Кіріспе
W50 (сондай-ақ Mark 50 деп те аталады) – американдық термоядролық оқ-дәрі, MGM 31 Pershing тактикалық баллистикалық зымыранына орналастырылған. Алғашқыда LIM 49 Nike Zeus зениттік баллистикалық зымырасы үшін әзірленген, бірақ ол қолданысқа енгізілгенге дейін тоқтатылды. W50 Лос-Аламос Ұлттық зертханасында жасалған. W50 1963 жылдан 1965 жылға дейін өндірілді, барлығы 280 данасы жасалды. Олар 1973 жылдан бастап қызметтен алына бастады, ал соңғы бірліктер 1991 жылы қызметтен толық шығарылды. Екі негізгі модификациясы болды: Mod 0 – Nike Zeus үшін және Mod 1 – Pershing үшін. Үш қуаттылық деңгейі болды: Y1 , Y2 және Y3 . Барлық модификациялардың диаметрі қосылыс жиегінде және ұзындығы , ал салмағы құрады.
Тарих
W50 жарылыс басының тарихы 1955 жылғы Nike Zeus зымыранына айналған ұсынысқа қайнас алады. Bell Telephone Laboratories компаниясына 1960-1970 жылдар аралығында болашақ әуе қорғанысы мәселелерін бағалау міндеті жүктелді, бұл Nike Zeus ұсынысына әкелді. Осы зерттеу ядролық жарылыс басының Intercontinental ballistic missiles (ICBM) сияқты қауіптерді жеңу үшін қажет екенін көрсетті, тіпті жарылыс басымен бірге нысанаға тигізуге болатын ең үлкен қашықтық та өте төмен болып қалатын. Қорғаныс министрінің көмекшісі баллистикалық зымыранға қарсы қабілеттілікті мүмкіндігінше ертерек құруға мүдделі болды және Атом энергиясы жөніндегі комиссиядан (қазіргі Энергетика министрлігі) Nike Zeus үшін қолайлы ядролық жарылыс басын зерттеу үшін армиямен бірлесіп жұмыс істеуді сұрады. Бұл топ 1957 жылдың маусым айында алғаш рет бас қосты. Зымыраның шамамен 1,5 кг салмақты жарылыс басын тасымалдауға қабілетті болуы күтілді. Тапсырманың күрделілігіне байланысты зерттеу тобы жұмысты екі кезеңге бөлді. Бірінші кезеңде жаудың жарылыс басын жоюға арналған механизмдер, сондай-ақ әртүрлі қуаттылықтағы осы механизмдердің зиянды радиусы зерттелді. Бұл мәндерді тағы екі жыл бойы дұрыс анықтау мүмкін емес деп есептелді, себебі нысананың осалдығын тексеру және жарылыс басын нығайтудың практикалық шектерін анықтау қажет болды. Бұл қайта кіру көлігінің (RV) осалдығын анықтау үшін көптеген ұшу сынақтарын жүргізуді де қамтыды. Ең ерте пайдалануға берілу күні 1962 жылға жоспарланған. Екінші кезеңде бірінші кезеңде анықталған талаптарға сай жарылыс басы әзірленетін болады. Келесі екі жылда жасалған жобалау жетістіктерін пайдалану керек болғандықтан, нақты жарылыс басы талаптарын бекітуге асығудың қажеті жоқ деп саналды. 1957 жылдың маусым айының соңында жарылыс басын егжей-тегжейлі жобалауды 1959 жылға дейін кейінге қалдыру ұсынысы қабылданды. Сонымен қатар, Pershing зымыранына қызығушылық артты және 1958 жылдың қаңтар айында осы жүйеге арналған ядролық жарылыс басын талқылау үшін кездесу өтті. Ұшу сынақтары 1960 жылдың тамызында басталып, 1962 жылдың шілдесіне жоспарланған. Лос-Аламос және Лоренс радиациялық зертханасы (қазіргі Лоренс Ливермор ұлттық зертханасы) берілген мерзімдерде қажетті салмақ пен қуаттылыққа ие жарылыс басын жасау мүмкін екенін мәлімдеді. Pershing жарылыс басының мүмкіндігін зерттеу 1958 жылдың ақпан айында жарияланды. Әскери қолдану бөлімі (DMA) 1958 жылдың ақпан айында Ливермордың 1960-1962 жылдар аралығында жоспарланған операциялық қолжетімділікпен жұмыс істеп жатқан қару-жарақ бағдарламаларының саны туралы алаңдаушылық білдірді. Олар Ливермордың жұмыс жүктемесі, әсіресе Поларис үшін W47 жарылыс басын жылдамдату және басымдыққа қою туралы алаңдады, сондықтан Nike Zeus жарылыс басын Лос-Аламосқа беру керек деп есептеді. Nike Zeus үшін жарылыс басын әзірлеуге ресми рұқсат 1958 жылдың 3 наурызында алынды. 1958 жылдың наурыз айында Minuteman зымыраны үшін жарылыс басына тағы бір қолдану ұсынылды. 1962 жылдың ортасында жоспарланған және 1962 жылдың ортасында жоспарланған. 1958 жылдың мамыр айында Minuteman жарылыс басының зерттеуі Nike Zeus ұсынған жарылыс басын пайдаланумен аяқталды. Осы арада Pershing үшін екі ядролық жарылыс басы қарастырылды. Жобалау үшін диаметрі мен ұзындығы 400 мм, ал ауыр жарылыс басы дизайны үшін диаметрі мен ұзындығы 400 мм ұсынылды. 1958 жылдың маусым айында DMA Nike Zeus, Minuteman, Pershing және Hopi (қысқа уақытқа созылған әуеден жер бетіне зымыран ұсынысы) үшін бір ғана жарылыс басын жасауды ұсынды. Бұл ұсыныс қабылданды. Бұл "әмбебап" жарылыс басының ұсынылатын сипаттамалары: диаметрі 0,7 метр, ұзындығы 0,8 метр және салмағы 0,8 метр. 1958 жылы Лос-Аламос операциясы кезінде ядролық жарылыс басының жобалары сыналды. Олардың ішінде "Табак" (1958 жылғы 30 мамыр), "Секвоя" (1958 жылғы 1 шілде) және "Пизония" (1958 жылғы 17 шілде) сынақтары бар. Ракета компоненттерінің ядролық жарылыстардың әсеріне қарсы сынақтары "Кактус" ұшағында (1958 жылғы 5 мамыр) жүргізілді. Першингке тікелей қатысты құрылғылар Hardtack-те сыналып жатқандықтан, екі жарылыс басына қатысты зерттеуді сынақтар аяқталғанға дейін кейінге қалдыруға шешім қабылданды. Nike Zeus жарылыс басының әскери сипаттамалары 1958 жылдың шілдесінде жарияланды. Жарылыс басы берік, сенімді және қарапайым болуы керек; сынауға, тексеруге, сақтауға және пайдалануға оңай болуы керек; адам қателігінің мүмкіндігін азайту үшін жобалану керек; және пайдалану сынағы мен техникалық қызмет көрсетуді қажет етуі керек. Жарылыс басы кемінде төрт жыл бойы дайындық жағдайында болуы мүмкін, ал он бес секунд ішінде атылуға дайын болуы керек. 1958 жылдың тамызында Sandia компаниясы барлық жүйе талаптарына сай жарылыс басын 1961 жылдың соңына дейін жеткізуге болатынын бағалауды сұрады. Sandia Nike Zeus жарылыс басындағы электрлік жүйелерді жобалауға жауапты болды, бұл жүйе енді XW 50 деп аталды. Бұл қолдану Nike Zeus ішіндегі кеңістік шектеулеріне байланысты компоненттердің өте кішірейтілуін қажет етті және жарылыспен жұмыс істейтін құрылғыларды пайдаланатын параллель жоба басталды. Қыркүйек айында Sandia жарылыс басының электрлік жүйесі W47 Polaris жарылыс басымен және бірнеше ICBM-де қолданылатын W49 жарылыс басымен ұқсас болатынын хабарлады. 1958 жылдың қазан айында Лос-Аламос және Sandia Албукерке операциялық кеңсесіне барлық төрт жүйеге арналған жарылыс басын жасау мүмкін екенін жазды. Pershing рөлінде, енді 1,5 тонналық жарылыс басы W47 жарылыс басын қайта жасау арқылы қамтамасыз етілсе, 0,8 тонналық жарылыс басы XW 50 арқылы қамтамасыз етілетін болады. 1958 жылдың желтоқсан айында Nike Zeus 1,5 тоннаға дейін жарылыс басын қабылдай алатыны сезілді және жарылыс басының салмағын арттыру ұсынылды. Кейіннен әуе күштері Minuteman үшін W56 сияқты басқа жарылыс басын қарастыруға шешім қабылдады, ал Hopi қолдануы тоқтатылды. 1959 жылдың маусым айының ортасында XW 50-нің ядролық жобасы қарастырылды, ал маусым айының соңында AEC Pershing үшін ядролық жарылыс басын әзірлеуге рұқсат берді. Pershing рөлі үшін XW 50 үшін қосымша ядролық сынақтар қажет емес деп есептелді және жарылыс басы 1963 жылдың қаңтарында қол жетімді болады. Осы уақытта Sandia оқ-дәріні іске қосу құрылғыларымен айналысты. Nike Zeus әуеде жарылыспен қамтамасыз етуді және өзін-өзі жою қабілетін қажет етті, ал Pershing әуеде және жерде жарылыспен қамтамасыз етуді, әуеде жарылыс үшін байланыстың алдын алуды, бірақ өзін-өзі жоюды қажет етпейді. Pershing үшін байланыс фитильдері байланыс кристалдарымен және қос қабық жүйесімен қамтамасыз етілетін болады. Әскери сипаттамалар 1959 жылдың қыркүйек айында жарияланды және құрылғы бір нүктеде қауіпсіз болуын, жазалаушылар немесе "психопаттар" тарапынан жарылысқа қарсы максималды қорғауға ие болуын және қоршаған ортаны сақтау құрылғысын қамтуын қамтиды. Жарылыс басында жарылыс басын қаруландыруға немесе оқ-дәріні зарядтауға қабілетті ішкі қуат көзі болмайды. 1960 жылдың тамызында жаңа жарылыс басы жобасы жүріп жатты: XW 50 X1, ал қыркүйек айында командалық орталық Sandia компаниясына XW 50 және XW 50 X1 жобаларының диаметрінің сәл өсуіне және ұзындығының ұлғаюына қарамастан қабылданатынын хабарлады. XW 50 X1 жарылыс басын өндіруге 1961 жылдың маусымында рұқсат берілді. Оның диаметрі 0,7 метр, монтаждау жиегінде диаметрі 0,7 метр, ұзындығы 0,8 метр және салмағы 0,8 метр. 1962 жылдың шілдесінде Sandia Pershing пайдалануы үшін жарылыс басына рұқсат беру жүйесін (PAL) енгізу туралы зерттеуді аяқтады. Шешілген кеңістік шектеулеріне байланысты PAL-ды орнату өзін-өзі жою жүйесін алып тастауды талап етті. Осы себепті қызметте екі түрлі жарылыс басы қолданылатын болады: Nike Zeus үшін W50 Mod 0 және Pershing үшін W50 Mod 1. Алайда, Nike Zeus жобасы тоқтатылғандықтан W50 Mod 0 өндірісіне рұқсат берілмеді. Алдағы сынақ сериясы үшін оқ-дәріні іске қосу жиынтығын ауыстыру қажет болғандықтан W50 Mod 1 өндірісі 1963 жылдың наурыз айына дейін кешіктірілді. XW 50 X1-дің Operation Dominic операциясындағы қару-жарақ дамыту сынақтары Adobe (1962 жылғы 25 сәуір), Aztec (1962 жылғы 27 сәуір) және т.б. кірді.
During 1958, candidate nuclear warhead designs were tested by Los Alamos during Operation Hardtack I. These included the shots Tobacco (30 May 1958, ), Sequoia (1 July 1958, ) and Pisonia (17 July 1958, ). Tests of missile components against the effects of nuclear explosions were conducted in the shot Cactus (5 May 1958, ). As devices directly applicable to Pershing were being tested in Hardtack, it was decided that release of a study of two warheads being considered would be deferred until after the tests. The military characteristics for the Nike Zeus warhead were released in July 1958. The warhead was to be rugged, reliable and simple in design; be easy to test, inspect, store and handle; be designed to minimize the possibility of human error; and require a minimum of operational testing and maintenance. The warhead would be capable of remaining in alert condition, while loaded into an alert missile, for a period of a least four years, while being ready to fire in fifteen seconds. In August 1958, Sandia were asked if a warhead meeting all four system requirements could be furnished with an operational availability date of late 1961. Sandia were responsible for design of the electrical systems in the Nike Zeus warhead, which was now assigned the name XW 50. This application required extreme miniaturization of components due to space limitations inside Nike Zeus and a parallel design using explosively actuated devices was initiated. In September, Sandia reported that the warheads electrical system would be similar to that of the W47 Polaris warhead and W49 warhead used on several ICBMs. In October 1958, Los Alamos and Sandia wrote to the Albuquerque Operations Office stating that a warhead for all four systems was possible. In the Pershing role, the now heavy warhead would be provided by a rework of the W47 warhead while the warhead would be provided by the XW 50. In December 1958, it was felt that Nike Zeus could accept a warhead up to and it was suggested that the warhead weight be increased. Subsequently, the air force decided to examine other warheads for Minuteman such as the W56, and the Hopi application was dropped. In mid June 1959, the nuclear design of the XW 50 was reviewed, and in late June, the AEC was authorized to proceed with development of a nuclear warhead for Pershing. For the Pershing role, it was believed that no further nuclear tests would be required for the XW 50 and that the warhead would be available January 1963. Meanwhile, Sandia were working on firing devices. Nike Zeus required air burst fuzing and the capability to self destruct, while Pershing required air and ground burst fuzing with contact preclusion for air burst, but no self destruct. For Pershing, contact fuzing would be provided by contact crystals and a double shell system. The military characteristics were released in September 1959 and included that the device be one point safe; possess maximum protection against detonation by accident, saboteurs or "psychotics"; and would include an environmental safing device. The warhead would also contain no internal power source capable of arming the warhead or charging the firing set. In August 1960 a new warhead design was underway: the XW 50 X1, and in September field command notified Sandia that the designs of the XW 50 and XW 50 X1 were acceptable, despite a slight increase in diameter and an increase in length to
Production of the XW 50 X1 warhead was authorized in June 1961. It was in diameter and in diameter at the mounting flange, long and weighed
In July 1962, Sandia concluded a study on incorporating a permissive action link (PAL) system into the warhead for Pershing use. Because of the limited space available, fitting a PAL required removal of the self destruct system. Because of this it was decided that two different warhead mods would be provided in service: the W50 Mod 0 for Nike Zeus and the W50 Mod 1 for Pershing. However, no production of the W50 0 was authorized as the Nike Zeus was cancelled. Due to the need to divert firing sets for the approaching test series, production of the W50 1 was delayed until March 1963. Weapons development tests of the XW 50 X1 in Operation Dominic included Adobe (25 April 1962, ) and Aztec (27 April 192, ). The warhead was also used in several weapons effects test in Operation Fishbowl, including Checkmate (20 October 1962, ), Bluegill Triple Prime (26 October 1962, ) and Kingfish (1 November 1962, ). Early production was achieved in March 1963. The final warhead was slightly overweight, but this was considered acceptable by the department of defense. Production continued until December 1965, with 280 warheads produced. At some point a W50 Mod 2 warhead was developed. W50 1 warheads were retired starting in April 1973 with the last W50 1 warheads removed from service in 1978. The last W50 2 warheads were retired in April 1991.