылы Грус Лакота дәрігері Николас Блэк Элкті қасиеттілікке көтеру ісін бастады. Екі жылдан кейін Грус Сагинау епархиясының епископы болды. 2024 жылдың 17 ақпанында Рапид-Сити епархиясы 2020 жылы Папа Франциск тағайындаған Дулут епархиясының қазіргі епискобы Петер Мухихтың қайтыс болғанын хабарлады. 2020 жылдың наурызында Марчин Гарбач епархиядағы діни қызметкерлерден 250 000 доллар ұрлағаны үшін телекоммуникациялық алаяқтық, ақшаны жылыстау және салық алаяқтығы баптары бойынша айыпталды. Ол ақшаның бір бөлігін Кадиллак, суреттер және әшекей бұйымдарына жұмсады. Гарбач епархияға 250 000 доллар өтемақы төлеумен бірге жеті жылдан астам түрме жазасына кесілді.
In 1988, Reverend Charles J. Chaput was appointed bishop of Rapid City by Pope John Paul II. He was the second priest of Native American ancestry to become a Catholic bishop in the United States. Chaput became archbishop of the Archdiocese of Denver in 1997. John Paul II then named Reverend Blase J. Cupich of the Archdiocese of Omaha to replace Chaput that same year. As bishop, Cupich banned children from receiving their first holy communion in the Tridentine Mass or being confirmed in the traditional form. In 2002, Cupich prohibited a Traditional Mass community from celebrating the Paschal Triduum liturgies according to the 1962 form of the Roman Rite. In 2010, Cupich became bishop of the Diocese of Spokane. Monsignor Robert D. Gruss of the Diocese of Davenport was named the next bishop of Rapid City by Pope Benedict XVI in 2011. In 2017, Gruss opened the cause for the canonization of Lakota medicine man Nicholas Black Elk. Two years later, Gruss became bishop of the Diocese of Saginaw. On February 17, 2024, the Diocese of Rapid City announced the passing of the current bishop Reverend Peter Muhich of the Diocese of Duluth, named by Pope Francis in 2020. In March 2020, Reverend Marcin Garbacz was convicted of wire fraud, money laundering, and tax fraud, having stolen $250,000 from parishes in the diocese. He spent some of the money on a Cadillac, artwork and jewelry. Garbacz was sentenced to over seven years in prison with $250,000 in reparations to the diocese.
Жыныстық қатынаспен байланысты қылмыстар туралы хабарлар
Индиядан келген діни қызметкер Джон Правин 2018 жылдың қазан айында жыныстық қатынасқа қатысты айыптаулар бойынша тұтқындалған болатын. Правин Сиу қаласында 13 жасар қызды жыныстық қорлауда айыпталды. 2017 жылдың желтоқсанында Оңтүстік Дакотаға келген Правин алдымен Шайен өзенінің Сиу тайпасының резервациясындағы Игл Бутте, содан кейін 2018 жылдың маусым айында Мәңгілік көмекші біздің ханымның соборында жұмыс істеді. Епископ Грусс былай деді: "Біз осы әрекеттерден өкінуіміз және ешкімнің зардап шекпеуіне көз жеткізу үшін шіркеудегі бұрынғы зорлық-зомбылық туралы қорқынышты шындықты мойындау маңызды". 2020 жылдың тамызында бір адам епархияға келіп, 1980 жылдары кәмелетке толмаған кезінде оларды жыныстық қатынаста қорлаған деп епархияның бас викарі, Монсеньор Мишель Муллойді айыптапты. Епархия Муллойды дереу қызметінен алып тастады және алдын ала тергеуді бастады. Нәтижелер бойынша тексеру комиссиясы толық тексеруді талап етті. Папа Франциск 2020 жылдың маусым айында Муллойды Дулут епископы етіп тағайындады, бірақ ол әлі құлшылыққа тағайындалмаған еді. 2023 жылдың наурызында Рапид-Сити епархиясы өзінің тергеуі жыныстық зорлық-зомбылық туралы айыпты дәлелдей алмағанын, бірақ Муллойды қызметке қайтарып алмағанын айтты. 2020 жылдың қарашасында епархия Марсин Гарбац преподобныйға қарсы жыныстық зорлық-зомбылық туралы айыптаулар күтіп тұрғанын хабарлады. Ол шіркеудегі шіркеулерден ұрлық жасағаны үшін түрмеде отырған. 2022 жылдың наурызында Гарбач Польшада 11 жасар баланың порнографиялық видеосын түсіргені үшін федералды түрмеде бес жылға сотталды.
Reverend John Praveen, an priest from India seving in the diocese, was arrested in October 2018 on sex abuse charges. Praveen was accused of sexually molesting a 13 year old girl in Sioux City. Arriving in South Dakota in December 2017, Praveen first worked in Eagle Butte on the Cheyenne River Sioux Tribe reservation, then at the Cathedral of Our Lady of Perpetual Help in June 2018. Bishop Gruss stated that "It is important to acknowledge the horrid truth of past abuse in the church so that we can repent of these actions and to recommit ourselves to ensuring that no one is hurt moving forward." In August 2020, an individual contacted the diocese to accuse Monsignor Michel Mulloy, vicar general of the diocese, of sexually abusing them as a minor in the 1980s. The diocese immediately removed Mulloy from public ministry and a started preliminary investigation. The results led the review board to call for a full investigation. Pope Francis had appointed Mulloy as bishop of Duluth in June 2020, but he hadn't been consecrated yet. In March 2023, the Diocese of Rapid City said that its investigation could not prove the sexual abuse allegation, but that it would not return Mulloy to ministry. In November 2020, the diocese reported that federal sex abuse charges were pending against Reverend Marcin Garbacz. He was already serving a prison sentence for stealing from parishes in the diocese. In March 2022, Garbacz was sentenced to five years in federal prison for recording a pornographic video of an 11 year old boy in Poland, the sentence to be served after his release from state prison.
Білім
Рапид-Сити епархиясында Рапид-Ситидегі мектептерді Рапид-Сити католик мектептері жүйесі басқарады. Қызыл бұлт үнді мектебі Иса қоғамы мен Оглала Лакота қауымы басқаруында. Сапа-Ун иезуит академиясын Сент-Франциск миссиясы басқарады. +Мектеп атауы (ағылшын тілінде)Мектеп атауы (лакота тілінде)СыныптарОрналасқан жеріҚызыл бұлт үнді мектебіҚызыл бұлт жоғары мектебіMaȟpíya Lúta Owáyawa(9–12)Пайн-Ридж РезервациясыҚызыл бұлт бастауыш және орта мектебіMaȟpíya Lúta Hukhúčiyela Owáyawa(K–8)Пайн-РиджЛурдес Әйелінің Анасы бастауыш мектебіWíŋyaŋ Wakȟáŋ Owáyawa(K–8)ПоркьюпайнРапид-Сити католик мектептері жүйесіСент-Томас Мор жоғары мектебі (9–12)Рапид-СитиСент-Томас Мор орта мектебі (6–8)Сент-Елизавета Сетон бастауыш мектебі (K–5)Сент-Елизавета Энн Сетон Балалар даму орталығы (3K–PK)Сент-Франциск миссиясыСапа-Ун иезуит академиясы(K–8)Сент-Франциск, Роузбудт үнді резервациясы
In the Diocese of Rapid City, the schools in Rapid City itself are operated by the Rapid City Catholic School System. Red Cloud Indian School is administered by the Society of Jesus and the Oglala Lakȟóta community. Sapa Un Jesuit Academy is run by the St. Francis Mission. +School name in EnglishSchool name in LakȟótaGradesLocationRed Cloud Indian SchoolRed Cloud High SchoolMaȟpíya Lúta Owáyawa(9–12)Pine Ridge ReservationRed Cloud Elementary and Middle SchoolMaȟpíya Lúta Hukhúčiyela Owáyawa(K 8)Pine RidgeOur Lady of Lourdes ElementaryWíŋyaŋ Wakȟáŋ Owáyawa(K 8)Porcupine Rapid City Catholic School SystemSt. Thomas More High School (9–12)Rapid CitySt. Thomas More Middle School (6–8)St. Elizabeth Seton Elementary (K 5)St. Elizabeth Ann Seton Child Development(3K PK)St. Francis MissionSapa Un Jesuit Academy(K 8)St. Francis, Rosebud Indian Reservation