Кіріспе

Y1 – Brown & Williamson компаниясының темекідегі никотин мөлшерін ерекше жоғары деңгейге жеткізу үшін будандастырылған темекі түрі. 1990 жылдары АҚШ Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) осы темекіні темекі компанияларының темекідегі никотин мазмұнын қасақана манипуляциялауын дәлелдеу үшін пайдаланғанда даулы мәселеге айналды. Y1 Панамерикалық денсаулық ұйымы (PAHO) тарапынан да зерттелген.

Даму және пайдалану

Y1 тұқымын 1970-ші жылдардың соңында, сол кездегі президент Джозеф Э. Эденстің келісімімен, темекі өсімдіктерін зерттеуші Джеймс Чаплин, сол кездегі Британдық Америка темекі компаниясының еншілес компаниясы Браун & Уильямсон үшін әзірлеген. Оксфордтағы (Солтүстік Каролина штаты) АҚШ Ауыл шаруашылығы министрлігінің ғылыми-зерттеу зертханасының директоры Чаплин 1977 жылы «World Tobacco» сауда басылымында жоғары никотин мөлшерінде өндіретін темекі өсіру қажеттігін сипаттаған болатын. Y1-дің әлеуетін талдаған 1991 жылғы өнеркәсіптік құжат, оның Бразилияда, Гондураста және Зимбабведе сәтті өсірілгенін, бірақ Венесуэлада емес екенін, сондай-ақ оны кептірудің қиын екенін және Гранвилл қурауына бейім екенін көрсеткен. Оның құрамында шайырдың мөлшері салыстырмалы, ал дәм мен хош иісіне әсер етпейді. Британдық Америка темекі компаниясы (BAT) 1991 жылы Y1 темекісін сынақтан өткізуді талқылай бастады, бірақ ол АҚШ-та қолдануға рұқсат етілмеген еді. B&W компаниясы Y1 никотин деңгейін көтеру үшін қолданылмайтынын мәлімдеп, «Y1 пайдаланатын брендтер негізінен олар алмастырған өнімдермен бірдей мөлшерде никотин береді» деді. B&W 1994 жылы Y1 қолдануды тоқтатуға уәде берді, бірақ сол кезде олардың қорында 7 миллион фунт запасы болды және 1999 жылға дейін Y1-ді өнімдеріне араластыруды жалғастырды. DNA Plant Technology 1998 жылы кінәсін мойындап, B&W-тің одан әрі тергеуіне көмектесуге келісті. Y1-дің ашылуы B&W компаниясы Y1 темекісін өнімдерінің құнарлылығын арттыру үшін қасақана қолданды деген айыптауларға әкелді, нәтижесінде бірқатар сот процестері басталды. Миннесота штаты 1997 жылы америкалық темекі өнеркәсібіне қарсы сотта Y1 темекісіне көп сілтеме жасады (State of Minnesota et al. v. Philip Morris, Inc., et al.), бұл сот процесі 1998 жылдың қарашасындағы Темекімен байланысты мәселелерді шешу жөніндегі келісімге дейін өтті.