Тәуекел төзімді Австралия құсы: Шапшаң қанатты попугай

Кіріспе

Австралия құстарының аса қатерлі түрі

Тез жүретін тотық (Lathamus discolor) – кең құйрықты тотықтың бір түрі, ол тек Оңтүстік-Шығыс Австралияда ғана кездеседі. Бұл түр жаз айларында Тасманияда көбейеді және қыс айларында Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы Гриффит-Вариалдадан солтүстікке, ал Аделаидаға батысқа қарай көшіп-қонады. Ол көшпелі құс, және тек тамақ болғанда ғана белгілі бір аймаққа қоныстанады. Тез жүретін тотық The Guardian Australia және BirdLife Australia ұйымдарының екі жылдық сауалнамасы бойынша 2023 жылдың құсы деп танылды. Бұл түрдің құрып кету қаупі өте жоғары, және кейбір аймақтарда енгізілген қант планерлерінің (Petaurus breviceps) көбелектердің аналықтары мен ұяларын аулауы күтпеген, бірақ маңызды жаңа қауіпті көрсетіп отыр. Жылдам тотықтардың нақты санына қатысты генетикалық зерттеулер көрсеткендей, қазіргі таңдағы ең аз популяция саны 300-500 жеке құсқа жуық. Бұл, бұрынғы зерттеулерде демографиялық мәліметтерді пайдаланып, 2031 жылға қарай түрдің жойылуы мүмкін деген болжамды растайды. Аса қатерлі тез жүретін тотықтың мекендеу орындары үкіметтің түрді сақтау жөніндегі тиімді шаралар алмауы салдарынан, орман кесу арқылы салдарынан біліп-біліп жойылған.

Таксономия

Хирург Джон Уайт 1790 жылы жылдам попугайды қызыл иықты парокет (Psittacus discolor) деп сипаттады. 1830 жылы Рене Примвер Лессон оны Lathamus туысына жатқызды. 2011 жылы жүргізілген генетикалық зерттеуде, ядролық және митохондриялық ДНК-ны қамти отырып, жылдам попугайдың Просопея, Эунимфикус және Цианорамфус туыстарының пайда болуына бастау берген эволюциялық тарамның ерте бөлігі екендігі анықталды, бұл шамамен 14 миллион жыл бұрын болған. "Жылдам попугай" атауы Халықаралық орнитологтар одағы (IOC) тарапынан ресми түрде бекітілген ортақ атау ретінде тағайындалды.

Сипаттама

Жылқышыл попугайдың ұзындығы шамамен 25 см-ге жуық, қанаттары ұзын, сүйір, ал құйрығы ұзын және тар болып келеді. Оның түсі негізінен жасыл, басында көгілдір тәж және мұрынның үстінде және астында қызыл түсті. Ересегінің анасының түсі сәл бозғылт, ал жас попугайдың көзі қара қоңыр, мұнығы ашық қызғылт түсті. Маңдайынан тамағына дейін қызыл, сондай-ақ қанаттың үстіңгі жиегінде қызыл дақ бар. Олар шулы, әрқашан қозғалмалы және әдемі, сонымен қатар тікелей ұшуларымен өте жылдам.

Тіршілік ету ортасы

Әдетте қоныстайды: орманды алқаптарда, тоғайларда, егістік жерлерде және плантацияларда, сондай-ақ қала ішінде.

Диета

Жылдам қабақтар негізінен нектармен қоректенеді, гүлдейтін Eucalyptus spp. түрінен шығатын нектарды артық жақсы көреді. Тасманияда олардың көбею ортасына қоныстануы екі негізгі тамақ ағашы – Eucalyptus globulus және Eucalyptus ovata гүлдеуімен реттеледі.

Қорғау мәртебесі

Демографиялық деректерді модельдеу жылдам попугайдың өте қауіпті түрге жататынын болжады. Бірақ, кең ауқымды генетикалық дәлелдер бұл тым оптимистік екенін көрсетеді, және (ең аз) санақ бойынша популяцияның саны шамамен 300-500 жеке тұлғаны құрауы мүмкін. Орман шаруашылығы соңғы онжылдықтарда мекендеу орындарына ауыр зиян келтірді.

Австралия Ұлттық университетінің Қиын құстар зерттеу тобының Eureka жүлдесіне ие болған финалистері Мэттью Уэбб пен Деян Стоянович үкіметтердің Тасманиядағы белгілі қоректену және ұялау орталарын қорғауға бағытталған басқару жоспарларын кешіктіріп отырғанын айтады. Зерттеушілер Тасманияның оңтүстік ормандарындағы орманды пайдалануды бұрынғы аймақтық орман келісімінің 20 жылдық мерзімінде талдады. Олар 1997-2016 жылдар аралығында осы аймақтағы эвкалипт ормандарының үштен бірі кесілгенін, жылдам попугайларға ұя салуға жарамды ескі өсімдіктердің төрттен бірі жойылғанын анықтады. "Критиктік көбелек орталары кесілуде және қазіргі орман шаруашылығы жүйесі тұрақты емес екені анық", - делінген мақалада.

Австралия

Тез бауырықтар 1999 жылғы Австралияның қоршаған ортаны қорғау және биологиялық әртүрлілікті сақтау заңында (EPBC Act) қорғауға алынуға тиіс түрлердің тізіміне енгізілген, бірақ олар мен басқа да қауіп төндіріп бара жатқан түрлерді тиісінше қорғамағаны үшін бұл заң сынға ұшырауда.

Виктория

Тез тотық Викторияның Флора және фаунаны қорғау заңында (1988) қауіп төнген түр ретінде тіркелген. Осы Заңға сәйкес, осы түрді қалпына келтіру және одан әрі басқару жөніндегі іс-қимыл жоспары әзірленді. 2007 жылғы Викториядағы қауіп төнген омыртқалы жануарлардың кеңесші тізімінде тез тотық – құрып бара жатқан түр ретінде тізімделді.

Соңғы зерттеулер

Жылдам тотықша 2009 жылдан бері Австралия Ұлттық университетінің Феннер қоршаған орта және қоғам мектебіндегі Қиын құстарды зерттеу тобы тарапынан зерттелді. Олардың зерттеу нәтижелері төменде келтірілген:

Webb MH, Holdsworth MC, Webb J (2012) "Құрып бара жатқан жылдам тотықшаның (Lathamus discolor) ұя салу талаптары". Emu 112:181–188. Stojanovic D, Webb MH, Roshier D, Saunders D, Heinsohn R (2012). "Жердегі зерттеу әдістері құрып бара жатқан жылдам тотықша үшін қолайлы ағаш қуыстарын шамадан тыс және жеткіліксіз бағалайды". Emu Austral Ornithology 112:350–356. Stojanovic D, Koch AJ, Webb M, Cunningham RB, Roshier D, Heinsohn R (2014). "Қуысқа тәуелді жабайы жануарлар үшін кеңістіктік жоспарлау құралын растау". Austral Ecology 39:579–586. Stojanovic D, Webb MH, Alderman R, Porfirio LL, Heinsohn R, Beard K (2014). "Жаңа жыртқыштың табылуы құрып бара жатқан көшпелі құстың өлімінің жоғары, бірақ өте өзгермелі екенін көрсетеді". Diversity and Distributions 20:1200–1207. Saunders DL және Heinsohn R (2008). "Жаңа Оңтүстік Уэльсте құрып бара жатқан, көшпелі жылдам тотықшаның (Lathamus discolor) қысқы мекендеу ортасын пайдалануы". Emu Austral Ornithology 108:81–89. Webb MH, Wotherspoon S, Stojanovic D, Heinsohn R, Cunningham R, Bell P, Terauds A (2014). "Орын маңызды: Жылдам қозғалатын, құрып бара жатқан жылдам тотықшаның таралуын болжау үшін кеңістіктегі нақты мекендеу үлгілерін пайдалану". Biological Conservation 176:99–108. Heinsohn R, Webb M, Lacy R, Terauds A, Alderman R, Stojanovic D (2015). "Жыртқыштардың салдарынан құрып бара жатқан, көшпелі жылдам тотықшалардың (Lathamus discolor) санының күрт төмендеуі болжанып отыр". Biological Conservation 186:75–82. Stojanovic D, Terauds A, Westgate MJ, Webb MH, Roshier D, Heinsohn R (2015). "Ең бай учаскеден пайдалану көшпелі жылдам тотықша үшін пайдалы". Journal of Animal Ecology 84:1194–1201. Stojanovic D, Webb Nee Voogdt J, Webb M, Cook H, Heinsohn R (2016). "Орман өртінен кейін екінші деңгейдегі қуысқа ұялайтын құстың мекендеу ортасының жоғалуы". Forest Ecology and Management 360:235–241. Saunders DL, Cunningham R, Wood J, Heinsohn R (2016). "Қысқы құрғақшылыққа құрып бара жатқан көшпелі жылдам тотықшаның реакциясы". Emu Austral Ornithology 116:350–359. Crates R, Rayner L, Stojanovic D, Webb M, Heinsohn R (2017). "Австралияның қатердегі құстарында байқауға келмейтін Аллея әсерлері: табиғатты сақтау үшін салдары". Emu Austral Ornithology 117:207–221. Stojanovic D, Rayner L, Webb M, Heinsohn R (2017). "Ұя қуысының морфологиясының құрып бара жатқан құстың өнімділігіне әсері". Emu Austral Ornithology 117:247–253. Webb MH, Terauds A, Tulloch A, Bell P, Stojanovic D, Heinsohn R (2017). "Динамикалық жүйелерде жоғары жылдамдықты түрлерді сақтау жоспарлауда функционалдық мекендеу орындарын қосудың маңыздылығы". Conservation Biology 31:1018–1028. Allen M, Webb Matthew H, Alves F, Heinsohn R, Stojanovic D (2018). "Тасмания ормандарындағы енгізілген, жыртқыш қант глайдерінің мекендеу үлгілері". Austral Ecology 43:470–475. Campbell CD, Sarre SD, Stojanovic D, Gruber B, Medlock K, Harris S, Macdonald AJ, Holleley CE (2018). "Тұрғын түрлер қашан инвазивті болады? Молекулалық және тарихи деректерді пайдалану арқылы жаңа жыртқыш сумкалы жануардың енуі анықталды". Diversity and Distributions 24:831–840. Stojanovic D, Eyles S, Cook H, Alves F, Webb M, Heinsohn R (2018). "Фотосезімтал автоматты есіктер ұялардағы кішкентай түнгі жыртқыштарды жою". Animal Conservation 22:297–301. Stojanovic D, Olah G, Webb M, Peakall R, Heinsohn R (2018). "Генетикалық дәлелдер құрып бара жатқан жылдам тотықшаның өте жоғары жоғалу қаупін растайды: табиғатты сақтау басқаруы үшін салдары". Animal Conservation 21:313–323. Heinsohn R, Olah G, Webb M, Peakall R, Stojanovic D (2019). "Жыныстық қатынас пен ортақ әкелік жеке тұлғаның дене күйін және құрып бара жатқан популяцияның тіршілікке жарамдылығын төмендетеді". Journal of Animal Ecology 88:502–510. Stojanovic D, Cook HCL, Sato C, Alves F, Harris G, Mckernan A, Rayner L, Webb MH, Sutherland WJ, Heinsohn R (2019). "Көшпелі түрлерді сақтау үшін алдын ала шаралар". The Journal of Wildlife Management 83:64–71. Webb MH, Heinsohn R, Sutherland WJ, Stojanovic D, Terauds A (2019). "Құрып бара жатқан көшпелі түр үшін молшылық-мекендеу қатынастарындағы эмпирикалық және механикалық түсіндірме". The American Naturalist 193:59–69. Webb MH, Stojanovic D, Heinsohn R (2019). "Саясаттың сәтсіздігі және құрып бара жатқан жылдам тотықшаны сақтаудағы паралич". Pacific Conservation Biology 25:116–123. Owens G, Heinsohn R, Eyles S, Stojanovic D (2020). "Жыртқыш шақыруды автоматты түрде тарату Sugar Gliders-тің құстарға көрсеткен қысымын азайта алмады". Ecological Management & Restoration 21(3), 247–249. Olah G, Stojanovic D, Webb MH, Waples RS, Heinsohn R (2021). "Тікелей популяция мөлшерін генетикалық бағалау үшін үш техниканы салыстыру". Animal Conservation 24:491–498. Olah G, Waples RS, Stojanovic D (2024). "Молекулалық маркердің типінің құрып бара жатқан популяциядағы тиімді популяция мөлшерін және басқа да генетикалық параметрлерді бағалауға әсері". Ecology and Evolution 14(3):e11102.

Webb MH, Holdsworth MC, Webb J (2012) "Nesting requirements of the endangered swift parrot (Lathamus discolor)". Emu 112:181–188. Stojanovic D, Webb MH, Roshier D, Saunders D, Heinsohn R (2012). "Ground based survey methods both overestimate and underestimate the abundance of suitable tree cavities for the endangered swift parrot". Emu Austral Ornithology 112:350–356. Stojanovic D, Koch AJ, Webb M, Cunningham RB, Roshier D, Heinsohn R (2014). "Validation of a landscape scale planning tool for cavity dependent wildlife". Austral Ecology 39:579–586. Stojanovic D, Webb MH, Alderman R, Porfirio LL, Heinsohn R, Beard K (2014). "Discovery of a novel predator reveals extreme but highly variable mortality for an endangered migratory bird". Diversity and Distributions 20:1200–1207. Saunders DL and Heinsohn R (2008). "Winter habitat use by the endangered, migratory swift parrot (Lathamus discolor) in New South Wales". Emu Austral Ornithology 108:81–89. Webb MH, Wotherspoon S, Stojanovic D, Heinsohn R, Cunningham R, Bell P, Terauds A (2014). "Location matters: Using spatially explicit occupancy models to predict the distribution of the highly mobile, endangered swift parrot". Biological Conservation 176:99–108. Heinsohn R, Webb M, Lacy R, Terauds A, Alderman R, Stojanovic D (2015). "A severe predator induced population decline predicted for endangered, migratory swift parrots (Lathamus discolor)". Biological Conservation 186:75–82. Stojanovic D, Terauds A, Westgate MJ, Webb MH, Roshier D, Heinsohn R (2015). Exploiting the richest patch has a fitness payoff for the migratory swift parrot". Journal of Animal Ecology 84:1194–1201. Stojanovic D, Webb Nee Voogdt J, Webb M, Cook H, Heinsohn R (2016). "Loss of habitat for a secondary cavity nesting bird after wildfire". Forest Ecology and Management 360:235–241. Saunders DL, Cunningham R, Wood J, Heinsohn R (2016). "Responses of Critically Endangered migratory Swift Parrots to variable winter drought". Emu Austral Ornithology 116:350–359. Crates R, Rayner L, Stojanovic D, Webb M, Heinsohn R (2017). "Undetected Allee effects in Australia’s threatened birds: implications for conservation". Emu Austral Ornithology 117:207–221. Stojanovic D, Rayner L, Webb M, Heinsohn R (2017). "Effect of nest cavity morphology on reproductive success of a critically endangered bird". Emu Austral Ornithology 117:247–253. Webb MH, Terauds A, Tulloch A, Bell P, Stojanovic D, Heinsohn R (2017). "The importance of incorporating functional habitats into conservation planning for highly mobile species in dynamic systems". Conservation Biology 31:1018–1028. Allen M, Webb Matthew H, Alves F, Heinsohn R, Stojanovic D (2018). "Occupancy patterns of the introduced, predatory sugar glider in Tasmanian forests". Austral Ecology 43:470–475. Campbell CD, Sarre SD, Stojanovic D, Gruber B, Medlock K, Harris S, Macdonald AJ, Holleley CE (2018). "When is a native species invasive? Incursion of a novel predatory marsupial detected using molecular and historical data". Diversity and Distributions 24:831–840. Stojanovic D, Eyles S, Cook H, Alves F, Webb M, Heinsohn R (2018). "Photosensitive automated doors to exclude small nocturnal predators from nest boxes". Animal Conservation 22:297–301. Stojanovic D, Olah G, Webb M, Peakall R, Heinsohn R (2018). "Genetic evidence confirms severe extinction risk for critically endangered swift parrots: implications for conservation management". Animal Conservation 21:313–323. Heinsohn R, Olah G, Webb M, Peakall R, Stojanovic D (2019). "Sex ratio bias and shared paternity reduce individual fitness and population viability in a critically endangered parrot". Journal of Animal Ecology 88:502–510. Stojanovic D, Cook HCL, Sato C, Alves F, Harris G, Mckernan A, Rayner L, Webb MH, Sutherland WJ, Heinsohn R (2019). "Pre emptive action as a measure for conserving nomadic species". The Journal of Wildlife Management 83:64–71. Webb MH, Heinsohn R, Sutherland WJ, Stojanovic D, Terauds A (2019). "An Empirical and Mechanistic Explanation of Abundance Occupancy Relationships for a Critically Endangered Nomadic Migrant". The American Naturalist 193:59–69. Webb MH, Stojanovic D, Heinsohn R (2019). "Policy failure and conservation paralysis for the critically endangered swift parrot". Pacific Conservation Biology 25:116–123. Owens G, Heinsohn R, Eyles S, Stojanovic D (2020). "Automated broadcast of a predator call did not reduce predation pressure by Sugar Gliders on birds". Ecological Management & Restoration 21(3), 247–249. Olah G, Stojanovic D, Webb MH, Waples RS, Heinsohn R (2021). "Comparison of three techniques for genetic estimation of effective population size in a critically endangered parrot". Animal Conservation 24:491–498. Olah G, Waples RS, Stojanovic D (2024). "Influence of molecular marker type on estimating effective population size and other genetic parameters in a critically endangered parrot.". Ecology and Evolution 14(3):e11102.