Кіріспе

Корольдік сарай (полякше: Pałac Królewski; Stadtschloss) – Польшаның Вроцлав қаласындағы сарай. Бұл сарай бастапқыда Пруссия монархиясының резиденциясы болған, қазір қалалық мұражайға айналдырылған.

Тарих

Бастапқыда епископ Франциск Людовик Нойбургтің канцлері Генрих Готфрид фон Шпатгенге тиесілі барокко сарайы, 1717 жылы Вена стилінде салынған. 1750 жылы, Бірінші Силезия соғысында Пруссия Силезияны басып алғаннан кейін, сарайды Пруссия патшасы Ұлы Фридрих сатып алып, оны өз резиденциясына айналдырды. Сарай 1751 жылдан 1753 жылға дейін барокко стилінде кеңейтілді, ал рококо стиліндегі интерьерді корольдік сәулетші Иоганн Буман жасады. Буманның қосымша құрылыстарының ішінде мерекелік зал, тақ зал және Ұлы Фридрихтің жеке бөлмесі бар көлденең қанат болды. 1786 жылы қайтыс болған Ұлы Фридрихтің мұрагері – оның жүрегі туыс Фридрих Вильгельм II (1744–1797) болды. Ол Карл Готтард Ланганс (1732–1808) жобасы бойынша патша сарайын қайта жаңартуды жүзеге асырды. Қайта құру 1795–1796 жылдары классикалық стильде жүргізілді. Нәтижесінде солтүстік ауланы қоршап тұрған қанаттар, жаңа баспалдақ және қосалқы бөлмелер салынды. 1813 жылдың наурыз айында Наполеонға қарсы Алтыншы коалиция соғысы кезінде Пруссия королі Фридрих Вильгельм III екі мәшһүр манифест жариялады: «Менің халқыма» және «Менің әскери қолбасшыларыма». 1813 жылдың сәуірінде патша сарайының сары тұрғын бөлмесінде темір крест соғыс медалі ретінде жарияланды. 19 ғасырдың ортасында флоренциялық Ренессанс стиліне сүйене отырып, сәулетші Фридрих Август Стулер жаңа оңтүстік қанатты (1844–1846) және қақпасы мен қоршауы бар жаңа аула қанаттарын (1858) қосты. 1918 жылы сарай Бреслав қаласына сыйға тартылды. 1926 жылдың 20 қыркүйегінде Сарай мұражайы (Schlossmuseum) ашылды, онда Ұлы Фридрихке арналған экспозиция, түпнұсқа интерьерлердің қалпына келтірілуі және Силезия өнерінің коллекциясы қойылды.

1945 - қазіргі уақыт

1945 жылы мамыр айында Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында қала қоршауға алынған кезде сарай қатты зақымдалды. Соғыстан кейін Бреслау Германиядан Польшаға өткізіліп, Вроцлав деп аталды. 1960 жылдары сарайдың бір бөлігі бұзылып, қалған қанаттары Археологиялық мұражайды (1999 жылға дейін) және Этнографиялық мұражайды (2004 жылға дейін) орналастыру үшін пайдаланылды. 2008 жылы қайта жаңарту жұмыстары аяқталып, Вроцлавтың 1000 жылдық тарихын көрсететін жаңа мұражай ашылды.